Arhive kategorija: 1991.ratna

prnjavor

Starješine VRS

Brojne starješine VRS sa područja opštine  u stvaranju i odbrani Republike Srpske tokom odbrambeno-otadžbinskog rata

I sam sam, kao mnogi drugi srpski patrioti, krenuo u ovaj rat da branim narod, porodicu, ognjište, punog srca i duše, da činim ono što predstavlja najveću obavezu i čast za svakog rodoljuba, a posebno za oficira. Otišao sam pun ideala za dobro srpskog naroda, a u ratu i poslije njega slobodan sam da istaknem da su mnogi te ideale zloupotrebili i kao „ljudi“, a da ne govorimo koliko su prekršili Ustav i zakone. Zašto…?[1]

Riječi koje mogu u potpunosti da se odnose i na naše starješine sa područja opštine Prnjavor: podoficire i oficire na komandnim dužnostima od komandira voda do komandanta brigade.

Inače, starješina VRS je  vojno lice koje komanduje ili rukovodi jedinicom-ustanovom. Dužnost vojnih starješina u VRS vrše vojna lica koja imaju odgovarajući čin, a u rati i vojno lice koje nema čin a tada ima zvanje prema dužnosti koju obavlja (komandir, komandant, načelnik i dr)[2]

Nazivi osnovnih dužnosti oficira rodova:[3]

  • pješadije : komandir voda (streljačkog, minobacačkog, protivoklopnog, vod za podršku (prateći), izviđački vod i vod vojne policije) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31101, 31102, 31103, 31107, 31109.
  • artiljerija:  komandir voda (komandir voda za podršku,za protivoklopnu borbu, komandno-izviđačkog i računarskog voda) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31201, 31202, 31204, 31206, 31207, 31209, 31211, 31215 i 31220.
  • OMJ: komandir voda (komandir tenkovskog, mehanizovanog i izviđačćkog voda ) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31401, 31402, 31403, 31404.
  • inžinjerija; komandir voda (komandir pionirskog, putnog, mostnog, maskirnog, inžinjerijskog, amfibijskog i izviđačkog voda ) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31701, 31702.
  • avijacija: pilot: komandir avijacijskog odjeljenja; komandir čete za obradu podataka izviđanja iz vazduha. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31503, 31506, 31538 i 38503.
  • ARJ PVD: komandir odjeljanja, komandir voda (topovskog, raketnog i komandnog), komandir baterije, pomoćnik komandanta za logistiku, zamjenik komandanta. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31301, 31302, 31310, 31311, 31326, 31327.
  • v eza: komandir voda (komandir voda veze, komandir SCV i SČV ) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31801, 31805, 31828.

Pregled komandnih dužnosti prema godini postavljenja starješine:

 
Grupa Komandne duznosti Svega 1991 1992 1993 1994 1995 1996
vojnici pomoćnik komandanta brigade 3     1 1 1  
3 komandant bataljona 1   1        
3 zamjenik komandanta bataljona 1   1        
3 pomoćnik komandanta bataljona 8   5 1 1 1  
3 komandir čete 32 2 19 3 2 5 1
3 zamjenik komandira čete 13 1 6 3 2 1  
3 komandir voda 198 2 92 28 34 31 11
3 referenti 28 3 12 3 4 3 3
3 četne/baterijske starješine 28 6 14 4 3 1  
3 komandir samostalnog odjeljenja 16 2 12     2  
podoficiri pomoćnik komandanta brigade 3   3        
4 zamjenik komandanta bataljona 2   2        
4 pomoćnik komandanta bataljona 26 1 17 1 5   2
4 komandir čete 39 3 26 3 3 2 2
4 zamjenik komandira čete 25 2 19 1 1 1 1
4 komandir voda 242 21 152 26 14 10 19
4 referenti 44 4 25 2 4 2 7
4 četne/baterijske starješine 20 2 13 1 1 1 2
4 komandir samostalnog odjeljenja 17 7 6 2   1 1
oficiri komandant brigade 5 1 3       1
5 zamjenik komandanta brigade-NŠ 2 1 1        
5 pomoćnik komandanta brigade 26 2 17 1 3   3
5 komandant bataljona 15 1 9 1 1 2 1
5 zamjenik komandanta bataljona 8 1 3 3 1    
5 pomoćnik komandanta bataljona 26 2 15 1 1 4 3
5 komandir čete 46 8 17 3 7 2 9
5 zamjenik komandira čete 9   3   3 1 2
5 komandir voda 46 9 22 6 2 2 5
5 referenti 16 2 12 1   1  
5 četne/baterijske starješine 2   1     1  
  ukupno 947 83 528 95 93 75 73

Pregled brojnog stanja starješina prema komandnim dužnostima:


Na komandnim dužnostima u toku rata bilo je postavljeno 947 starješina svih kategorija
vojnih lica i stanovništva sa opštine, dok je 1.952 starješina prošlo kroz starješinske dužnosti (prikazane sve dužnosti kroz koje je prošao starješina)

Brojno stanje starješina na komandnim dužnostima bilo je u periodu mobilizacije 1991. godine sa 83 postavljenja i najviše u periodu formiranju VRS u ljeto 1992. godine sa 528 postavljenja, a kasnije je bilo smanjenje i kod prefomacija jedinica VRS u 1996. godini.

Na prijmer dužnosti komamndira četa prema zadnjem postavljenu vršili su 12 vojnika na komandimi dužnostima, 1 kao vojnik, 2 u kategoriji podoficira i 9 u kategoriji oficira. Dužnosti komadanata brigade vršilo je 5 oficira.

Značajno je istaći da je veliki broj starješina već bio postavljen na starješinske dužnosti u ratnim jedinicama prije rata i osposobljen za obavljanje komandirke dužnosti. U toku rata preko 95% činili su rezervne vojne starješine. I ovih 5% aktivnih starješina su starješine koje su upućeni iz vlastitih ratnih jedinica u CVŠ „Rajko Balać“ Banja Luka.

13 oficira i podoficira u toku rata nije imalo ili nije bilo postavljeno na starješinske dužnosti u svojim ratnim jedinicama. Kod manjeg broja starješina u početnom periodu rata bilo je odbijanje komandinh dužnosti u ratnim jedinicama u kojima su bili raspoređeni, ali je to kasnije otklonjeno.

Pregled brojnog stanja starješina koji su prošli komandirske dužnosti u toku rata:

 
Grupa KD Komandne duznosti Ukupno 1991 1992 1993 1994 1995 1996
vojnici 3 pomoćnik komandanta brigade 5   2 1 1 1  
3 4 komandant bataljona 1   1        
3 5 zamjenik komandanta bataljona 1   1        
3 6 pomoćnik komandanta bataljona 10   7 1 1 1  
3 7 komandir čete 52 4 28 7 4 8 1
3 8 zamjenik komandira čete 24 2 11 5 4 2  
3 9 komandir voda 283 8 139 42 42 40 12
3 11 referenti 35 5 16 4 4 3 3
3 12 četne/baterijske starješine 47 7 25 7 4 3 1
3 13 komandir samostalnog odjeljenja 20 3 15     2  
podsoficiri 3 pomoćnik komandanta brigade 8   4   2 1 1
4 4 komandant bataljona 2   1 1      
4 5 zamjenik komandanta bataljona 6   3 1   2  
4 6 pomoćnik komandanta bataljona 42 1 28 4 5 1 3
4 7 komandir čete 104 10 66 11 6 9 2
4 8 zamjenik komandira čete 49 4 35 4 1 2 3
4 9 komandir voda 486 46 300 55 26 31 28
4 11 referenti 99 12 65 4 6 3 9
4 12 četne/baterijske starješine 43 5 28 3 1 4 2
4 13 komandir samostalnog odjeljenja 34 11 15 3 1 3 1
oficiri 1 komandant brigade 7 2 4       1
5 2 zamjenik komandanta brigade-NŠ 4 1 2   1    
5 3 pomoćnik komandanta brigade 58 5 35 4 7 3 4
5 4 komandant bataljona 63 7 33 9 3 7 4
5 5 zamjenik komandanta bataljona 35 7 9 6 3 6 4
5 6 pomoćnik komandanta bataljona 99 12 48 6 8 16 9
5 7 komandir čete 131 20 65 8 17 11 10
5 8 zamjenik komandira čete 28 3 14   4 5 2
5 9 komandir voda 121 28 61 17 4 4 7
5 11 referenti 48 6 31 4 3 2 2
5 12 četne/baterijske starješine 5 1 1     3  
5 13 komandir samostalnog odjeljenja 2   2        
    ukupno 1.952 210 1.095 207 158 173 109

Na primjer brojčano su prikazani sve moje dužnosti od komadira čete, pomoćnika k-danta bataljona, komandanta bataljona, NŠ brigade i pomoćnika komandanta pbr.

Brojno stanje  starješina prema kategoriji vojnih lica:

Bez čina-vojnici podoficiri oficiri svega %
328 328 34,64%
418 418 44,14%
201 201 21,22%
328 418 201 947 100,00%

Na starješinske dužnosti u toku rata bilo je postavljeno  418 podoficira ili 44% i 201 oficira ili 21% i 328 ili 35% starješina bez čina što je zadovoljavalo formacijske dužnosti u izvršavanju borbenih zadataka ratnih jedinica.

Brojno stanje starješina prema kategoriji vojnog lica i polu:

Muškaraca je bilo 937 ili 99% a žena 10 ili 1% (vojnika 5, podoficira 4 i 1 oficir) na štabskim poslovima u komandama viših jedinica.

Prosjek starosti starješina iznosio je 35 godina, najmlađi sa 18 i najstariji sa 64 godina starosti.

Prema nacionalnosti starješinskog kadra stanje je:

vojnici podoficiri vojnici svega % N
318 405 183 906 95,67% Srbi
2 2 0,21% Hrvati
1 3 3 7 0,74% Muslimani
8 7 9 24 2,53% Ukrajinci
1 1 0,11% Poljaci
1 2 3 0,32% Čersi
1 1 0,11% Crnogorci
2 1 3 0,32% Italijani
328 418 201 947 100,00% Ukupno


Prema kategoriji stanovništva:

vojnici podoficiri oficiri svega % stanovništvo
280 371 176 827 87,33% domicilno
45 44 21 110 11,62% raseljeno
3 3 4 10 1,06% izbjeglice
328 418 201 947 100,00%

Prema ličnom statusu starješine na kraju rata:

vojnici podoficiri oficiri svega % LS
32 18 13 63 6,65% bez statusa
195 232 115 542 57,23% kategorisani borac
59 98 28 185 19,54% RVI
3 3 0,32% RVI MUPO-aRS
11 18 9 38 4,01% Poginuli
1 1 2 0,21% Nestali
2 1 1 4 0,42% Umrli
12 40 24 76 8,03% Umrli poslije rata
2 1 5 8 0,84% odselili
8 3 4 15 1,58% ranjavani bez kategorije
1 1 0,11% povrijeđeni bez kategorije
2 6 2 10 1,06% bolesni bez kategorije
328 418 201 947 100,00%

Prema rasporedu starješina u ratu:

vojnici podoficiri oficiri svega % raspored
280 378 175 833 87,96% VRS
2 2 0,21% JNA
37 32 17 86 9,08% TO
3 3 0,32% COiO
11 3 14 1,48% MUP
1 1 0,11% radna obaveza
4 4 8 0,84% PVL
328 418 201 947 100,00%

Pregled podoficira i oficira raspoređenih u VRS:

vojnici podoficiri oficiri svega % ratna jedinica
36 31 21 88 9,29% 1.KK
18 21 10 49 5,17% 2.KK
1 1 2 0,21% 3.IBK
1 1 2 0,21% 5. RK
2 5 2 9 0,95% 7.HK
1 2 3 0,32% VIPVO
3 1 4 0,42% MUP
36 72 31 139 14,68% TO
4 13 6 23 2,43% JEDINICE TO
69 112 50 231 24,39% 27.mtbr
133 117 45 295 31,15% Prnjavorska brigada
10 2 5 17 1,80% SJB Prnjavor
1 5 6 0,63% Ostale
1 4 3 8 0,84% JNA
14 33 24 71 7,50% 107.pbr
328 418 201 947 100,00%

 


Kadrovska piramida STARJEŠINA OFICIRA

Kadrovska piramida starješina podoficira

Prema vojnim poštama u kojima su imali postavljenja – 86 vojnih pošta

vojnici podoficiri 5 svega % zadnja Vojna Posta
3 3 0,32% 1002 Prnjavor
1 1 0,11% 1318 Knin
1 1 2 0,21% 1445 Banja Luka
1 1 0,11% 1913 Banja Luka
14 33 23 70 7,39% 2210 Srbac
1 1 0,11% 2301 Teslić
1 1 0,11% 2465 Tuzla
11 22 17 50 5,28% 3164 Derventa
10 2 5 17 1,80% 3193 Prnjavor
1 1 0,11% 3293 Karlovac
1 1 0,11% 3920 Split
1 1 2 0,21% 4022 Banja Luka
1 1 0,11% 4470 Drvar
1 1 0,11% 5401 Banja Luka
1 1 0,11% 7001 Banja Luka
1 1 0,11% 7001/44 Osinja
45 47 22 114 12,04% 7001/45 Prnjavor
2 2 0,21% 7004 Banja Luka
2 1 3 0,32% 7007 Banja Luka
1 1 0,11% 7011 Banja Luka
2 1 3 0,32% 7022 Banja Luka
6 2 1 9 0,95% 7029 Petrovo
1 1 0,11% 703 Vogošća
1 1 0,11% 7033 Vogošća
1 1 0,11% 7035 Nevesinje
1 2 3 6 0,63% 7039 Banja Luka
1 1 0,11% 7050 Sarajevo
1 1 0,11% 7057 Doboj
1 1 0,11% 7063 Ilidža
1 2 1 4 0,42% 7063 Lukavica
1 1 0,11% 7065 Drvar
1 1 0,11% 7070 Zalužani
1 1 0,11% 7074 Donji Vakuf
1 1 0,11% 7079 Lopare
1 1 0,11% 7088 Novi Grad
1 2 3 0,32% 7101 Banja Luka
1 1 0,11% 7101/4 Banja Luka
1 1 0,11% 7101/8 Banja Luka
62 94 35 191 20,17% 7127 Derventa
1 1 0,11% 7171 Banja luka
1 1 0,11% 7202 Borci
1 1 0,11% 7207 Mrkonjić Grad
1 1 0,11% 7218 Doboj
1 2 1 4 0,42% 7225 Banja Luka
9 5 5 19 2,01% 7225/tg-1 Banja Luka
1 1 0,11% 7235 Drvar
1 1 0,11% 7248 Teslić
2 2 0,21% 7256 Drvar
1 1 0,11% 7263 Manjača
1 1 0,11% 7272 Banja Luka
1 2 3 0,32% 7286 Ključ
1 1 0,11% 7286 SJB Ključ
1 1 0,11% 7293 Grahovo
4 2 6 0,63% 7304 Derventa
1 1 0,11% 7304 Manjača
4 1 5 0,53% 7312 Petrovo
1 1 0,11% 7319 Petrovac
1 1 2 0,21% 7322 Banja Luka
1 1 0,11% 7329 Kupres
2 2 0,21% 7337 Ključ
1 3 4 0,42% 7377 Banja Luka
1 1 0,11% 7404 Kneževo
3 1 4 0,42% 7421 Sanski Most
3 2 2 7 0,74% 7446 Drvar
1 1 2 0,21% 7450 Pale
2 6 2 10 1,06% 7463 Petrovac
1 1 0,11% 7484 Banja Luka
1 1 0,11% 7500 Glamoć
1 1 2 0,21% 7500 Glamoč
1 1 0,11% 7512 Sarajevo
87 71 24 182 19,22% 7519 Prnjavor
3 1 1 5 0,53% 7529 Kupres
1 2 3 0,32% 7531 Grahovo
1 1 0,11% 7539 Banja Luka
1 1 0,11% 7561 Bijeljina
2 1 3 0,32% 7574 Petrovac
1 1 0,11% 7581 Bijeljina
1 1 0,11% 7590 Banja Luka
9 11 20 2,11% 8840 Banja Luka
1 1 0,11% 9139 Kostajnica
1 1 0,11% SJB Derventa
1 1 0,11% SJB Kupres
1 1 0,11% SJB Sarajevo
26 71 34 131 13,83% T-22206 Prnjavor
2 2 0,21% TO Okučani
1 1 0,11% TO Plaški
328 418 201 947 100,00%

Prema rodu ili službi postavljenja:

rod ili služba vojnici podoficiri oficiri svega %
pješadija 267 303 136 706 74,55%
artiljerija 11 14 16 41 4,33%
ARJ PVO 9 14 3 26 2,75%
OMJ 3 7 10 20 2,11%
avijacija 1 1 0,11%
inžinjerija 8 10 10 28 2,96%
veza 10 16 6 32 3,38%
ABHO 3 9 12 1,27%
JEIPED 1 1 0,11%
ThSl 4 21 6 31 3,27%
VTS 2 2 0,21%
InSl 1 8 3 12 1,27%
SnSl 7 7 7 21 2,22%
VtSl 1 1 0,11%
SbSl 3 4 2 9 0,95%
FiSl 2 2 0,21%
ADsL 2 2 0,21%
UKUPNO 328 418 201 947 100,00%

Raspored u RJ prema činu starješina:

zadnji čin vojnici podoficiri ofisiri svega %
vojniki bez čina 213 17 5 235 24,82%
razvodnik 16 16 1,69%
desetar 76 3 79 8,34%
mlađi vodnik 15 2 1 18 1,90%
vodnik 7 229 12 248 26,19%
vodnik 1 klase 45 45 4,75%
stariji vodnik 78 5 83 8,76%
stariji vodnik 1 klase 21 21 2,22%
zastavnik 22 1 23 2,43%
porporučnik 1 1 51 53 5,60%
poručnik 42 42 4,44%
kapetan 27 27 2,85%
kapetan 1 klase 42 42 4,44%
major 9 9 0,95%
potpukovnik 5 5 0,53%
pukovnik 1 1 0,11%
328 418 201 947 100,00%

Prema VES-u rasporeda starješina:

ZADNJI VES RASPOREDA VOJNICI PODOFICIRI OFICIRI svega %
11101 9 3 12 1,27%
11102 4 4 0,42%
11105 1 1 0,11%
11107 1 1 2 0,21%
11108 1 1 0,11%
11301 2 2 0,21%
11326 1 1 0,11%
11401 1 1 0,11%
11701 3 3 0,32%
11706 1 1 0,11%
11801 5 3 8 0,84%
11812 2 1 3 0,32%
11901 1 1 0,11%
11903 1 1 0,11%
12101 1 1 0,11%
12126 1 1 0,11%
12254 1 1 0,11%
12501 1 1 0,11%
12503 1 1 0,11%
12701 1 2 3 0,32%
21102 39 44 3 86 9,08%
21103 1 2 3 0,32%
21109 2 2 0,21%
21113 1 1 0,11%
21203 1 1 0,11%
21204 1 1 0,11%
21213 1 1 0,11%
21301 2 2 0,21%
21302 2 2 0,21%
21701 2 2 0,21%
21702 2 2 0,21%
21801 1 1 0,11%
21802 2 2 0,21%
21804 1 1 2 0,21%
21901 1 3 4 0,42%
21902 5 5 0,53%
22113 2 8 1 11 1,16%
22129 1 1 0,11%
22141 3 3 0,32%
22401 1 4 1 6 0,63%
22404 4 4 0,42%
22501 1 1 0,11%
22503 4 1 5 0,53%
22701 1 4 5 0,53%
23101 2 2 0,21%
23211 2 2 0,21%
31001 1 1 0,11%
31101 1 6 7 14 1,48%
31102 211 238 125 574 60,61%
31107 1 1 0,11%
31118 1 1 0,11%
31201 8 8 0,84%
31202 8 12 6 26 2,75%
31209 1 1 0,11%
31302 7 11 4 22 2,32%
31307 1 1 0,11%
31401 2 2 0,21%
31402 2 7 7 16 1,69%
31501 1 1 0,11%
31701 3 3 0,32%
31702 4 8 6 18 1,90%
31801 2 2 0,21%
31805 2 8 4 14 1,48%
31902 1 1 2 0,21%
32144 5 5 10 1,06%
32402 2 2 4 0,42%
32501 4 3 7 14 1,48%
32601 1 1 0,11%
32701 1 1 0,11%
32702 1 2 3 0,32%
33142 1 1 0,11%
328 418 201 947 100,00%

Oko hiljadu postavljenja rezervnih vojnih starješina opštine  u ratne jedinice VRS

Pregled poginulih starješina  opštine Prnjavor

vojnika podoficira oficira svega % Dužnost
1 1 0,11% komandant brigade
1 1 0,11% komandant bataljona
1 1 0,11% zamjenik k-danta bataljona
1 1 2 0,21% pomoćnik k-danta bataljona
2 2 4 0,42% komandir ćete
8 13 2 23 2,43% komandir voda
2 1 3 0,32% refernti
1 1 0,11% četne/baterijske starješine
1 1 2 0,21% komandiri samostalnih odjeljenja
11 18 9 38 4,01%

U toku otadžbinskog rata, prema podacima Boračke organizacije opštine Prnjavor poginulo je 626 pripadnika VRS sa područja opštine, od čega je 6% starješina. U odnosu na ukupan broj starješina u ratu 4% je poginulih starješina.[5]

Pregled starješina  opštine Prnjavor sa statusom RVI (ranjeni, povrijeđeni i oboljeli)

vojnici podoficiri oficiri svega % dužnost
1 1 6 8 0,84% pomoćnik k-danta brigade
1 2 3 0,32% komandant bataljona
1 1 0,11% zamjenik komandanta bataljona
2 5 1 8 0,84% pomoćnik komandanta bataljona
10 15 8 33 3,48% komandir čete
2 7 2 11 1,16% zamjenik komandira čete
36 58 8 102 10,77% komandir voda
6 6 0,63% referenti
6 3 9 0,95% četne/baterijske starješine
1 3 4 0,42% komandiri samostalnih jedinica
59 98 28 185 19,54%

U odnosu na ukupan broj starješina u ratu 20% je starješina sa statusom RVI.

Pregled starješina prnjavorske brigade u pogledu zaposlenosti na kraju rata i  demobilizaciji ,koja iznosi 68% prema sprovedenoj anketi u brigadi.

Stepen stručne Spreme Dužnost u brigadi svega zaposleno nije zaposleno
KV komandir čete 1 1
KV komandir samostalnog odjeljenja 2 2
KV komandir voda 2 1 1
KV pomoćnik komandanta bataljona 1 1
komandir samostalnog odjeljenja 1 1
komandir voda 4 4
pomoćnik komandanta bataljona 1 1
referent u bataljonu 1 1
zamenik komandanta bataljona 1 1
SSS blagajnik 1 1
SSS komandant bataljona 3 3
SSS komandir čete 7 5 2
SSS komandir samostalnog odjeljenja 5 4 1
SSS komandir voda 25 11 14
SSS načelnik u brigadi 2 2
SSS pomoćnik kč za moral 3 2 1
SSS pomoćnik komandanta bataljona 6 4 2
SSS pomoćnik komandanta brigade 2 2
SSS referent u bataljonu 10 7 3
SSS referent u brigadi 2 2
SSS zamenik komandanta bataljona 2 1 1
VSS komandant brigade 1 1
VSS komandir voda 1 1
VSS načelnik u brigadi 1 1
VSS pomoćnik komandanta bataljona 1 1
VSS pomoćnik komandanta brigade 1 1
VSS referent u bataljonu 1 1
VSS referent u brigadi 2 2
VSS zamjenik komandanta brigade 1 1
VŠS komandant bataljona 4 4
VŠS komandir čete 1 1
VŠS komandir samostalnog odjeljenja 1 1
VŠS komandir voda 1 1
VŠS načelnik u brigadi 1 1
VŠS pomoćnik komandanta brigade 3 3
VŠS referent u bataljonu 3 2 1
VŠS referent u brigadi 3 3
108 73 35

U odnosu na čin starješine prnjavorske brigade stanje zaposlenosti prema komandnoj dužnosti:

čin Dužnost u brigadi svega zaposlen nije zaposlen
kapetan komandir čete 1 1
kapetan 1 klase komandant bataljona 2 2
kapetan 1 klase načelnik u brigadi 2 2
kapetan 1 klase referent u brigadi 1 1
major komandant bataljona 1 1
major pomoćnik komandanta brigade 2 2
major referent u brigadi 2 2
major zamjenik komandanta brigade 1 1
poručnik komandant bataljona 4 4
poručnik komandir čete 1 1
poručnik komandir voda 2 2
poručnik pomoćnik komandanta brigade 2 2
poručnik referent u brigadi 1 1
potporučnik komandir čete 3 2 1
potporučnik komandir voda 5 4 1
potporučnik načelnik u brigadi 2 2
potporučnik pomoćnik komandanta bataljona 2 1 1
potporučnik pomoćnik komandanta brigade 2 2
potporučnik referent u bataljonu 2 1 1
potporučnik referent u brigadi 1 1
potporučnik zamenik komandanta bataljona 3 2 1
potpukovnik komandant brigade 1 1
stariji vodnik komandir čete 3 2 1
stariji vodnik komandir samostalnog odjeljenja 4 4
stariji vodnik komandir voda 8 3 5
stariji vodnik pomoćnik kč za moral 1 1
stariji vodnik pomoćnik komandanta bataljona 2 1 1
stariji vodnik referent u bataljonu 5 4 1
stariji vodnik referent u brigadi 1 1
vodnik komandir samostalnog odjeljenja 2 2
vodnik komandir voda 11 4 7
vodnik pomoćnik kč za moral 1 1
vodnik pomoćnik komandanta bataljona 3 1 2
vodnik referent u bataljonu 1 1
vodnik 1 klase blagajnik 1 1
vodnik 1 klase komandir samostalnog odjeljenja 3 1 2
vodnik 1 klase komandir voda 3 1 2
vodnik 1 klase referent u bataljonu 3 2 1
vodnik kla komandir voda 1 1
zastavnik komandir čete 1 1
zastavnik komandir voda 3 1 2
zastavnik pomoćnik kč za moral 1 1
zastavnik pomoćnik komandanta bataljona 2 1 1
zastavnik referent u bataljonu 4 2 2
zastavnik referent u brigadi 1 1
ukupno 108 73 35

Galerija ratnih jedinica

ZAKLJUČAK

Počeo sam sa riječima pukovnika Topića i završiću sa njegovom konstatacijom o tipu starješina u VRS i starješina sa područja opštine. Autorativni  (narodski) tip starješina predstavlja mješavinu više različitih  tipova, mahom svu vrlo inteligentni, karakterni, ističu se kao pojava i imponuju držanjem i ponašanjem. Narodski su prirodni i otpušteni, s lakoćom i duhovnošću osvajajući mlađe. Uglavnom su strogi, ali nisu naduveni. Ponekad se približavaju mlađima nekonvencionalnim ponašanjem, zbog čega su vrlo često omiljeni, jer takvim ponašanjem uglavnom se postižu pozoitivni rezultati u komunikaciji s ljudima, ali kod neveštih ovakvo ponašanje može izazvati i suprotne efekte. [4]

Starješine opštine Prnjavor  bili su neposredni učesnici u borbenim dejstvima i svojim primjerom djelovali na izvršavanje borbenih zadataka, uzimajući u obzir da je samo Prnjavorska brigada prošla oko 42 ratišta u RS i RSK i dali svoj doprinos stvaranju RS.

Tomić Srđan, april 2018. godine

[1] Reči su pukovnika Vlade Topića u uvodu svoje knjige Starješina autoritet zapovedanje, banja luka, 1998.godine. Inače pukovnika poznajem kada je bio načelnik štaba TG-3 a kasnije komandanta 16.krajiške mtbr.

[2] Vojni leksikon, VIZ Beograd 1981. str.693

[3] vidi radne profile oficira rodova i službi  Vojske Srbije , VIZ 2006. str.64-97

[4] Straješina autoritet zapovedanja, str.85

[5] Što je prema nekim svjetskim podacima ispod prosjeka pogibije starješina, koji se kreće  do 8%

Poginuli pripadnici ratne jedinice“Vukovi sa Vučijaka“

Poginuli prema mjestu i vojnoj pošti

Dva poginula boraca  u zoni borbenih dejstava.

Poginuli borci prema opštini pogibije
VOJNA POŠTA SVEGA % DERVENTA GORNJA TRNAVA
8840 Banja Luka 1 50,00% 1
T-22206 Prnjavor 1 50,00% 1
100,00%

0,61% poginulih boraca od brojnog stanja jedinice, 4,55% na broj poginulih na opštini do 20.maja 1992.

Poginuli borci svi vojnici

Prema vrsti djestava i kategoriji povreda boraca
DEJSTVO KATEGORIJA MJESTO OPŠTINA
MES-a Grudni koš Gornja Varoš Nova Gradiška
MES-a Grudni koš Derventa Derventa
Prema starosti borca
STAROST SVEGA %
20 do 29 godina 1 0,18%
30 do 39 godina 1 0,18%
2 0,36%
Spisak poginulih boraca
G PREZIME IME OCA IME ROĐEN ADRESA DANA U RATU UZRAST
3 BAJIĆ Branko LJUBOMIR 1965 Donja Ilova 2 26
3 BOŽIĆ Božidar NENAD 1958 Donji Štrpci 8 34

Imena poginuh boraca uklesena su na kamene ploče u Spomen-crkvi na Vučijaku, na spomenicima u mjesnim zajednicama gdje su živeli i u Spomen sobi poginulih boraca VRS u Banjaluci.

Analiza popune ratne jedinice „Vukovi sa Vučijaka“

Popuna jedinice sa prekomandama

Kroz [1] jedinicu je prošlo   346 pripadnika od mobilizacije sa prelaskom preko r. Save do preformacije (19.5.1992.) sa unutrašnjim prekomandama i otpuštanjem.

 346 boraca prošlo kroz jedinicu, odnosno bili na rasporedu.

of_odredi

Organizaciono-formacijska struktura kretala se od odreda-bataljona, ojačane čete po formaciji TO četnog sastava, tip II: 2 pješadijske čete sa pridodatim pratećim vodom  MB82mm ,BsT 82mm i drugim b/s po potrebi, komandom odreda i pozadinsko odjeljenje u zavisnosti od trenutnog brojnog stanja i zadatka jedinice.

 

Pregled plana od 343 pripadnika i popune po nižim jedinicama sa pripadnika koji su prošli kroz jedinicu

RJVV voj pod of stanje % %popune
k-da sa vezom 1 2 3 6 1,75% 1,73%
1.pč 161 29 6 196 57,14% 56,65%
2.pč 114 15 8 137 39,94% 39,60%
pozo 7 7 2,04% 2,02%
283 46 17 346 100,87% 100,00%

330 pripadnika je brojno stanje jedinice, podatak za dalju analizu

Pregled stanja popune

vojnicima, podoficirima i oficirima prema nižim jedinicama odreda  ili bataljona  kako se jedinica vodila u sastavu TO Okučani, 329.okbr JA, 327.mtbrJA i TO opštine Prnjavor

RJVV voj pod of stanje % %popune
k-da sa vezom 1 1 3 5 1,46% 1,52%
1.pč 154 25 6 185 53,94% 56,06%
2.pč 112 14 7 133 38,78% 40,30%
pozo 7 7 2,04% 2,12%
274 40 16 330 96,21% 100,00%
Grafički prikaz popune jedinice

popuna_rjvv

Popuna jedinice prema godinama rata
Vojna pošta svega % 1991 1992
3164 Derventa 1 0,30% 1
3164 Derventa 53 16,06% 53
3164 Derventa 60 18,18% 60
3164 Derventa 3 0,91% 3
8840 Banja Luka 1 0,30% 1
8840 Banja Luka 10 3,03% 9 1
8840 Banja Luka 11 3,33% 10 1
T-22206 Prnjavor 3 0,91% 3
T-22206 Prnjavor 97 29,39% 97
T-22206 Prnjavor 58 17,58% 58
T-22206 Prnjavor 4 1,21% 4
TO Okučani 25 7,58% 25
TO Okučani 4 1,21% 4
330 100,00% 49 281
Prosječna starost pripadnika odreda iznosi  28 godina,

u punoj fizičkoj snazi za izvršavanje borbenih zadataka. Najmlađi pripadnik je imao 14 a najstariji 57 godinu. Odstupanje od prosječne starosti iznosi u prosjeku 6 godina.

G Prosjek Najmladji Najstariji
3 25,32 14 57
4 26,92 20 62
5 28,68 22 49
26,98

sa odstupanjem u prosjeku od 4,7 pripadnik, što iznosi 1,95% od ukupnog broja radno-sposobnog stanovništva od 15 – 64 godine opštine, odnosno 0,70% od broja stanovnika opštine Prnjavor po popisu iz 1991. godine.Prosječno brojno stanje 330 pripadnik,

Prema polu i prosječnom brojnom stanju jedinice:
Pol Svega Prosek StDev Var Min Maks % %M15-64 %E
Muški 321 25,67 7,86 61,79 14 62 97,27% 1,90% 0,68%
Ženski 9 26,00 1,66 2,75 24 28 2,73% 0,05% 0,02%
330 26 4,76 32,27 19 45 100,00% 1,95% 0,70%
Grafički prikaz godina starosti
Grafikon starosti pripadnika odreda po kategoriji grupe: vojnici, podoficiri i oficiri

Grafikon starosti pripadnika  po kategoriji grupe: vojnici, podoficiri i oficiri

Prema narodnosti stanje popune:

Najviše ima srba sa 98% , što je razumljivo, jer po popisu iz 1991. godine srbi su činili  preko 72% populacije opštine.

Narodnost svega % 3164 Derventa 8840 Banja Luka T-22206 Prnjavor TO Okučani
Srbi 324 98,18% 115 22 158 29
Hrvati 5 1,52% 2 3
Ukrainci 1 0,30% 1
330 100,00% 117 22 162
Pregled prema rodu-službi u nižim jedinicama.
Prema rodu ili službi na kojoj su raspoređeni, najviše je bilo roda pješadije sa 97% pripadnika.
rod/sluzba svega % 1 2 3 4
Pješadija 321 97,27% 5 182 132 2
Veza 1 0,30% 1
Intendantska služba 2 0,61% 2
Sanitetska služba 5 1,52% 2 1 2
Saobraćajna služba 1 0,30% 1
330 100,00% 5 185 133 7

Na ratištu Zapadne Slavonije (oktobar 91-maj 92) i brodsko-derventskog, od ukupno angažovanih boraca odreda 97 odsto činili su borci pješadije.(znatno iznad formacije). Angažovanjem na težištu odbrambenih i napadnih zadataka u protivpješadijskoj borbi i POB kao pridodata jedinica okbr, mtbr i TO

Prema statusu kategorije borca

prema Zakonu o pravima boraca, RVI…, još nije kategorisano 181 pripadnik jedinice.

Svega <> 1 2 3 4 5 6 7
33o 181 54 12 19 36 6 8 14
U statusu vojnih invalida ima 110 pripadnika jedinice
20,33% pripadnika jedinice  ima status RVI.
12 pripadnika jedinice ili 3,64% je odlikovano  u toku rata,
16 pripadnika nagrađeno ili 4,85% u toku rata .
Najviše je bilo raspoređeno iz naselja Kremna 50 pripadnika.
Naselje m_91vo m_91 %vo %m svega %
Babanovci 126 193 0,79% 0,52% 4 1,21%
Banja Luka 12 3,64%
Brezik 100 151 88,00% 58,28% 2 0,61%
Čelinac 16 4,85%
Čivčije 137 200 57,66% 39,50% 2 0,61%
Doboj 14 4,24%
Donja Ilova 274 429 20,44% 13,05% 5 1,52%
Donja Mravica 154 235 1,30% 0,85% 1 0,30%
Donji Palačkovci 184 274 30,98% 20,80% 4 1,21%
Donji Smrtići 223 339 30,94% 20,35% 1 0,30%
Donji Štrpci 499 783 6,81% 4,34% 21 6,36%
Donji Vijačani 589 857 0,68% 0,47% 1 0,30%
Drenova 302 439 1,66% 1,14% 1 0,30%
Gornja Ilova 480 722 6,67% 4,43% 6 1,82%
Gornja Mravica 267 383 2,62% 1,83% 5 1,52%
Gornji Palačkovci 413 618 4,84% 3,24% 2 0,61%
Gornji Smrtići 515 725 5,05% 3,59% 2 0,61%
Gornji Štrpci 453 692 7,28% 4,77% 39 11,82%
Gornji Vijačani 9 2,73%
Gornji Vijačani 391 557 2,05% 1,44% 2 0,61%
Jadovica 32 49 346,88% 226,53% 1 0,30%
Jasik 79 122 91,14% 59,02% 4 1,21%
Kneževo 1 0,30%
Kokori 218 327 5,50% 3,67% 2 0,61%
Kremna 3 0,91%
Kremna 364 556 3,85% 2,52% 50 15,15%
Kulaši 443 654 19,19% 13,00% 7 2,12%
Lužani 64 87 114,06% 83,91% 1 0,30%
Maćino brdo 51 86 31,37% 18,60% 2 0,61%
Mračaj 83 114 113,25% 82,46% 2 0,61%
Mravica 4 1,21%
Mravica 182 276 63,19% 41,67% 2 0,61%
Naseobina Lišnja 166 251 10,24% 6,77% 2 0,61%
Okolica 168 267 10,71% 6,74% 4 1,21%
Okučani 1 0,30%
Paramije 108 149 75,93% 55,03% 3 0,91%
Pečeneg Ilova 415 656 5,06% 3,20% 8 2,42%
Popovići 337 489 6,53% 4,50% 18 5,45%
Potočani 222 313 10,36% 7,35% 2 0,61%
Prijedor 1 0,30%
Prnjavor 35 10,61%
Prnjavor 2547 3961 0,98% 0,63% 3 0,91%
Ratkovac 117 177 30,77% 20,34% 6 1,82%
Šarinci 300 451 10,00% 6,65% 10 3,03%
Skakavci 122 192 66,39% 42,19% 2 0,61%
Srpovci 97 150 79,38% 51,33% 1 0,30%
Teslić 1 0,30%
Velika Ilova 332 517 8,13% 5,22% 3 0,91%
Vršani 259 375 10,81% 7,47% 2 0,61%
11813 17816 1381,50% 330
Od 3 komandira čete u četri VP bilo je raspoređeno 10 starješina na dužnost komandira čete .
Prema komandnoj dužnosti:
Komandne duznosti
komandant bataljona 3
pomoćnik komandanta bataljona 2
komandir čete 10
zamjenik komandira čete 1
komandir voda 19
Prema komandnoj dužnosti i činu stanje:
Komandne duznosti cin svega %
komandant bataljona Vojnik na k-noj dužnos 3 0,91%
pomoćnik komandanta bataljona Zastavnik 1 0,30%
komandir čete Vojnik na k-noj dužnos 6 1,82%
komandir čete Zastavnik 1 0,30%
zamjenik komandira čete Stariji vodnik 1 0,30%
komandir voda Vojnik na k-noj dužnos 5 1,52%
komandir voda Desetar 2 0,61%
komandir voda Vodnik 3 0,91%
komandir voda Stariji vodnik 1 klase 3 0,91%
komandir voda Zastavnik 3 0,91%
Prema činu, najviše bilo vojnika na dužnosti starješine, poneki vodnik i bez ficira.
Komandne duznosti cin svega %
komandant bataljona Vojnik na k-noj dužnos 3 0,91%
pomoćnik komandanta bataljona Zastavnik 1 0,30%
komandir čete Vojnik na k-noj dužnos 6 1,82%
komandir čete Zastavnik 1 0,30%
zamjenik komandira čete Stariji vodnik 1 0,30%
komandir voda Vojnik na k-noj dužnos 5 1,52%
komandir voda Desetar 2 0,61%
komandir voda Vodnik 3 0,91%
komandir voda Stariji vodnik 1 klase 3 0,91%
komandir voda Zastavnik 3 0,91%
Prema rodu ili službi
Vojna pošta rod/sluzba stanje %
TO Okučani Opštevojna specijalnost 2 0,61%
TO Okučani ARJ PVO 4 1,21%
TO Okučani Tehnička služba KOV 2 0,61%
TO Okučani Intendantska služba 1 0,30%
TO Okučani Sanitetska služba 2 0,61%
T-22206 Prnjavor Opštevojna specijalnost 5 1,52%
T-22206 Prnjavor ARJ PVO 11 3,33%
T-22206 Prnjavor Oklopno-mehanizovane jedinice 2 0,61%
T-22206 Prnjavor Tehnička služba KOV 1 0,30%
T-22206 Prnjavor Tehnička služba KOV 1 0,30%
T-22206 Prnjavor 1 0,30%
T-22206 Prnjavor Intendantska služba 1 0,30%
T-22206 Prnjavor Sanitetska služba 2 0,61%
8840 Banja Luka Opštevojna specijalnost 4 1,21%
8840 Banja Luka ARJ PVO 3 0,91%
8840 Banja Luka Tehnička služba KOV 2 0,61%
8840 Banja Luka Sanitetska služba 1 0,30%
3164 Derventa Opštevojna specijalnost 4 1,21%
3164 Derventa ARJ PVO 9 2,73%
3164 Derventa Oklopno-mehanizovane jedinice 2 0,61%
3164 Derventa Tehnička služba KOV 2 0,61%
3164 Derventa Intendantska služba 1 0,30%
3164 Derventa Sanitetska služba 2 0,61%
  Prema rodu -sluzbi u nižim jedinicama
rod/sluzba svega % 1 2 3 4
Pješadija 321 97,27% 5 182 132 2
Veza 1 0,30% 1
Intendantska služba 2 0,61% 2
Sanitetska služba 5 1,52% 2 1 2
Saobraćajna služba 1 0,30% 1
330 100,00% 5 185 133 7
U okviru vojno-evidencionih sposobnosti i sledujući VES-u i činu
Vojna pošta NJ VESR VES ima
3164 Derventa 2 11101 1
3164 Derventa 2 21101 21102 stv 1
3164 Derventa 3 21001 21102 stv 1
3164 Derventa 3 21101 21102 stv 1
3164 Derventa 3 21101 22113 sv1-z 1
3164 Derventa 3 31101 31102 k1 1
3164 Derventa 4 12501 1
8840 Banja Luka 2 21101 21102 stv 2
8840 Banja Luka 3 21101 31102 por-k 1
T-22206 Prnjavor 2 11101 2
T-22206 Prnjavor 2 11101 31101 pp-por 1
T-22206 Prnjavor 2 21101 21102 stv 1
T-22206 Prnjavor 3 11101 21102 2.sv 1
T-22206 Prnjavor 3 21001 21001 v1k 1
T-22206 Prnjavor 3 21001 21102 stv 1
T-22206 Prnjavor 3 21101 22113 sv1-z 1
T-22206 Prnjavor 4 12501 1
TO Okučani 2 11101 31902 kap 1
TO Okučani 2 21001 31902 kap 1
TO Okučani 2 21101 31101 pp-por 1
TO Okučani 2 21101 31101 por-k 1
TO Okučani 2 31001 31001 kap 1
TO Okučani 2 31101 31001 kap 1
TO Okučani 3 21001 21102 stv 1
26
Kolektivno naoružanje korišćeno u jedinici.Muzej 1.K

[1] Analiza podataka rađena na osnovu baze podataka izrađene u accessu ,

TO

Aktivnosti teritorijalne odbrane

Aktivnosti teritorijalne odbrane

Događaji koji su se početkom rata dešavali u Prnjavoru kada su „Beli orlovi“ pošli redom da pljačkaju i maltretiraju nesrpski živanj, umiješali su se Vukovi koji su ih ekspresno razoružali i protjerali iz grada. Otišli su tako što su na leđima odnijeli prikačenu parolu  „ Mi smo izdajnici srpskog naroda“[1]

Beli orlovi

Opšti uslovi za život , rad i potpunu bezbjednost pripadnika i objekata opštine odvijalo se na osnovu političko – bezbjednosne situacije na teritoriji okruga Banja Luka i opštini i naredbi komandi TO. Situacija je bila složena sa tendencijom pogoršavanja, što može dovesti do međunacionalnih sukoba širih razmjera, sa nesagledivim posledicama, ne samo za narode i narodnosti na teritoriji okruga nego i šire. Nacionalno-separatističkim snagama na ovim prostorima nije odgovaralo prisustvo JNA kao jedinog kohezionog elementa federacije. Sve aktivnosti ove snage su usmjerile na optuživanje JNA kao glavnog krivca za nastalu situaciju. osim toga ove snage se ne ustručavaju da u sprezi sa HV privremeno zaposjednu dio državine teritorije BiH (Bosanski brod i Derventa) i pripremaju ljudstvo za obračun sa JNA i TO na objektima koje obezbjeđuju.

putna-karta-2000U cilju stvaranja optimalnih uslova za život, rad i potpunu bezbjednost pripadnika TO, kao i objekata TO, a na osnovu naređenja OkŠTO naređeno je da komandanti rejonskih ŠTO opštine, ponovo izvrše detaljnu procjenu ugroženosti pripadnika i jedinica na obezbjeđenju objekata i MTS. Na osnovu svih procjena preduzete su odgovarajuće mjere borbenog obezbjeđenja i inžinjerijskog uređenja objekata u trećem stepenu utvrđivanja koji garantuju potpunu sigurnost ljudstva i vatrenih sredstava. Gdje god je bilo moguće izrađeni su bunkeri na ugovima objekata obezbjeđenja sa pokrivkom. Osnovu odbrane činile su snage za odbranu objekata ( fizičko obezbjeđenje) kao i samostalni vodovi i čete TO mjesnih zajednica iz čijeg sastava je obezbjeđenje ili najbliža jedinica TO, objektu koji se obezbjeđuje  a prema naređenju sa punim borbenim i intendantskim obezbeđenjem.

naređenja OkŠTO

Pregled angažovanja sastava TO opštine na obezbjeđenju objekata opštine od posebnog značaja:[2]

Jedan od stalnih zadataka rejonskih štabova TO je popuna odreda TO pripadnicima prostornih jedinica TO opštine , koji nikako da se popuni do pune ratne formacije, zbog čestih promjena brojnog stanja. Dolazak dobrovoljaca i napuštanje jedinice sa ličim naoružanjem je česta pojava. I pored toga, odred će uspješno izvršava borbeni zadatak u s.Dragaliću..

 

[1] D.Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002. godine,  str.130

[2] prema naređenju Okružnog štaba TO Banja Luka od 23.3.1992. godine- 31 objekat

Početak

Da li se rat u Bosni i Hercegovini, odnosno u Jugoslaviji mogao izbjeći i svi problemi i politički konflikti mirno riješiti?. Čiji su bili interesi i kakvi ciljevi na ovim prostorima, da li međunarodne zajednice, odnosno Evrope, SAD, islamskih zemalja, unutrašnjih nacionalističkih snaga.[1]

Raspad SFRJ počinje kada jake separatističke snage u Sloveniji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini i Makedoniji uz podršku međunarodne zajednice imaju cilj stvaranje samostalnih država od  bivših republika SFRJ, dok interes drugih naroda, prevashodno srpskog, nije riješen u tim republikama. JNA je imala ustavnu obavezu i dužnost da brani i štiti tadašnju zajedničku državu_SFRJ.

Pristrasnost međunarodne zajednice i stvaranje muslimansko-hrvatske koalicije u Bosni i Hercegovini, kao i islamski fundamentalizam uticali su na krizu i početak rata, jer se odustalo od ustavnih rješenja da se koncenzusom svih naroda u BiH donose odluke.  Štampa je pisala da postoje logori za obuku mudžahedina za borbu protiv HVO i VRS i da nisu došli u BiH samo da ratuju, nego da bosanske muslimane uče islamu.

Da je bilo više mudrosti među političkim strankama, rat se mogao izbjeći a kriza riješiti mirnim putem.

U prvoj ratnoj 1991. godini, kada dolazi do osnivanja nacionalnih stranaka sva tri naroda u BiH, kada počinje rat u Hrvatskoj gdje srpski narod uz pomoć JNA brani svoju slobodu i teritorije, počinje raspad SFRJ. U BiH muslimanski lideri stvaraju svoju vojsku kroz teritorijalnu odbranu, koja je bila sastavni dio oružanih snaga SFRJ. Počinju napadi na kasarne JNA, kasnije na kolone vojnika JA, napadi na srpske svatove u Sarajevu, masakr u Sijekovcu i kasnije zajedničke oružane akcije muslimansko-hrvatskih formacija.[2] U maju mjesecu 1992. godine formiran je Glavni štab VRS i stvorena Vojska Republike Srpske.

Spomen crkva na Vučijaku, Kremna Prnjavor

Spomen crkva na Vučijaku, Kremna Prnjavor

Na spomen pločama u Hramu uklesana su imena 626 poginulih i nestalih boraca VRS sa područja prnjavorske opštine. Crkva posvećena Svetom velikomučeniku knezu Lazaru.

 

 

 

Aktivnosti Predsjedništva SFRJ u funkciji Vrhovnog komandanta Oružanih snaga SFRJ

predjednis

Oznaka za članove predsjedništva SFRJ

Slijede događaji i aktivnosti angažovanja JNA na legalnom i legitimnom sprovođenju naredbi Predsedništva SFRJ  o rasformiranju svih neregularnih oružanih snaga i o vraćanju oružja, ilegalno unetog u zemlju u  jedinicama JNA. Međutim, Slovenija i Hrvatska su odlučno izjavile da neće dozvoliti sprovođenje te naredbe na svojoj teritoriji.

Na Plitvicama, 31. marta 1991. godine,  došlo je do oružanog sukoba pripadnika milicije SAO Krajine i specijalnog odreda MUP-a Hrvatske, Predsedništvo SFRJ je naredilo jedinicama JNA da podignu borbenu gotovost svojih odgovarajućih jedinica i da obezbede poštovanje prekida vatre. Jedinice JNA su trebale da obezbede mir i pravnu sigurnost građana i omoguće mirno rešenje krize. To je i bila ustavna obaveza JNA.

amblem JNA

amblem JNA

Prilikom demonstracija pred zgradom Komande vojno-pomorske oblasti u Splitu (6. maja 1991.) protiv JNA, poginuo je jedan vojnik, a više njih je ranjeno.

Jedinice ZNG Hrvatske su kod s. Tenja napale JNA 7. jula, što je pored drugih manjih napada predstavljalo prekretnicu u ratu u Hrvatskoj u smislu da su direktni sukobi između JNA i Zbora Nacionalne Garde  postali učestali i time uveli jedinice JNA u „stavljanje“ na stranu srpskih snaga.

Predsedništvo donosi odluku 12. jula da prihvati Brionsku deklaracju i donosi naredbu o demobilizaciji svih oružanih snaga osim JNA i redovnog sastava milicije, da se na granicama SFRJ uspostavi stanje od pre 25. juna 1991, i da se deblokiraju kasarne i vojni objekti koji su, u međuvremenu, blokirani od pobunjenika. Zatim 18. jula doneta je odluka o povlačenju jedinica JNA iz Slovenije, a 29. jula jedinice su počele da napuštaju Sloveniju. Tada počinje eskaliranje otvorenog oružanog sukoba u Hrvatskoj.

Na zasedanju Sabora Hrvatske 1. avgusta predsjednik Tuđman je pozvao na nastavak „općeg rata“. Istog dana, u selu Dalj, došlo je do krvavog obračuna ZNG sa Srbima iz tog sela.

Organi SFRJ ulažu napore da se prekinu borbe i spor riješi mirnim putem, predstavnici otcljepljenih republika to na sastancima podržavaju, a praktično nastavljaju sa nasilnom secesijom.

Na dubrovačkom vojištu JNA je bila isprovocirana perfidnim aktima ZNG-a, Granatiranje (bombardovanje) Dubrovnika došlo je nakon što su jedinice ZNG dejstvovale iz starog dijela grada koji je kulturno-istorijski spomenik. JNA je odgovorila na te napade. JNA je optužena da je „grubo povrijedila pravila međunarodnog prava“.

U izvršavanju naredbi Predsjedništva SFRJ, JNA je angažovala prioritetno oklopno-mehanizovane jedinice. Smatralo se da će u ratu na prostorima bivše Jugoslavije OMJ biti u stanju da samom svojom pojavom na bojištu spriječi krvave događaje.[3]

[1] Jugoslavija, rat koji se mogao izbjeći, film koji daje odgovor. Strani dokumentarni film, prikazan na televiziji K3 Prnjavor, decembra 2003. godine

[2] 28. marta zauzima se Derventa, a 31.maja grad Modriča, čime je jedini preostali putni pravac: Prnjavor-Stanari-Rudanka-Modriča-Šamac presječen.

[3] Kapetan I klase Dragan Vuković: Za savremenije organizovanje OMJ, „Novi glasnik“  broj 5-6, septembar-decembar 1994. godine,  str .41.Posljedni načelnik GŠVRS, 2005. godine

Sukobljena strana

Sukopljena strana u zoni odgovornosti 329.okbr JA

u čijem sastavu kao ojačanje upotrebljen odred u sastavu 2.partbrTO bila je 121. brigada ZNG, Nova Gradiška

121. brigada ZNG

Odluka k_danta odreda TO za odbranu u sastavu 329.okbr, zs ratište 1991-92

Odluka k_danta odreda TO za odbranu u sastavu 329.okbr, zs ratište 1991-92

Novogradiška brigada službeno je ustrojena 1. listopada 1991. godine, a njezina 1. bojna svoj ratni put je počela kao dobrovoljačka postrojba Zbora narodne garde 28. lipnja pod zapovjedništvom Željka Žgele koja je prije toga bila 3. bojna 108. brodske brigade. Od zarobljenog oružja u Novoj Gradiški osniva se još jedna bojna koja će postati 2. bojna 121. brigade.

Nakon ustrojavanja 3. listopada, 121. brigada zajedno sa 108. brigadom kreće u svoju prvu akciju, protunapad duž stare ceste Nova Gradiška-Okučani pri kojem je JNA izgubila pet tenkova i dva oklopna transportera. Tijekom studenog brigada vrši nove protunapade i pomiče crtu obrane u smjeru Mašića i Medara.

Na južnoj crti obrane brigada drži položaje na Goricama s jednom satnijom 3. brigade i 99. brigadom.

Od 10. prosinca brigada učestvuje u zajedničkoj akciji s ciljem uspostave potpunog nadzora nad putem Nova Gradiška – Požega i selima Snjegavić, Golobrdac, Čečavac, Jeminovac, Sinlije, Opršinac, Vučjak Čečavski i Ruševac. Nakon devet dana borbi zauzeto je jako neprijateljsko uporište Mašička Šagovina, a 30. prosinca zauzeto je i selo Širince. Akcija ‘Širinci’ zaustavljena je tek 3. siječnja 1992. nakon potpisivanja Sarajevskog primirja.

Nakon primirja 121. brigada drži položaje naspram 18. korpusa Srpske vojske Krajine, a taktička skupina odlazi na istočnoslavonsko bojište.

U jesen 1944. godine brigade se preustrojava u 121. domobransku pukovniju. Zajedno sa pukovnijom brigada je imala 156 poginulih i 536 ranjenih.

Izvor: http://www.vojska.net/hrv/oruzane-snage/hrvatska/brigada/121/

OBAVJEŠTAJNI PODACI OG-1 O STANJU 01.04.1992.kod NA DIJELU BOSANSKOG BRODA I DERVENTE[1]

(sa prezentacije povodom Dana opštine Prnjavor)
• Njemačka nastavlja sa isporukom tenkova Hrvatskoj, a uskoro će početi isporuka aviona.
• U selu Svilaj je raspoređen tenkovski bataljon 108. brigade Zbora narodne garde.
• U selu Modran postavili barikade,  zatvaranje magistranog puta Doboj-Derventa.
Obavještajni podaci OG-1

Obavještajni podaci OG-1

• U širem području Bosanskog Broda su sljedeće snage:
– Jedan VBR u zaseoku Raščići, S / Z odz sela Begluci,
– Tenkovski vod i 1 haubica baterije 122mm, u voćnjaku Čelaruše, sjeverno od sela Kostreš
– PAT i oko 50 ustaša Perići u zaseoku, u blizini sela Bijelo Brdo
– Haubica kod bezinske stanice Potočani sjeverno od sela, u blizini sela Koraće
– Oko 400 ustaša u zaseoku Memići i Kuljanovci
– Haubica 155 mm u selu Lipnica, sjeverno od sela Kostreš
– Baterija MB 120 mm, južno od sela Mala oko 1 km

• Selo Jakeš iz Odžaka i sela Pećnik došlo je  oko 300 naoružanih civila, članovi HDZ-a koji su zatvorili pravac Doboj-Odžak.
• Na širem području sela Dubočac na vojnim položajima uočeno je  oko 12 MB 82 mm i 1 PAT 20/3, u selu Novo Selo,
• U toku muslimanskog praznika Bajram priprema napad na selo i okolinu Sijekovac
• Vrši se prikupljaje svježih snaga i 2 MB 82 mm u rejonu Gornja Mala, zapadno od sela Kolibe za oko 2 km,
• South Male Gornja oko 200 m nalazi se minsko polje.
op-31• Na području sela Begluci, sjeverno od Dervente, oko 3 km minirali glavnu cestu na PTM, i obje strane su naoružani civili jačine od oko 50 ljudi, drži pozicije,
• Iz rejona sela Dubočac čamcima prebačene snage jednog  voda,
• U širem području Modran ima oko 400 naoružanih ljudi, sa oznakama HOS, ZNG i bosanski amblema. Pored streljačkog imaju i „osa“, „ulje“ i MB
• Neprijateljske snage se utvrđuju na pravcu Vranduk-Stanići-Kolosrija,
• Snage HOS distribuira iz G. I D. Vakuf za Bosanski Brod i planiranje napada na cijelu pravcu

obavještajni podaci OG-1

obavještajni podaci OG-1

 

 

 

 

 

 

 

ZLOGLASNA HANDŽAR DIVIZIJA

18.marta 1992. godine iz Zagreba autobusom stigli su u tadašnji Bosanski brod, odnosno danas Brod,. Po dolasku su prenoćili u jednoj kasarni, a već sutradan otpočeli su diverzantske i zločin ačke akcije protiv nenaoružanog civilnog srpskog stanovništva.

Prvi zločin na prostoru BiH počinili su upravo pripadnici „Handžar divizije“, i to na području današnje opštine Brod. Zločin se dogodio u mjestu Sjekovac, 26.marta 1992. godine.

tog kobnog dana u 16 časova pripadnici muslimansko-hrvatskih oružanih formacija iz takozvanog „Intervetnog voda“ i „Handžar divizije“ izvršili su zločinački napad na civilno stanovništvo u Sijekovcu.  Na svirep i monstruozan način ubili su deset civila, a preostali dio stanovništva su zarobili i odveli u zatvor…Potom su opljačkali , minirali ili zapalili 50 srpskih kuća…(vidi Kako je počeo rat u BiH, Srpski borac, maj/jun 2002.)

[1] vidi  Formiranje 2. Odreda TO opštine, naredbom komandanta TO 23.3.1992. sa oko 1260 boraca sa zadatkom  odbraniti sjeverne granice opštine.

mmtb/27.mtbr

1.mtb/27.mtbr

Razlozi koji su doveli do izilaska snaga TO na Motajicue:

1.Prelazak regularnih snaga Hrvatske vojske na područje Bosanski Brod, Derventa, Odžak, Cera, Jakeša, Pećnik,
2. Raspad jedinice 327 mtbr JNA koji pokriva gore navedeni pravac (odbrana granice duž rijeke Save),
3. Formiranje jedinica  HVO-a i Armije BiH na širem području Posavine,
4. Pokolj familije Zečević u Sijekovcu, i patnje srpskog stanovništva Bosanskog Broda, Dervente i šire područje Posavine
5. Presecanje komunikacijskog pravca Derventa – Doboj,
6. Miniranja mosta u mjestu Palačkovci, opština Prnjavor

SUKOBLJENE SNAGE prema zapovesti za napad OG Istočna Posavina, 06.05.1992.

Bosanskobrodska brigada, Derventska brigada, 3/3 br „A“ 108.br, 157. br, Riječki bataljon

Vidi više: general Slobodan Praljak, Pad bosanske Posavine 1992. godine https://www.scribd.com/document/52721132/Slobodan-Praljak-Pad-Bosanske-Posavine

Popuna Odreda TO opštine

Popuna odreda sa prekomandama

Kroz [1] odred je prošlo   570 pripadnika od mobilizacije sa prelaskom preko r. Save do preformacije (16.6.1992.) sa unutrašnjim prekomandama i otpuštanjem.

 570 boraca prošlo kroz odred, odnosno bili na rasporedu.

Značajno je da je 83 pripadnika odreda od mobilizacije 18.09.1991.g. pretpočinjeni 2.partbrTO i prešli r.Savu 13.10.1991. godine

 

Čin na mobilizaciji prešli r.Savu
Vojnik na k-noj dužnosti 9
Razvodnik 3
Desetar 5
Vodnik 11
Stariji vodnik 2
Poručnik 1
Kapetan 1 klase 3
Ukupno od 83 pripadnika 34

 

VES prešli r.savu
11101 32
11102 1
11103 2
11104 4
11105 10
11109 1
11801 3
11811 1
11812 3
12101 1
12403 2
12501 1
12701 4
21001 1
21101 1
21102 3
21902 1
22113 1
22401 2
22404 1
22503 1
31001 1
31101 2
31102 2
31202 1
31702 1
ukupno 83

Organizaciono-formacijska struktura odreda je po formaciji JNA četnog sastava: 2 pješadijske čete TO sa pratećom četom sastava voda MB82mm i PO vodom BsT 82mm, komandom odreda, prištabskim odjeljenjima: veze, izviđačko i kurirsko odjeljenje i pozadinski vod.

of_odredi

 

Pregled plana i popune po nižim jedinicama pripadnika koji su prošli kroz odred

 
NJ 8450_OdTO 8450_plan 3 4 5 % stanje %popune
1 k-da OdTO 13 1 5 8 107,69 14 2,46
2 odjeljenje veze 9 5 6 122,22 11 1,93
3 izviđačko odjeljenje 10 12 5 1 180,00 18 3,16
4 kurirsko odjeljenje 7 11 6 242,86 17 2,98
5 pionirsko odjeljenje 9 8 2 1 110,00 11 1,93
6 1.pč 93 147 29 6 195,70 182 31,93
7 2.pč 93 177 45 8 247,31 230 40,35
8 prč 73 22 11 3 49,32 36 6,32
9 pozv 36 37 11 3 141,67 51 8,95
ukupno 343 420 120 30 570 100,00

541 pripadnika je brojno stanje odreda na dan preformacije (16.6.1992.),što je podatak za dalju analizu

Pregled stanja popune

vojnicima, podoficirima i oficirima prema nižim jedinicama odreda TO ili bataljona TO kako se jedinica vodila u sastavu 329.okbr JA

NJ svega % vojnici podoficiri oficiri
1 14 2,59% 1 5 8
2 6 1,11% 4 2
3 16 2,96% 10 5 1
4 16 2,96% 10 6
5 8 1,48% 5 2 1
6 176 32,53% 144 28 4
7 228 42,14% 175 45 8
8 32 5,91% 19 10 3
9 45 8,32% 34 9 2
ukupno 541 100,00% 402 112 27
Stanje plana i popune jedinice
Niža jedinica 8450_OdTO 8450_plan 3 4 5 % stanje %popune
1 k-da OdTO 13 1 5 8 107,69 14 2,59
2 odjeljenje veze 9 4 2 66,67 6 1,11
3 izviđačko odjeljenje 10 10 5 1 160,00 16 2,96
4 kurirsko odjeljenje 7 10 6 228,57 16 2,96
5 pionirsko odjeljenje 9 5 2 1 80,00 8 1,48
6 1.pč 93 144 28 4 189,25 176 32,53
7 2.pč 93 175 45 8 245,16 228 42,14
8 prč 73 19 10 3 43,84 32 5,91
9 pozv 36 34 9 2 125,00 45 8,32
ukupno 343 402 112 27 541 100,00
Popuna nižih jedinica prema godinama rata
Oznaka NJ stanje 1991 1992
T-8450/1 14 13 1
T-8450/2 6 4 2
T-8450/3 16 15 1
T-8450/4 18 16 2
T-8450/5 6 6
T-8450/6 176 137 39
T-8450/7 227 172 55
T-8450/8 34 31 3
T-8450/9 44 37 7
ukupno 541 431 110
Grafički prikaz popune Odreda TO

popuna_odred

Prosječna starost pripadnika odreda iznosi  29 godina,

u punoj fizičkoj snazi za izvršavanje borbenih zadataka. Najmlađi pripadnik je imao 18 a najstariji 58 godinu. Odstupanje od prosječne starosti iznosi u prosjeku 6 godina.

Grupa Prosjek Najmladji Najstariji
vojnici 28,48 18 58
podoficiri 29,60 20 45
oficiri 34,55 19 51

Prosječno brojno stanje 541 pripadnik,

sa odstupanjem u prosjeku od 6,01 pripadnik, što iznosi 3,19% od ukupnpg broja radno-sposobnog stanovništva od 15 – 64 godine opštine, odnosno 1,15% od broja stanovnika opštine Prnjavor po popisu iz 1991. godine.

Prema polu i prosječnom brojnom stanju jedinice:
Pol Svega Prosjek StDev Var Min Maksi % %M15-64 %E
Muški 536 29,05 6,75 45,56 18 58 99,08% 3,16% 1,14%
Ženski 5 25,60 5,27 27,80 20 33 0,92% 0,03% 0,01%
 Ukupno 541 27 6,01 36,68 19 45,5 100,00% 3,19% 1,15%
Grafički prikaz godina starosti
Grafikon starosti pripadnika odreda po kategoriji grupe: vojnici, podoficiri i oficiri

Grafikon starosti pripadnika odreda po kategoriji grupe: vojnici, podoficiri i oficiri

Prema narodnosti stanje popune:

Najviše ima srba sa 96% , što je razumljivo, jer po popisu iz 1991. godine srbi su činili  preko 72% populacije opštine.

Narodnost svega %
Srbi 521 96,30%
Hrvati 3 0,55%
Muslimani 6 1,11%
Ukrainci 11 2,03%
541 100,00%
Prema rodu ili službi na kojoj su raspoređeni, najviše je bilo roda pješadije sa 88% pripadnika.

Pregled prema rodu-službi u nižim jedinicama.

rod/sluzba svega % 1 2 3 4 5 6 7 8 9
Pješadija 477 88,17% 9 1 16 13 7 172 223 28 8
Artiljerija 1 0,18% 1
Veza 12 2,22% 5 2 4 1
ABHO 2 0,37% 1 1
Tehnička služba KOV 6 1,11% 1 5
Intendantska služba 18 3,33% 1 1 16
Sanitetska služba 14 2,59% 2 2 1 9
Saobraćajna služba 11 2,03% 2 1 1 7
541 100,00% 14 6 16 16 8 176 228 32 45

Na ratištu Zapadne Slavonije (oktobar 91-maj 92), od ukupno angažovanih boraca odreda 88 odsto činili su borci pješadije.(znatno iznad formacije). Angažovanjem na težištu odbrambenih i napadnih zadataka u protivpješadijskoj borbi i POB kao pridodata jedinica okbr.

Prema statusu kategorije borca

prema Zakonu o pravima boraca, RVI…, još nije kategorisano 217 pripadnika odreda.

Svega <> 1 2 3 4 5 6 7
541 217 180 15 21 29 18 29 32
U statusu vojnih invalida ima 126 pripadnika odreda
23,29% pripadnika ima status RVI.
Svega % RVI VRS RVI MUPRS
126 23,29% 123 3
30 pripadnika odreda ili 5,5% je odlikovano  u toku rata,
47 pripadnika nagrađeno ili 8,69% u toku rata .
Najviše je bilo raspoređeno iz naselja Prnjavora 80 pripadnika.
naselje Svega %
Babanovci 7 1,29%
Brezik 5 0,92%
Čivčije 2 0,37%
Čorle 9 1,66%
Crkvena 6 1,11%
Donja Ilova 14 2,59%
Donja Mravica 6 1,11%
Donji Galjipovci 13 2,40%
Donji Palačkovci 10 1,85%
Donji Smrtići 5 0,92%
Donji Štrpci 19 3,51%
Donji Vijačani 27 4,99%
Drenova 26 4,81%
Gajevi 2 0,37%
Gornja Ilova 14 2,59%
Gornja Mravica 11 2,03%
Gornji Galjipovci 3 0,55%
Gornji Palačkovci 22 4,07%
Gornji Smrtići 13 2,40%
Gornji Štrpci 24 4,44%
Gornji Vijačani 14 2,59%
Grabik Ilova 6 1,11%
Gusak 2 0,37%
Hrvaćani 7 1,29%
Jadovica 1 0,18%
Karać 1 0,18%
Konjuhovci 1 0,18%
Kremna 11 2,03%
Kulaši 7 1,29%
Lišnja 1 0,18%
Lužani 4 0,74%
Maćino brdo 2 0,37%
Mlinci 3 0,55%
Mračaj 2 0,37%
Mravica 4 0,74%
Naseobina Lišnja 2 0,37%
Novo Selo 2 0,37%
Okolica 7 1,29%
Okučani 2 0,37%
Orašje 8 1,48%
Otpočivaljka 1 0,18%
Paramije 1 0,18%
Pečeneg Ilova 4 0,74%
Popovići 27 4,99%
Potočani 14 2,59%
Prnjavor 80 14,79%
Prosjek 11 2,03%
Ratkovac 14 2,59%
Šarinci 6 1,11%
Šereg Ilova 3 0,55%
Šibovska 4 0,74%
Skakavci 3 0,55%
Velika Ilova 10 1,85%
Vršani 4 0,74%
Banja Luka 8 1,48%
Čelinac 10 1,85%
Doboj 1 0,18%
Kneževo 11 2,03%
Kotor Varoš 1 0,18%
Laktaši 1 0,18%
Rudanka 1 0,18%
Srbija 1 0,18%
541
Prema komandnoj dužnosti:

Od 3 komandira čete bilo je raspoređeno 7 starješina na dužnost komandira čete TO.

Komandne duznosti
komandant bataljona 1
zamjenik komandanta bataljona 3
pomoćnik komandanta bataljona 7
komandir čete 7
zamjenik komandira čete 6
komandir voda 20
komandir odjeljenja 34
referenti 12
četne/baterijske starješine 10
Prema komandnoj dužnosti i činu stanje:
Komandna duznost čin
komandant bataljona Major
zamjenik komandanta bataljona Poručnik
zamjenik komandanta bataljona Kapetan
zamjenik komandanta bataljona Kapetan 1 klase
pomoćnik komandanta bataljona Vojnik na k-noj dužnos
pomoćnik komandanta bataljona Stariji vodnik
pomoćnik komandanta bataljona Potporučnik
pomoćnik komandanta bataljona Kapetan
pomoćnik komandanta bataljona Kapetan 1 klase
komandir čete Vodnik
komandir čete Stariji vodnik
komandir čete Kapetan 1 klase
zamjenik komandira čete Vojnik na k-noj dužnos
zamjenik komandira čete Vodnik
zamjenik komandira čete Vodnik 1 klase
zamjenik komandira čete Kapetan 1 klase
komandir voda Vojnik na k-noj dužnos
komandir voda Desetar
komandir voda Vodnik
komandir voda Potporučnik
komandir voda Kapetan
Prema činu, najviše bilo vodnika od podoficira i kapetana I klase od oficira.
Naziv čina
Vojnik na k-noj dužnos 13
Razvodnik 15
Desetar 48
Mlađi vodnik 4
Vodnik 46
Vodnik 1 klase 2
Stariji vodnik 3
Stariji vodnik 1 klase 2
Potporučnik 3
Poručnik 1
Kapetan 3
Kapetan 1 klase 6
Major 1p
Komandne dužnosti prema formacijskom položaju u odredu
Komandne duznosti svega % Formacijski položaj TO VES-TO FČ TO
komandant bataljona 1 0,18% KOMANDANT ODREDA TO 31102 k1-maj
zamjenik komandanta bataljona 3 0,53% zamjenik komandanta 31102 k1
referenti 1 0,18% referent opšt poslova 21001 v1k
pomoćnik komandanta bataljona 1 0,18% PK za MiPV 31301 k-k1
pomoćnik komandanta bataljona 1 0,18% PK za Pozadinu 31102 kap
pomoćnik komandanta bataljona 2 0,35% PK za BOP 31102 por
referenti 1 0,18% ref. ThSl 22113 v1k
referenti 1 0,18% ref. InSl 22401 v1k
referenti 4 0,70% ref.SnSl/k-dir sno 32501 por
referenti 2 0,35% izvidjac ABHO 11901 voj
1 0,18% komandir odjeljenja 11801 mlv
2 0,35% komandir odjeljenja 11102 des
1 0,18% komandir odjeljenja 11101 des
komandir voda 1 0,18% komandir odjeljenja 11701 mlv
komandir čete 4 0,70% komandir čete 31102 por-k
zamjenik komandira čete 1 0,18% zkpc-pmvp 31102 por
četne/baterijske starješine 3 0,53% četni starješina 21001 v1k
komandir voda 3 0,53% komandir voda 31101 pp-p
komandir voda 1 0,18% komandir voda 21102 2.sv
zamjenik komandira čete 1 0,18% puškomitraljezac 11103 raz
zamjenik komandira čete 1 0,18% komandir voda 21102 sv
komandir voda 2 0,35% komandir voda 21102 sv
komandir voda 1 0,18% strelac-snajperista 11109 voj
komandir voda 3 0,53% komandir voda 31102 ppor
četne/baterijske starješine 1 0,18% k-dir 1.orbr 11117 des
četne/baterijske starješine 1 0,18% nišandžija 11117 voj
komandir čete 2 0,35% komandir čete 31102 por-k
zamjenik komandira čete 2 0,35% zkpč-pmvp 31102 por
četne/baterijske starješine 3 0,53% četni starješina 21001 v1k
komandir voda 2 0,35% komandir voda 21102 sv
komandir voda 2 0,35% komandir voda 21102 sv
komandir voda 1 0,18% komandir voda 31102 ppor
komandir čete 1 0,18% komandir čete 31001 por-k
zamjenik komandira čete 1 0,18% pom k-dira za MPR 31001 por
četne/baterijske starješine 1 0,18% četni starješina prč 21001 v1k
četne/baterijske starješine 1 0,18% nišandžija BsT 11104 voj
komandir voda 1 0,18% komandir voda 31001 por
komandir voda 2 0,35% komandir voda 21101 z-z1
referenti 1 0,18% k-dir tho/ujedno rukovalac 22113 sv1-z
referenti 1 0,18% medicinski tehničar 12503 des
11,40%
Raspored po dužnosti u odredu
VESR Formacijsko mjesto-položaj svega % 3 4 5
11101 strelac 348 61,05% 299 47 2
11102 izviđač u pješadiji 23 4,04% 14 8 1
11103 nišandžija mitraljeza-PM 11 1,93% 10 1
11103 poslužilac mitraljeza 11 1,93% 10 1
11104 nišanija na BsT 10 1,75% 7 3
11104 poslužilac na BsT 10 1,75% 7 3
11105 nišandžija MB M60 i 82 31 5,44% 24 7
11105 poslužilac MB M60 i 82 31 5,44% 24 7
11109 snajperist 5 0,88% 3 2
11117 nišandžija ručnog bacača 1 0,18% 1
11117 poslužilac ručnih bacača 1 0,18% 1
11801 radio-telegrafist 4 0,70% 1 2 1
11812 telefonist-linijaš 8 1,40% 7 1
11903 dekontaminator 1 0,18% 1
12101 mehaničar za pješ naoružanje 3 0,53% 2 1
12118 механичар за радио-уређаје 1 0,18% 1
12403 kuvar 14 2,46% 12 2
12418 berberin 1 0,18% 1
12501 bolničar 10 1,75% 9 1
12503 medicinski tehničar 1 0,18% 1
12701 vozač automobila 11 1,93% 7 4
21001 KO-KV opšti kurs, SŠ u građanstvu 2 0,35% 1 1
21101 SVŠ smjer pješadija 9 1,58% 1 7 1
21102 KO-KV pješadije kurs ,SŠ u građanstvu 17 2,98% 15 2
21107 KO-KV MB82 kurs ,SŠ u građanstvu 1 0,18% 1
21209 KO računar MB120 kurs SVŠ-SŠG 1 0,18% 1
21802 radiotelegrafist, SŠ,kurs KO 1 0,18% 1
21902 KO izviđački-ABHO. Kurs ,SŠ u građanstvu 1 0,18% 1
22113 KO-za naoružanje kurs,SŠ u građanstvu 1 0,18% 1
22401 InSVŠ- osnovna 2 0,35% 1 1
22404 KO kuvari,SŠ u građ.kurs za kuvare 1 0,18% 1
22503 KO-med.tehničar kurs,SŠ u građanstvu, 1 0,18% 1
31001 Pješadija-VA ili ŠRO 1 0,18% 1
31101 Pješadija-Vojna akademija KOV 15 2,63% 2 13
31102 Pješadija-Škola rezervnih oficira 1 0,18% 1
31202 ŠRO artiljerije 1 0,18% 1
32144 TVA-ŠRO ThSl -naoružanje 1 0,18% 1
32501 Medicinski fakultet i ŠRO 2 0,35% 1 1
Status pripadnika odreda poslije rata:
Grupa Ukupno % <> 1 2 4 5 7 8 10 12 13 14
voj 402 74,31% 60 180 92 3 28 5 17 6 1 10
pof 112 20,70% 7 66 27 1 7 1 2 1
of 27 4,99% 19 4 4
ukupno 541 100,00% 67 265 123 3 1 35 5 22 8 1 11
1. kategorisan borac, 2. statsu RVI, 4. status pripadnika MUP-a, 5. pripadnik VSK, 7. poginuli, 8. nestali, 10. umrli poslije rata, 12. odselili, 13.ranjeni, nisu riješili status, 14. bolesni, nisu riješili status, <> nije riješen status.
Kolektivno naoružanje prema formaciji odreda.Muzej 1.KK

[1] Analiza podataka rađena na osnovu baze podataka izrađene u accessu

TO

Ratni put Odreda TO

ZAPADNO-SLAVONSKO RATIŠTE -ANGAŽOVANJE ODREDA TO PRNJAVOR

Po naredbi komande 5. korpusa Prvi prnjavorski  teritorijalni odred pod komandom kapetana prve klase Živojina Kuzmanovića sa 119 boraca i starješina po kišovitom vremenu 13.10. oko 13.00 časova prelazi r. Savu i uvodi se,  pod dejstvom minobacačke vatre i vatre iz snajpera, na  liniju odbrane u Donjim  Bogićevcima, u Zapadnu  Slavoniju, RH,  u zoni odgovornosti 329. oklopne brigade JA. Dijelovi ove jedinice prešli su rijeku Savu 18. avgusta i zauzeli pravac s.Gorice – s.Donji Bogićevci – s. Dragalić- s.Medari …[1]

Za komandira Prve čete TO odreda postavljen je k1k Tomašević Slobodan.  Preko radio-Prnjavora građani su svakodnevno informisani o stanju i aktivnostima Odreda u ratnim uslovima.

U toku 15.10. Odred vrši obezbjeđenje razmještaja, a prateći vod  obezbjeđuje prvu liniju. Padom mraka do duboko u noć neprijatelj je dejstvovao jakom artiljerijskom vatrom. Narednog dana, 16.10. Odred se po zadatku izmješta kamionima u poslije podnevnim satima  na novi rejon upotrebe u s. Gređani, ponovo tučeno jakom artiljerijskom vatrom. Nije bilo gubitaka. Stigla je, 18.10. nova naredba komande 5. korpusa, odred je izvučen iz sastava 2. partizanske brigade TO i pretpočinjen  komandi  329. oklopne brigade na novu lokaciju s. Gornja Varoš, gdje treba da se ljudstvo odmori i pripremi za naredni zadatak. Do 23.10. vršene su provokacije neprijatelja u večernjim satima po rasporedu pozadinskog voda i komande. Stanje u jedinici je normalno, a po naređenju komande 5. korpusa  vrše se pripreme za borbena dejstva, život i rad u zimskim uslovima. Radi se na obuci jedinica i na obezbjeđenju rezervi MTS, hrane odjeće, obuće, sanitetskog materijala i drugih potreba. Na provokacije iz pješadijskog naoružanja odgovoreno je vatrom. Oko podne 27.10. nesrećnim slučajem pri pretresu jedne kuće smrtno je pogođen pripadnik 2. teritorijalne čete odreda, dok se po sunčanom vremenu 1. teritorijalna četa odreda izmješta na položaj rejona Dragalić. do 31.10. kada je zamjenjuje 2. teritorijalna četa. Dalje se radi prema planu i programu jedinice uz redovan odlazak kućama na odmor. Uspostavljena je prijavnica na ulazu i izlazu sela. Prateća četa se naslazi na odmoru. Stanje u odredu je redovno, saopšteno je naređenje 5. korpusa JNA u cilju primjene i poštovanja vatre u gradovima i selima, do 4.11. kada je lakše ranjen u ruku pripadnik 2. čete. Informisani su pripadnici odreda o informaciji vojnicima i starješinama od strane komande 5. korpusa o aktuelnim pitanjima izgradnje borbenog morala. Odluka Predsjedništva SFRJ koja se odnosi na deblokadu kasarni, o preuzimanja poginulih i sahrane vojnih lica, itd. Na povremene provokacije neprijatelja odgovara se vatrom.

Ujutro 25.11. odred se po naredbi kamionima izmješta u s. Gorice oko 16.00 časova. Bilo je užasno blato, a odred je bio pod dejstvom jake artiljerijske vatre. Dio jedinice je odmah zauzeo položaje koji su bili prazni, jer su ih prethodno držali četnici koji su ih napustili. Na položaju je i dalje radio jedan tenk koji je bio pogođen od strane neprijatelja u kome je ostao jedan aktivan vojnik. Nastavljeno je sa smještajem jedinice u postojeće objekte. Te večeri je bila jaka artiljerijska vatra, ali je prošlo bez gubitaka. Ujutro 26.11. vrijeme je bilo oblačno, došla je naredba da se odred izmjesti iz sela Gorice u rejon sela Dragalić[2]protiv 121.brZNG. Oko 8 i 30 minuta došla su vozila za transport. Pošto su položaji u Dragalićima bili nepopunjeni jedan dio jedinice je pješke krenuo sa opremom i naoružanjem na položaje u Dragaliće. Čitavo vrijeme neprijatelj je dejstvovao jakom artiljerijskom vatrom na selo Gorice i rejon Nadvožnjaka. U večernjim satima uspješno je izvršeno izmještanje ljudstva, a lakše je ranjen vojnik 1. čete. neprijatelj je pokušao proboj uz prugu, ali naše jedinice nisu bile ni zauzeli položaj. I dio članova komande odreda izišao je na položaj da bi odbili napad. Tu veče je odbrana vršena iz objekata, jer svi objekti nisu bili zaposjednuti. neprijatelj je odbijen, a stigla je pomoć devet vojnih policajaca iz štaba TO Prnjavor.

Odluka k_danta odreda TO za odbranu u sastavu 329.okbr, zs ratište 1991-92

Odluka k_danta odreda TO za odbranu u sastavu 329.okbr, zs ratište 1991-92

Narednih dana je bilo sporadične pucnjave, naročito u večernjim satima i ujutro. Naši borci su te napade odbili. Pristiglo je pojačanje od 34 vojnika iz Smrtića i Popovića, koji su odmah raspoređeni na položaj odbrane odreda. Jedinice se nalaze na položajima, sanje je dobro. Neprijatelj je, ponovo, gađao u poslijepodnevnim satima granatama sa Gorica i sa rejona Poljane iz pješadijskog naoružanja. Lakše je ranjen jedan vojnik iz 1. čete. Raspoloženje u jedinicama je i dalje dobro, a borbeni moral na visini. Sve je spremno naredna borbena dejstva. Na neprijateljska dejstva naše snage žestoko otvaraju vatru iz pješadijskog naoružanja. Odred stabilizira odbranu u zoni odgovornosti 3.okb sa pridodanom mehanizovanom četom 329. Okbr preimenovane u  jugoslovensku vojsku.

Početkom decembra položaje odreda posjetila je delegacija skupštine opštine i donijela poklone vojnicima u hrani, piću i cigaretama. Odred su posjetili i komandant TO opštine i sekretar sekretarijata za narodnu odbranu opštine Prnjavor. U komandu odreda na dužnost pomoćnika komandanta za bezbjednost upućen je pješadijski kapetan iz sekretarijata za NO opštine, koji će kasnije prekomandovan za komandira 1. teritorijalne čete. Dosadašnji pomoćnik komandanta je preuzeo dužnost zamjenika komandanta odreda. Dana 7.12. po hladnom vremenu sa slabim snijegom u rejonu nadvožnjaka pogođen je golf zagrebačke registracije od strane PO voda minom iz BsT. Vozilo je izgorelo, a vozač je iskočio i isti se predao 1. četi. Kod njega je pronađeno velika količina novca u dinarima, slovenačkih tolara i njemačkih maraka. Uhapšeni pripadnik UPF je predat sa dokumentima i novcem organu bezbjednosti 329. okbr i odvežen u Staru Gradišku. Stigla je naredba komandanta OkŠTO Banja Luka o unapređenju u čin vodnika pet pripadnika odreda. U večernjim satima 19.12. po oblačnom vremenu, neprijatelj je napao položaje naših jedinica iz pješadijskog naoružanja. Naše snage odgovorile su iz svih vrsta naoružanja u sadejstvu sa tenkovima i haubicama te odbile taj napad. Nakon odbijenog napada tokom čitavog dana i naredne noći, ponovo su napali iz pješadijskog naoružanja duž čitavog rejona odbrane odreda i zone odgovornosti 329. okbr .

krajem 1991.

Povodom 22. decembra stigla je naredba komandanta vojne pošte 8840 Banja luka o pohvali pet pripadnika odreda i šest za nagradno odsustvo od 10 dana, dok je komandant štaba TO opštine nagradio 14 pripadnika sa pet dana nagradnog odsustva. Istog dana naš odred je pojačan sa 26 vojnih obveznika na čelu sa kapetanom 1. klase, zamjenikom komandira 2. teritorijalne čete. U jutarnjim satima po sunčanom i hladnom vremenu počeo je jak artiljerijski napad iz rejona Poljane  usmjeren na pravcu s. Medara. Neprijatelj je gađao i višecijevnim bacačima raketa, a u večernjim satima naši su odgovorili dejstvima iz haubica. Sutradan je ubačena grupa PVF u šumu Prašnik koja je dejstvovala snajperskom vatrom po vozilima koji su snabdijevali odred. U 24.00 časa 31.12. došlo je do pucnjave u kojoj je ranjen (samoranjavanje) vojnik na prijavnici iz sastava 2. čete. Pripremljen je doček Nove godine, a predstavnik komande 329. okbr su došli u naš odred i čestitali Novu godinu. Narednog dana u ranim jutarnjim časovima neprijatelj je artiljerijom napao rejone s. Trnova, s. Mašiće i s. Gorice. Naši su odgovorili na vatru i odbili napad. U toku dana nije bilo jačih dejstava, ali je gađan u rejonu Prašnika PO zoljom naš kamion za nabavku municije i hrane koji se vraćao iz Stare Gradiške, ali nije pogođen.

Dejstva Odreda u 1992. godini

U toku dana 3.1. stiglo je naređenje o totalnom prekidu vatre istoga dana u 18.00 sati. Primirje je ispoštovano sa obadvije strane. Naredni dani su protekli mirno uz poštovanje primirja. Odred su posjetili delegacija komade 329. okbr sa pukovnikom, načelnikom štaba. Pristigla je i delegacija sela Šarinaca iz naše opštine sa poklonima u jelu i piću, pletenih čarapa i priglavaka. Organizovano je i proslava Božića. Opština je 11.1. kupila i dovezla 160 novih maskirnih uniformi. Stanje u jedinici je redovno. U 14,00 sati 13.1. izvršena je razmjena poginulih zarobljenika na benzinskoj pumpi. Razmijenjen je naš jedan za njihova dva zarobljenika. U večernjim satima njihovi su pripucali iz pješadijskog naoružanja. Takođe, u večernjim satima, 15.1. došlo je do manjih provokacija od strane hrvatskih bojovnika jer je u međuvremenu priznata Hrvatska od strane EZ. Idućeg dana u rejonu nadvožnjaka izvršena je razmjena zarobljenika. Na referisanju u komadi odreda, komandant štaba TO opštine pročitao naredbe komandirima jedinica  o : osiguranju borbenog rasporeda jedinica, zabrani iznošenja ličnog naoružanja iz zone b/d  i o preduzimanju mjera. Stanje u jedinicama je redovno. Primirje se poštuje, a dolazi posjeta  delegacije iz komade okbr sa misijom UN (oficir veze iz Grčke, Portugalije, Holandije i vozač iz Španije) u vezi poštovanja primirja. Komandant odreda TO je u sastavu delegacije okbr koja učestvuje u pregovoru sa predstavnicima HV i predstavnicima vlasti u Novoj Gradišci, radi regulisanja prekida vatre i razmjene zarobljenika.

zima 92.

zima 92.

Ujutro 7.2. otpočeo je žestok pješadijski napad od strane HV dejstvima minobacača, PAM-a i pješadijskog naoružanja. Na napad je odgovoreno samo pješadijskim naoružanjem uz ranjavanje jednog borca 2. čete. U noćnim satima, neprijatelj je ponovo počeo sa napadom iz minobacača, PAM-a i pješadijskog naoružanja u pravcu naše komande. U prije podnevnim satima otpočeo je napad HV dejstvima artiljerijskih granata iz pravca s.Gorica preko rejona Dragalić na s.Medare, gdje su se vodile borbe iz pješadijskog naoružanja. U toku dana stalno su bile provokacije od strane HV iz streljačkog naoružanja. U predvečerje iz rejona s.Mašića ispaljeni su na naš rejon odbrane pet tenkovskih granata, a u večernjim satima otpočeo  je pješadijski napad iz pješadijskog naoružanja i minobacača od strane HV. Dejstvovalo se i iz pravca s. Poljane. Idućeg dana iz pravca Prašnika grupa HV ponovo je gađala kolonu naših vozila iz PO „Zolje“ i pogodila kamion gdje je jedan vojnik poginuo a dva ranjena pripadnika JA. Na osnovu naređenja komande 329. oklopne brigade JA 20.2. uvedene su patrole radi kontrole međuprostora, a komandant odreda odlazi sa članovima mirovne misije, na pregovore sa predstavnicima HV u Novoj Gradišci. U međuvremenu, ponovo je bilo otvaranje vatre od strane HV i prekid primirja. U poslije podnevnim satima 23.3. po sunčanom i sparnom vremenu počeo je opšti napad iz minobacača, artiljerije i streljačkog naoružanja iz rejona: Poljana, Kovačevca, Visoke Grede i Gorica. Napad je bio žestok. Odgovoreno je iz svih naoružanja. Ranjen je jedan borac 2. teritorijalne čete teže u nogu od tromblonske mine. Odvezen je sanitetom u bolnicu u Bosansku Gradišku, a odatle je upućen u VMC Banja Luka. Napad je trajao do kasno u noć. idućeg dana obnovljen je napad artiljerijskim oružjem iz svih rejona. Granata je pogodila objekat kod komande pri čemu je lakše ranjen u lice pripadnik kurirskog odjeljenja. Komandant odreda 27.3. odlazi u Štab TO u Prnjavor na razgovor sa komandantom TO opštine o složenoj situaciji u BiH (Bos. Brod, Derventa). Idućeg dana podnijet je zahtjev komandi 329. okbr da se jedinica prebaci u rejon Prnjavora. Na referisanju u komadi brigade je odobren zahtjev. Pokrenuta je procedura izvlačenja jedinice i prebacivanje u rejon Prnjavora i upoznata jedinica. Usljed dejstva tenkovske granate iz rejona Prvče pogođen je nadvožnjak iznad bunkera pri čemu je ranjen i povređen dva boraca 1. čete. Zbog problema oko prebacivanja jedinice u Prnjavor, komandant sa načelnikom štaba okbr odlaži na službeni razgovor kod komandanta 5. Korpusa VJ. General je tražio da odred i dalje ostane na istom položaju u sastavu okbr. Stanje u jedinici da postepeno dolazi do pojedinačnog napuštanja jedinice. Saznali smo da je 10.4. ranjen komandant 329. okbr pukovnik Simić. Stanje na dan 11.4. je 190 pripadnika jedinice po spisku. Komandant Korpusa 17.4. je posjetio jedinicu i pohvalio kao najbolju jedinicu na frontu, ali i obavjestio da jedinica i dalje ostaje na položaju. Nema odlaska u prnjavor. Prije ponoći 19.4. otpočeo je opšti napad od strane neprijatelja iz svih oruđa. Efikasno je uzvraćeno, bez gubitaka. U toku sunčanog dana, 25.4. bilo je mirno oko 19.00 sati iz sastava 3. okb (2. okč) ispaljeno je nekoliko mina iz minobacača 60 mm. Potom neprijatelj ispaljuje dvije mini 60 mm iz minobacača, gdje druga pada u dvorište prodavnice  linije odbrane 2. čete, kada smrtno stradaju, za stolom,  dva vodnika, teže ranjen jedan vojnik i lakše zamjenik komandira 2. čete.

Dana 27.04. u 8.00 sati  održan je sastanak komandanta odreda, komandanta Štaba TO opštine, predstavnika opštine sa komandantom 5. korpusa u vezi situacije u Derventi i preseljenje odreda u Prnjavor. Predloženo je da odred ostane na liniji u Dragaliću do dolaska snaga UN. Dolazi informacija (08.05.) da se 5. korpus JA i ostale snage TO  transformiše u oružane snage srpske BiH. AVL se izjašnjavaju o odlasku u SRJ. Većina odlučila da ostanu. Opšta mobilizacija, svi v/o trebaju da se jave u kasarnu „Kozara“, jer ne mogu se direktno upućivati u RJ. brojno stanje odreda 192 borca. Patrole UNPROFOR-a patloriraju u zoni odgovornosti odreda. provokacije HV i daje su prisutne. Uspostavljena telefonska linija (93) sa snagama HV. Izvršena posjeta 27.05. predstavnika komande okbr i komandanta Štaba TO Prnjavora u komandi odreda i iskazana zabrinutost zbog situacije u opštini Prnjavor i lošeg sistema rukovođenja i komandovanja u 327. mt brigadi na liniji prema Derventi. Dogovoreno je da odred po smještaju u logorskoj prostoriji u rejonu brane Drenova dobiva osnovni zadatak obezbjeđenje objekata i intenzivna obuka za izvršavanje raznih oblika borbenih dejstava u cilju odbrane teritorije opštine. Obezbjeđeni su šatori na smještaj bataljona na logorskoj prostoriji po izvlačenju jedinice. Narednog dana odigrana je fudbalske utakmice između jedinica odreda. Prvo mjesto 1. četa. Isplaćena 01.06.,  akontacija plate po 15.000 dinara. I dalje se vrši razmjena kod nadvožnjaka u prisustvu UNPROFOR-a , Nepalskog bataljona. U kasnim noćnim satima u komandu odreda dolazi obavijest da je usvojen zahtjev za premještanje jedinice u rejon Prnjavora. Izvršeni su pripreme za premještanje odreda sa MTS.

Snage Hrvatske vojske

121.brZNG kasnije 121. brigada HV

Pregled ratnog puta Odreda TO:

 
POCETAK ZAVRSETAK REJON OPSTINA BRIGADA ZADATAK
18.9.1991. 10.10.1991. Vučijak Prnjavor TO opštine mobilizacija
10.10.1991. 12.10.1991. Laminci Bos.Gradiška 2.partbrTO marš
13.10.1991. 15.10.1991. Donji Bogićevci Nova Gradiška 2.partbrTO odbrana
16.10.1991. 18.10.1991. Gređani Nova Gradiška 2.partbrTO rezerva
18.10.1991. 26.10.1991. Gornja Varoš Nova Gradiška 329.okbr rezerva
27.10.1991. 30.10.1991. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr 1.č.odbrana
27.10.1991. 30.10.1991. Gornja Varoš Nova Gradiška 329.okbr obezbjeđenje
30.10.1991. 24.11.1991. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr 2.č.zamjena
25.11.1991. 26.11.1991. Gorice Nova Gradiška 329.okbr rezerva
26.11.1991. 31.12.1991. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr odbrana
1.1.1992. 15.6.1992. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr odbrana
15.6.1992. 15.6.1992. Dragalić Nova Gradiška TO opštine marš
16.6.1992. 30.6.1992. Brana Drenova Prnjavor TO opštine odmaranje

Šema ratnog puta odreda TO u danima

Pregled ratnog puta Odreda TO Prnjavor na zapadno-slavonskom ratištu 1991-1992. godine

Odred u Slavoniji ostaje osam mjeseci do dolaska snaga UNPROFOR-a.

Grafikon b/d i primirja

Grafikon b/d i primirja

Od 246 dana boravka na ratištu odred je 90 dana bio u borbenim dejstva u odbrani ili trpio provokativna dejstva neprijatelja:

U okviru borbenih dejstava vrijeme je bilo:Grafikon vremena u izvršavanju b/z

i kroz njega je prošlo veliki broj boraca, od kojih su tri poginula i više ranjeno. Ovdje su stečena prva ratna iskustva.

Preformacijom od 16.6.1992. godine odred se preformira u 1. bataljon novoosnovane Prnjavorske lake pješadijske brigade VRS.

Preko rejonskih štabova TO organizuje se akcije pomoći porodicama čiji su pripadnici iz odreda na skidanju ljetine i obezbjeđenju drva.

Odstupni marš

Formirana je marševska kolona, 14.6. u 9.00 časova otpočeo je po marš po planu.  Kolona je prošla kroz Prnjavor. Sve je bilo veličanstveno i oko 12.00 sati kolona je stigla i jedinice razmještena po četama u šatore.

Komandant TO opštine saopštio je 16.6. da je naša jedinica u sastavu Lake pješadijske brigade Prnjavor kao 1. bataljon. Nova formacija bataljona 399 vojnika i starješina. Popuna napreduje sporo i nema čvršće veze sa komandom brigade. vrijeme kišovito i preti opasnost da se poruše šatori zbog nevremena.

16.6. Odred u sastavu Lake pješadijske brigade Prnjavor kao 1. bataljon.

Reporteri lista „Naš zavičaj“ zabilježili su reportaže o jednom komandiru čete, članu komande odreda i borcima odreda na ZS ratištu.


[1] i 16.krajiška motorizovana brigada prešla je r. Savu 25.9.1991,godine iz pravca Gradiške.

(Po)ratne price: Zivko (Živojin, Žika) Kuzmanovic, komandant, novinski članak iz NIN.a 2371, 7. Maj 1996

[2] vidi Izvod iz odluke k-danta b-odreda TO Prnjavor za odbranu, odobrene od k-danta 329. okbr  pukovnika Ratomira Simića

1991.

Početak odbrane

U minulom odbrambeno-otadžbinskom ratu Republike Srpske vođenom na prostorima prethodne SFRJ, odnosno BiH od 1991 do 14.12.1995. godine, područje opštine  Prnjavor nije bilo ugroženo borbenim dejstvima. Međutim, Prnjavorčani daju veliki doprinos u stvaranju Vojske Republike Srpske i odbrani nacionalnih ciljeva srpskog naroda kroz državu Republiku Srpsku. To je vrijeme kada se ljudski i materijalni potencijali stavljaju u službu odbrane srpskog naroda, u složenim nacionalnim i političkim uslovima koji su vladali na području bivše SFRJ-BiH.

područje opštine  Prnjavor nije bilo ugroženo borbenim djejstvima

graf-1naciNa prostoru opštine od 631m2 sa 47.055 stanovnika prema popisu iz 1991. godine 72% je srpskog stanovništva, muslimana 15%, Hrvata 4%, Jugoslovena 4 %i ostalih 6%[1]

graf2-polPregled prema polnoj strukturi stanovništva opštine Prnjavor 1991.godine

Pregled raspoređenog ljudstva u opštini Prnjavor početkom rata:

graf-2raspU ratne jedinice VRS i MUP-a mobilisano je tokom rata oko 6.000 boraca od oko 12.000 vojno sposobnih građana opštine, što čini 70,87% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine, što obuhvata zakonsku vojnu obavezu od 17 do 60 godina života, odnosno 25,50% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Mobilizacijom je obuhvaćeno preko  70 ratnih jedinica Vojske i MUP-a, a najviše u 1. Krajiški korpus i Vazduhoplovstvo i PVO.

mobilisano je tokom rata oko 6.000

Prnjavorski borci popunjavaju matičnu Prnjavorsku laku pješadijsku brigadu, Motajički 1. bataljon u sastavu 27. motorizovane brigade, većim dijelom Udarni bataljon „Vukovi sa Vučijaka“ Prnjavor zatim 16. Krajišku motorizovanu brigadu, 1. oklopnu brigadu, inžinjerijski puk i druge jedinice VRS, što je bilo veliko mobilizacijsko naprezanje stanovništva u toku rata sa preko 10-25%  angažovanog stanovništva u VRS, kao veliki procenat angažovanja ljudstva u istoriji ratovanja.

Pregled neraspoređenih vojnih obveznika u opštini Prnjavor 1991.godine

graf-3vo

4977 neraspoređenih  vojno sposobnih građana opštine, što čini 37,97% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine,  odnosno 14,39% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Pregled  stanja evidencije vojnih obveznika u opštini Prnjavor 1991.godine

raspoređeni

12060 ukupno u evidenciji VO Prnjavor  vojno sposobnih građana opštine, što čini 71,21% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine,  odnosno 2,63% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Poslije pet godina rata, krajem rata 31.12.1995. godine, prema projeni opština broji 45995 stanovnika , a broj vojnih obveznika iznosi 11982 ili 26%. Ukupno rapoređenih sada je 5978, a u Vojsku Republike Srpske je 4382 pripadnika VRS, odnosno  53% od broja raspoređenih. Broj poginulih 361, a ranjenih 1214, što čini 1575 pripadnika koji su izbačeni iz stroja VRS, odnosno 35,94% u odnosu na broj raspoređenih u VRS ili 3,4% u odnosu na broj stanovnika.[2]

KM štaba TO opštine i Prnjavorske lake pješadijske brigade

KM štaba TO opštine i Prnjavorske lake pješadijske brigade

Zgrada Opštinskog štaba TO Prnjavor, kasnije komande Prnjavorske lake pješadijske brigade. U zgradi je bio smješten i opštinski sekretarijat za narodnu odbranu koji je izvršio mobilizaciju ratnih jedinica 18.9.1991. godine.

U pripremi za odbranu Republike Srpske političko rukovodstvo države oslanjalo se na političke stranke sa svim svojim ljudskim potencijalom koji je u to vrijeme bio impozantan i sa ogromnim moralom, zatim na vojsku, odnosno ustanove i materijalna sredstva bivše JNA koja se pod pritiskom povukla iz BiH, zatim dolaze referendumi  sva tri naroda u BiH  i oružani sukobi Srba i Muslimana, a kasnije Hrvata i Muslimana.

[1] Podaci  iz Strateškog plana  razvoja opštine Prnjavor za period 2003-2010.godine „Službeni glasnik opštine Prnjavor“, broj 2/2003. strana 33-36.

[2] Podaci  iz pregleda stanja v/o za 31.12.1995. godine, Sekretarijat MO Banja Luka

prnjavor

Mobilizacija

Mobilizacija ratnih jedinica JNA

amblem JNA

amblem JNA

Za odbranu srpskog naroda i srpskih teritorija, u maju mjesecu 1991. godine počinju prva pozivanja – mobilizacije vojnih obveznika s područja opštine Prnjavor, u ratne jedinice JNA, a po zahtjevima komande 5. korpusa, prioritet su vozači u OMJ JNA.

Mobilizacija TO opštine

Mobilizacija, kao planska aktivnost prelaska na ratnu organizaciju u opštini Prnjavor, sprovedena je po mobilizacijskim pravilima bivše JNA, a prema mobilizacijskom razrezu[1].

Prva ratna mobilizacija Teritorijalne odbrane opštine počela je pravovremeno od 18.09.1991. godine, bez proglašenja ratnog stanja, i počela da funkcioniše po ratnoj organizaciji i formaciji.

Plansko narastanje ratne teritorijalne odbrane odvijalo se postupno u največem broju ratnih jedinica i dinamikom izvršenja u skladu sa zahtjevima razvoja situacije na teritoriji opštine i neposrednom okruženju. Potpuno je mobilisan samo Odred teritorijalne odbrane, dio ratne komande štaba TO i prostorne jedinice teritorijalne odbrane u mjesnim zajednicama, prema pregledu;

Pregled narastanja jedinica teritorijalne odbrane u cilju obezbjeđenja potrebnog nivoa b/g – mobilizacije od 18.9.1991. godine.

jedinica Svega sep_91 okt nov dec jan_92 feb mar apr maj jun
1.OdTO 90 87 3
2.OdTO 1282 247 622 413
hab122 104 62 39 3
lpav 118 37 51 30
mb120 15 3 8 4
Odred TO 541 219 86 127 8 12 61 3 22 3
OpŠTO 30 8 1 10 7 4
PbTO 73 18 36 19
pdv 71 2 2 1 22 26 18
pionv 30 4 5 21
pov 34 5 10 19
RjŠTO 23 2 2 17 2
rjVV 166 10 155 1
tomz 1170 364 72 18 23 12 27 95 376 183
vT-12 37 2 23 12
vvp 49 49
zšč 81 9 1 2 27 23 19
Ukupno 3.914 472 297 106 152 20 39 605 1.401 819 3


Brojna veličina TO u početnom periodu rata bila je promjenljiva- od 472 na početku mobilizacije (90 v/o ušli su u brojno stanje Odreda TO u nastavku rata i predpočinjavanju jedinicama JNA) do oko
4.000 na dan19.05.1992. godine. U brojnoj veličini TO obuhvata sve jedinice TO iz rezervnog sastava I dio jedinica JNA u toku aprila i maja 1992. godine koje su bile predpočinjene TO Opštine Prnjavor.


Brojna veličina TO Opštine 4.028 vojnih obveznika.
U ratne jedinice TO:  Štab, Odred TO i jedinice TO u mjesnim zajednicama u prva tri mjeseca, do kraja decembra 1991. godine mobilisano je 936 vojnih obveznika, a od januara do maja 1992. godine mobilisano još 3.000 vojnih oveznika iz rezervnog sastava svih kategorija.

 

U narednom periodu od prnjavorskih boraca formiraju se sljedeće jedinice:  Prnjavorska laka pješadijska brigada, Motajički bataljon u sastavu 327. odnosno 27. motorizovane brigade  i popunjava se jedinica Vukovi sa Vučijaka. Kasnije su to najelitnije jedinice u sastavu Vojske Republike Srpske.

most na Vijaci u naselju Ukrinski Lug 68m, porušen maja 1991. godine. Izgrađen novi most februara 2000. godine

most na Vijaci u naselju Ukrinski Lug 68m, porušen maja 1991. godine. Izgrađen novi most februara 2000. godine

I na području opštine desili su se događaji koji su uznemirili stanovništvo, tako između sela Palačkovci i Štrpci na magistralnom putu Prnjavor-Derventa 8. septembra 1991. godine oko tri sata i 15 minuta miniran je most na rijeci Vijaka, te se saobraćaj odvijao drugim pravcima.[2]

 

 

Republika Hrvatska i dalje pojačava svoje snage u rejonu Bosanske posavine.                               Na području Bosanskog Broda i Dervente, prema vojnim izvorima, nalazi se 5 kompletnih brigada Zbora narodne garde, ojačane pripadnicima HOS-a i  jakim artiljerijskim i tenkovskim formacijama Republike Hrvatske. Do tada je otkriveno 70-tak tenkova i više transportera ZNG kojima se komanduje iz stožera Republike Hrvatske.[3]

Na području naše opštine, usljed razvoja poznatih događaja i novonastale situacije i potrebe obezbjeđenja pune borbene gotovosti 18. septembra 1991. godine na osnovu naređenja Okružnog štaba TO Banja Luka, Komande 5. krajiškog korpusa i komande 1. vojne oblasti[4], a zbog nastale i potrebe obezbjeđenja pune  borbene gotovosti od 20.00 časova počelo je  izvršenje mobilizacije jedinica  Štaba teritorijalne odbrane opštine Prnjavor. Pored mobilizacije štaba  i prištabskih jedinica TO-zaštitno-štabne čete,  mobiliše se i najjača manevarska jedinica Odred TO Prnjavor[5], protivdiverzantski vod(odred) i jedinice TO mjesnih zajednica iz kojih će kasnije nastati Prnjavorska laka pješadijska brigada[6].

Mobilizacija ratnih manevrskih snaga TO opštine je izvršena na osnovu mobilizacijskih planova TO iz dobro izrađenog Plana upotrebe TO opštine: mobilizacijske procjene za OpŠTO sa prištabskim jedinicama, dopuna procjene za period januar-maj 1991. godine i mobilizacijske procjene za OdTO, kao i plana pozadinskog obezbjeđenja mobilizacije TO opštine[7].

Mobilizacija ratnih prostornih jedinica TO u mjesnim zajednica izvršena je po šemi Uzbunjivanja rejonskih štabova TO Prnjavor, Šibovska, Potočani i Donji Vijačani.

Primljeni signal za mobilizaciju komandant rejonskog štaba TO predaje  komandiru samostalne čete, odnosno voda TO mjesne zajednice. Izvršena je podjela naoružanja po ratnoj formaciji u sve mjesne zajednice u kojima su formirane ratne jedinice TO mjesne zajednice (uključujući i muslimansku Mravicu i Galjipovce). Kasnije je povučeno naoružanje iz voda TO MZ Mravica_Galjipovci.

Formiranje Odreda teritorijalne odbrane TO Prnjavor

pristupilo se po objavi mobilizacije 18.09.1991. godine. U njegov sastav ulazilo je ljudstvo starosti do 35 godina s teritorije opštine Prnjavor i dobrovoljcima. Formacijski odred su činili komanda, 1 i 2. pješadijska četa (svaka sa tri streljačka voda i prateći vod) i prateća četa (vod minobacača 82mm sa 4 oruđa, 2 minobacača 60mm i vod bestrzajnih oruđa sa dva topa BsT), odjeljenje veze, izviđačko, kurirsko i pionirsko odjeljenje, pozadinski vod sa tri odjeljenja (intendansko, tehničko i sanitetsko).Formacijsko brojno stanje 343 pripadnika.

mobTO

Karta odluke o mob TO

Pregled izvršenog pristizanja ljudstva  u OdTO po nižim jedinicama (20.9.1991.)[8]

Broj vojnih obvjeznika u evidenciji VO Prnjavor VTO Banja Luka, raspoređenih u odred TO pred mobilizaciju 1991. godine

Broj vojnih obvjeznika u evidenciji VO Prnjavor VTO Banja Luka, raspoređenih u odred TO pred mobilizaciju 1991. godine

Pregled izvršenog pristizanja ljudstva  u OdTO po kategoriji vojnih lica (20.9.1991.)

Mobilizacija ne teče po planu i prvog dana mobilizacije popuna sa pripadnicima jedinice koji su bili na rasporedu , iznosi 50%. I pored problema u odzivu na mobilizaciju, počinje naoružavanje i obuka jedinica,  bojevo gađanje i  priprema za izvršavanje borbenih zadataka, dok se u rejonskim štabovima: DonjiVijačani, Potočani i Šibovska nastavljene aktivnosti na popuni nepopunjenih jedinica odreda i jedinica po MZ. U toku dana 20. i 21. 09. održana je zajednička sjednica Štaba TO sa predsjednikom SO-e Prnjavor i Savjetom za NO  radi razmjene informacija o stanju popune jedinica, političko-bezjedonosnoj situaciji u opštini i podršci organa opštine i preduzeća mobilizaciji jedinica i njihovoj aktivnosti. Odred TO zadržava nacionalnu zastupljenost.

Za načelnika Štaba TO postavlja se kapetan prve klase Živojin Kuzmanović.

Grafikon narastanje Štaba TO, Odreda i jedinica TO u mjesnima zajedenicama do kraja 1991. godine

Vrše se pripreme za dejstva Odreda van područja opštine

Vrše se pripreme za dejstva Odreda van područja opštine po načelima upotrebe jedinica TO. Početkom oktobra nastavlja se sa izvršenjem bojevog gađanja pripadnika manevarskih jedinica TO i TO iz mjesnih zajednica, opremanje jedinica ručnim PO naoružanjem i intendantskom opremom i prelazi se na pozadinsko snabdijevanje od JNA. Izdato je naređenje za izradu grudobrana i obezbjeđenje na raskrsnicama i mostovima Prnjavor, Tromeđa i Kulaši.  Tokom noći 1/2.10.  provocirani i rastjerani su na punktu pripadnici voda TO Kremna od strane jedinice Veljka Milankovića. U toku dana 02.10. održan je zajednički sastanak  užeg dijela Štaba TO  opštine sa Savjetom za NO i predsjednika političkih stranaka na kome je podržan rad štaba i aktivnosti jedinica uz svesrdnu pomoć svih prisutnih, kao i zakazana posjeta predsjednika SO-e i predsjednika stranaka Odredu TO na Vučijaku, mobilizacijskom zborištu.

izmještanje i transport naoružanja i municije iz kasarne Derventa u rejon Ribnjaka

rejon prikupjanja jedinica za podršku 327.mtbr u oktobru 1991. godine r.Ribnjaka

rejon prikupjanja jedinica za podršku 327.mtbr u oktobru 1991. godine r.Ribnjaka

Uspješno je izvršeno izmještanje i transport naoružanja i municije iz kasarne Derventa u rejon Ribnjaka Prnjavor, radi formiranja ratnih jedinica. Obezbjeđenje daje jedinica TO Štrpci.

 

 

 

U toku dana 5.10. dolazi naređenje komande 5. korpusa  general potpukovnika Nikole Uzelca o formiranju brigade TO u mjestu Rakovačke bare, Banja Luka što Štab prihvata, dok se prijavilo samo 100 vojnih obveznika od 302 koliko je odred bio popunjen[9]. 7.10. je napisana naredba o pokretu odreda TO van područja opštine, što 9.10. dolazi do promjene komandnog sastava odreda. Na osnovu naredbe komandanta TO opštine[10] za komandanta odreda postavlja se Kuzmanović Živojin,kapetan I klase, za zamjenika Aulić Srećko, poručnik,  a za referenta operativno-nastavnih poslova kapetan Đurđević Vitomir.

Odred se upućuje u rejon razmještaja selo Laminci

Narednog dana 120 vojnika odreda upućuje se u rejon razmještaja selo Laminci kod Bosanske Gradiške u objekte osnovne škole, dok ostali dio odreda, prema naredbi Štaba TO izvrši pripremu MTS i opreme i upućivanje u sastav odreda, što je  11.10. upućeno u Lamince još 140 vojnika. Međutim, 81 vojni obveznik se vratio istog dana u Prnjavor  ne želeći da se priključi odredu radi izvršavanja zadatka preko r. Save. Isti su razduženi sa ličnim naoružanjem i vraćeni u Prnjavor. Odred u Lamincima je kompletiran sa ljudstvom i MTS brojnog stanja 178 vojnika i starješina, svi rezervnog sastava[11].

Naredbom komandanta 5. korpusa JNA (banjalučkog) u sastav Druge partizanske brigade ulazi i Odred TO Prnjavor u rejonu Donji Bogićevci.

Mobilizacijska zborišta ratnih jedinica TO:

Jedan od stalnih zadataka rejonskih štabova TO je popuna odreda TO pripadnicima prostornih jedinica TO opštine , koji nikako da se popuni do pune ratne formacije, zbog čestih promjena brojnog stanja.

Dolazak dobrovoljaca i napuštanje jedinice sa ličim naoružanjem je česta pojava. I pored toga, odred uspješno izvršava borbeni zadatak u s.Dragaliću.


[1] Prema pregledu planova razvoja RJ i ostalih struktura u opštini Prnjavor 1991. godini ukupan razrez iznosio je 2.085 ljudstva i 96 motornih vozila.

[2] D. Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.130

[3] RIN Svitanja., 30.oktobar 2002.god. str.9

[4] Naređenje OkŠTO Banja Luka , broj 12/2-72 i naređenje k-de 5.korupusa JNA, str. pov. broj 12-452, a u vezi naređenja k-de .VO, str.pov.broj 1643-64

[5] Plan pozadinskog obezbjeđenja  mobilizacije RJ 8450

[6] Prikaz ratnog puta brigade komandanta brigade u listu Prnjavorske brigade „Glas borca“ broj 1. od 1.12.1994 .godine, str. 4 i interviju komandanta 1.KK dat „Glasu borca“

[7] Plan intendantskog obezbjeđenja mob.TO opštine,[7] prema naređenju Okružnog štaba TO Banja Luka od 23.3.1992. godine- 31 objekat

[8] Pregled toka upućivanja poziva u stvarnoj mobilizaciji.

[9] Podaci iz ratnog dnevnika odreda na dan 6.10.1991.godine

[10] naredba  pov. broj 05/213-1 od 9.10.1991. godine

[11] Podaci iz ratnog dnevnika odreda na dan 12.10.1991.godine, a prema vlastitom  istraživanju brojnog stanja odreda na dan 13.10.1991. otvoren je datum učešća u ratu u VP 8840 Banja Luka za 183 pripadnika odreda. Samo 77 borca su od prvog dana mobilizacije, tj od 18.9.1991. godine