Godišnjica od otkrivanja spomenika. PARASTOS I POMEN POGINULIM PRIPADNICIMA VOJSKE REPUBLIKE SRPSKE IZ MJESNE ZAJEDNICE DONJI VIJAČANI
Otkrivanje spomenika izvršeno je 21.7.1999. godine.
28 poginulih boraca VRS
Kod spomenika u Društvenom domu u Donjim Vijačanima u 12.00 časova , organizovan je pomen, parastos i obilježavanje godišnjice od otkrivanja spomenika poginulim pripadnicima Vojske Republike Srpske iz mjesne zajednice koji svoje živote položiše za Republiku Srpsku, za slobodu svojih porodica, za našu slobodu i slobodu ovih prostora.
Vijence i cvijeće položili su porodice poginulih boraca, delegacija grada , predstavnici boračkih udruženja grada i ostale delegacije. Organizovan je i ručak za PPB, zvanice i goste u osnovnoj školi Donji Vijačani.
Vijenac je položen i kod spomenika palim borcima NOR-a i ŽFT
Spomenik NOR2019.
Organizator parstosa Mjesna boračka organizacija Donji Vijačani. Protokol vodi predsjednik mjesne boračke organizacije Slavko Milošević.
Godišnjica od otkrivanja spomenika. Pomen ,polaganje vijenaca i parastosom kod spomenika u Babanovcima
Otkrivanje spomenika izvršeno je 20.3.2005. godine.
Ugrađeno je 8 likova poginulih pripadnika Vojske Republike Srpske.
I ove godine organizovano je, kod renoviranog spomenika pomen, parastos i obilježavanje godišnjice od otkrivanja spomenika poginulim pripadnicima Vojske Republike Srpske iz mjesne zajednice Babanovci, koji svoje živote položiše za Republiku Srpsku, za slobodu svojih porodica, za našu slobodu i slobodu ovih prostora.
Vijence i cvijeće položili su porodice poginulih boraca, delegacija grada i predstavnici boračkih udruženja opštine. Organizovan je i ručak za zvanice i goste za oko 50 lica u Omladinskom domu Babanovci.
Otkrivanje spomenika izvršeno je 24.5.2012. godine,
Ugrađeno je 13 likova pripadnika Vojske Republike Srpske. 12 poginulih pripadnika VRS i 1 zarobljeni pripadnik VRS.
I ove godine, kod spomenika pored grobljanskog Hrama Crkvena u 11.30 časova , organizovan je pomen, parastos i obilježavanje godišnjice od otkrivanja spomenika poginulim pripadnicima Vojske Republike Srpske iz mjesne zajednice Crkvena, koji svoje živote položiše za Republiku Srpsku, za slobodu svojih porodica, za našu slobodu i slobodu ovih prostora.
Zahvalnost Prnjavorskoj brigadi za odbranu Novog Grada, septembra 1995. godine
Zahvalnost Prnjavorskoj brigadi za odbranu Novog Grada, septembra 1995. godine
Godišnjica od izgradnje spomenika u Prnjavoru. Polaganjem vijenaca i parastosom kod spomenika junacima grada u Prnjavoru obilježen je i 12.maj, Dan Vojske Republike Srpske
BANjALUKA – U kasarni „Kozara“ u Banjaluci, povodom obilježavanja Dana Vojske Republike Srpske i Trećeg pješadijskog Republika Srpska puka Oružanih snaga, služen je parastos za poginule borce i civile u Odbrambeno-otadžbinskom ratu.
I u gradu Prnjavoru obilježen je Dan VRS i organizovan parastos poginulim borcima VRS Grada.
Spomenik junacima grada u Prnjavoru otkriven je 28. juna 2014. godine.
Ugrađeno je 71 likova poginulih pripadnika – boraca Vojske Republike Srpske.
Formiranjem Vojske Republik Srpske 12.maja 1992. godine omogućeno je da ostanemo slobodni na ovim prostorima. Vijence su položili porodice poginulih boraca, predstavnici boračkih organizacija i udruženja , prestavnici grada i policijske stanice Prnjavor.
Vijenci su položeni i na spomenik borcima NOR-a porodice poginulih boraca, delegacija grada i predstavnici boračkih udruženja opštine. Za porodice poginulih boraca, zvanice i goste, priređen je ručak u sali Parohinskog doma u Prnjavoru.
Spomenik junacima grada posvećen sahranjenim u gradskim groblјima Mjesne zajednice Prnjavor, dijela sela Ratkovac i Šarinci – 1 borac – izvod iz matične knjige umrlih upisano – sahranjen u PrnjavoruUgrađeno:
Civilne žrtve rata 1 lice
Umrli borci, pripadnici VRS 1 lice
Zaroblјeni – nestali borci VRS – tijelo razmijenjeno 8 lica
Poginuli borci VRS na borbenom položaju 39 lica
Zaroblјeni – nestali borci VRS 11 lica
(Porodice žive u MZ Prnjavor)
Borci VRS poginuli u saobraćaju 5 lica
Borci VRS – ubistva 3 lica
Borci VRS, poginuli od neprijatelјa pri povratku kući 1 lice
Prema prikupljenim podacima došlo se do preko 3.900 povrijeđenih pripadnika vojske i policije i oružanih snaga SFRJ sa područja grada Prnjavor u jugoslovenskom ratu 1991-1995. godine , odnosno nepovratnih i povratnih gubitaka mobilisanih i raspoređenih preko 10 hiljada boraca Grada u 129 vojne pošte.[1]
PV
Ukupno
%
1
2
3
4
7
10
11
12
13
14
1
104
2,62%
55
7
1
13
4
22
1
1
2
236
6,01%
54
22
2
148
10
3
15
0,38%
1
2
2
9
1
4
16
0,41%
5
10
1
5
74
1,88%
49
6
7
9
2
1
6
3.482
88,52%
1.689
429
72
622
44
548
28
34
16
1
8
7
0,18%
5
1
1
uk
3.934
100%
1.858
465
75
792
50
608
31
35
18
3
Ukupno gubitaka povrijeđenih, neki više puta, kod raspoređenih u (1) JNA je 3%, u (2) TO opštine 6%, (3) TO BiH 0,4%, (4) TO Hrvatske 4,1%, (5) MUP RS 2%, (6) VRS 89% i (8) radna obaveza 0,18% ili 39% od mobilisanih i raspoređenih lica sa područja grada, odnosno 9% stanovnika opštine 1991. godine.(1) ranjeni, (2) povrijeđeni, (3) samoranjavanje, (4) bolest, (7) zarobljeni, (10) poginuli, (11) nestali, (12) umrli , (13) samoubistvo, (14) umro u VRS poslije rata.
Pregled povratnih gubitaka pripadnika VRS i MUP-aRS
Dogadjaj
Ukupno
%
1992.
1993.
1994.
1995.
1996.
bolest
7
0,24%
1
1
3
1
1
bolest
622
21,32%
82
92
140
254
54
povreda
6
0,21%
1
5
povreda
431
14,74%
140
47
65
173
5
rana
50
1,68%
19
1
9
21
rana
1691
57,83%
753
226
256
455
3
samopovreda
2
0,03%
1
1
samoranjavanje
71
2,43%
18
13
11
29
zarobljavanje
44
1,51%
4
1
9
30
Ukupno
2.924
100%
1.018
381
494
968
63
U pregledu gubitaka procenat na ranjavanje boraca VRS 58% i MUP-a je 1,7%, povreda 15%, samoranjavanje 2%, bolest 22%. Od preko 10.000 pripadnika VRS i MUP-a RS sa područja grada Prnjavora,najviše ima ranjenih boraca oko 59% i to u drugoj godini rata 1992.
Prema obliku događaja 2.368 je (1) lakši, a 503 je (2) teži oblik, 45 je bilo u (3) zoni borbenih dejstva, a jedan za vrijeme služenja vojnog roka:
Događaj
Ukupno
%
1
2
3
bolest
7
0,24%
6
1
bolest
622
21,32%
516
106
povreda
6
0,21%
6
povreda
431
14,74%
410
20
1
rana
49
1,68%
36
13
rana
1692
57,83%
1337
354
samopovreda
1
0,03%
1
samoranjavanje
72
2,43%
63
9
zarobljavanje
44
1,51%
44
ukupno
2.924
100%
2.375
503
45
Boračka organizacija grada Prnjavor i Grad Prnjavor kod obilježavanja značajnih datuma grada organizuje služenje parastosa i pologanja vijenca za 626 poginulih boraca sa područja grada Prnjavor, kao i sjećanje na sve ranjene, povrijeđene i bolesne borce sa područja grada.
Otkrivanje spomenika izvršeno je 24.3.2004. godine.
Ugrađeno je 15 likova poginulih pripadnika Vojske Republike Srpske.
I ove godine ispred Spomen-kompleksa u blizini osnovne škole u Šibovskoj u 13.00 časova , organizovan je pomen, parastos i obilježavanje godišnjice od otkrivanja spomenika poginulim pripadnicima Vojske Republike Srpske iz sela Šibovska, Donja Ilova i Šereg Ilova mjesne zajednice Šibovska, koji svoje živote položiše za Republiku Srpsku, za slobodu svojih porodica, za našu slobodu i slobodu ovih prostora.
Novosadski dokumentacioni centar „Polet pres“ izdao je 2005. godine monografiju pod nazivom „ Za krst časni i slobodu zlatnu“ posvećena poginulim borcima Vojske Republike Srpske, u kojoj se nalaze imena oko 22.477 poginulih, nestalih, umrlih i tragično nastradalih boraca VRS po opštinama u minulom Odbrambeno-otadžbinskom ratu sa preko 585 poginulih, nestalih i umrlih pripadnika Vojske Republike Srpske sa područja opštine Prnjavor i 22 fotografije spomenika po mjesnim zajednicama naše opštine, grada Prnjavor.
Značaj monografije, da imena poginulih heroja zauvijek ostanu u sjećanju, kao svojevrstan spomenik svim borcima koji su svoje živote dali u odbrani Republike Srpske.
Gradska boračka organizacija Prnjavor, izradila je spiskove poginulin, nestalih i umrlih, dok kratak uvodni prikaz ratnih događaja i fotografije svih spomenika je moj skromni doprinos monografiji.
Spiskovi poginulih boraca uklesani su i u Spomen sobu svim poginulim borcima VRS u kasarni „Kozara“ Banja luka.
U izradi monografije učestvolale su 64 opštine, odnosno opštinske boračke organizacije u prikupljanju dokumentacije četri godine. Monografija sadrži 1.550 strana i fotografije spomenika minulog rata širom Republike Srpske.
Monografiju je blagoslovio i predgovor napisao mitropolit dabrobosanski gospodin Nikolaj.
Ево једне тешке књиге, драги читаоци, која носи наслов За Крст Часни и слободу златну, али и потврду да грех ником добра не доноси. У њој су исписана само имена и презимена, с врло кратким подацима, али и ти кратки подаци, као целина много говоре. То су имена српских бораца, погинулих у овом нашем недавном заједничком несретлуку који је своју игру играо пуне четири године. Тужно је све ово, па и сама књига, али је она и писани споменик свима који се у њој налазе.
1.2.1955. Srpovci, Prnjavor – umro 25.2.2021.Banja Luka.
Stariji vodnik, pomoćnik komandanta za OBP , komandir voda u 1.pješadijskoj četi 3.pješadijskog bataljona 1.lpbr. U bataljonu od osnivanja 28.6.1992. godine, dva puta ranjavan i odlikovan Srebrenom medaljom za hrabrost. Sahranjen na gradskom groblju u Prnjavoru.
3.pb-1.pč položaj Visić
Fotografija sa Vozućkog ratišta,1993. godine, položaji na Visiću, prevoj Stolići prama Oštriću, Zavidovići. Vojvodić stoji u sredini , ispod je zastavnik Borislav Gligorić, komandir 1.pješadijske čete 3.pb. lijevo vodnik Procak komandir voda i predsjednik ratne opštine Vozuća Blagojević. Lijevo stoje kurir-vozač komandanta Aulić, kap. Tomić, Čavič, Golić, Dušanić, Kovačević
Poslije rata Vojvodić izdaje knjigu o svom životnom i ratnom putu:
Brojne starješine VRS sa područja Grada Prnjavor u stvaranju i odbrani Republike Srpske tokom Odbrambeno-otadžbinskog rata
Palačkovci, 2003.
Uz Dan borca RS sjetimo se i na borce vojne starješne koji sam, kao mnogi drugi srpski patrioti, krenuo u ovaj rat da branim narod, porodicu, ognjište, punog srca i duše, da činim ono što predstavlja najveću obavezu i čast za svakog rodoljuba, a posebno za oficira. Otišao sam pun ideala za dobro srpskog naroda, a u ratu i poslije njega slobodan sam da istaknem da su mnogi te ideale zloupotrebili i kao „ljudi“, a da negovorimo koliko su prekršili Ustav i zakone. Zašto…?[1]
ispred Spomen crkve na Vučijaku
Riječi koje mogu u potpunosti da se odnose i na naše starješine sa područja Grada Prnjavor: vojnike, podoficire i oficire na komandnim dužnostima od komandira voda do komandanta brigade.
Inače, starješina VRS je vojno lice koje komanduje ili rukovodi jedinicom-ustanovom. Dužnost vojnih starješina u VRS vrše vojna lica koja imaju odgovarajući čin, a u rati i vojno lice koje nema čin, a tada ima zvanje prema dužnosti koju obavlja (komandir, komandant, načelnik i dr)[2]
pješadije : komandir voda (streljačkog, minobacačkog, protivoklopnog, vod za podršku (prateći), izviđački vod i vod vojne policije) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31101, 31102, 31103, 31107, 31109.
artiljerija: komandir voda (komandir voda za podršku,za protivoklopnu borbu, komandno-izviđačkog i računarskog voda) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31201, 31202, 31204, 31206, 31207, 31209, 31211, 31215 i 31220.
OMJ: komandir voda (komandir tenkovskog, mehanizovanog i izviđačćkog voda ) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31401, 31402, 31403, 31404.
inžinjerija; komandir voda (komandir pionirskog, putnog, mostnog, maskirnog, inžinjerijskog, amfibijskog i izviđačkog voda ) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31701, 31702.
avijacija: pilot: komandir avijacijskog odjeljenja; komandir čete za obradu podataka izviđanja iz vazduha. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31503, 31506, 31538 i 38503.
ARJ PVD: komandir odjeljanja, komandir voda (topovskog, raketnog i komandnog), komandir baterije, pomoćnik komandanta za logistiku, zamjenik komandanta. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31301, 31302, 31310, 31311, 31326, 31327.
veza: komandir voda (komandir voda veze, komandir SCV i SČV ) i komandir čete. Formacijski elementi- činovi: potporučnik, poručnik, kapetan, kapetan 1 klase. Vojnoevidencione specijalnosti (VES): 31801, 31805, 31828.
Prema dosad prikupljenim podacima iz arhive OMO Prnjavor sa područja grada u proteklom Otadžbinsko- odbrambenom ratu RS od 1991. do 1996. godine, na raznim starješinskim dužnosti, od komandira samostalnog odjeljenja do komandanta brigade, prošlo je 4180 starješina u vojnih pošta JNA, TO , MUP, OiO i VRS.
RR
svega
%
1991.
1992.
1993.
1994.
1995.
1996.
VRS
3904
93,44%
550
1711
399
448
464
332
JNA
29
0,69%
26
3
TO
59
1,41%
48
11
OiO
10
0,24%
3
4
3
MUP
131
3,14%
27
57
14
16
17
RO
2
0,05%
1
1
PVL
43
1,03%
3
15
3
10
6
6
ukupno
4.178
100%
658
1802
416
477
487
338
U prvoj godini rata na starješniske dužnosti prošlo je 658 boraca. Stvaranjem VRS, najviše u 1992. godine 1.802 boraca prošlo kroz starješinske dužnosti.
1.015 boraca je bilo na starješinskim dužnostima u toku rata. U VRS 931, a prošli kroz starješinske dužnosti 1.653 borca.
Mobilizacijskom razrezu brojno stanje oficira sa područja opštine raspoređeni u OS JNA i TO 1991. godine popunjen je sa 82 i 120 podoficira.
Prema nekim podacima brojno stanje oficira na opštini Prnjavor iznosi 308 lica ili 4% u odnosu na broj rezervnih oficira u VRS krajem 1995. godine: domicili 269, raseljeni 31 i izbjegli 8
pukovnik 2
potpukovnik 5
major 31
kapetan 1 klase 15
kapetan 45
poručnik 136, i
potporučnik 40,
broj podoficira 670 ili 5% u odnosu na broj rezervnih podoficira u VRS, i još 51 sa neodgovarajućim VES-om. Odstalo do oko 8.000 boraca sa područja opštine bilo je raspoređeno u vojnike.
Uprava GŠ VRS za OMP da je brojno stanje, krajem 1995. godine, rezervnih oficira iznosi 7. 556 i podoficira 14.487 u VRS. Ukupan broj mobilisanih u VRS iznosio je 206.187 ili 77% (Zbornik OSVRS , Banja Luka, 2018. str.89)
Prema rasporedu brojno stanje oficira na kraju rata sa područja Grada Prnjavor bilo je 308 oficira VRS:
VRS 235
JNA 4
TO 12
MUP 6
PVL 21
radna obaveza 3
bez rasporeda 26
Prema prikupljenim podacima iz ratnih jedinica veliki broj je odlikovanih oficira i podoficira, oko 153 i oko 72 nagrađenih. Poginulih starješina u činu oficira i podoficira bilo je oko 48. U VRS ostalo je oko 26 AVL. Neki podaci govore da oko 150 oficira i podoficira imaju status RVI. Ne raspolažemo sa podacima oko kategorizacije boraca za oficire i podoficire. Poslije rata neki podaci govore da je umrlo oko 159 podoficira i oficira.
Starješina u VRS je i lice koje ima čin u rasponu od vodnika do generala. Njih čine oficiri i podoficiri koji su bili pripadnici JNA ili su u vojnim školama u Saveznoj Republici Jugoslaviji i u JNA i u Republici Srpskoj osposobljavani za starešinski kadar. Viši nivoi školovanja nisu praktikovani zbog toga „što je rat najbolja škola“. U toku rata, bili su izloženi velikim opterećenjima, socijalnim problemima, pogibijama i neodgovarajućim tretmanom organa vlasti koji su ponekad slično delovali kao i u Sloveniji i Hrvatskoj.
Starešine VRS bili su neposredni učesnici borbenih dejstava i ličnim primerom pokušali da deluju na svoju vojsku.(Zbornik OSVRS, str.81)
Foto: RTRS
