Arhive oznaka: 1.okbr VRS

29 godina od oslobođenja Broda

Ovoga mjeseca  je 29 godišnjica obilježavanja oslobođenja Broda, 7.10.1992. godine.

PRNJAVORSKA BRIGADA OMOGUĆILA UVOĐENJE JEDINICA VRS U OSLOBAĐANJU BRODA

most na r.Ukrini

Borbe za oslobođenje Broda otpočele su iznenadnim upadom boraca osinjske lpbr na zauzimanju dva rova na obodnom kanalu na magistralnom mostu r. Ukrine kod Žeravca, što je prnjavorska brigada u naletu iskoristila za zauzimanje daljih rovova i izbijanje na s. Zborište i omogućila uvođenje ostalih pješadijskih i oklopnih jedinicaTG-3 kroz njen raspored i naprijed prema Brodu.

Počelo je od  3. marta 1992. do 7. oktobra iste godine kada su okupirale regularne hrvatske snage i paravojne jedinice sastavljene od Hrvata i Muslimana tog dijela Posavine. Ujedno, hrvatska država postavila je u Bosanski Brod i svoju političku vlast koja je trajala sedam mjeseci, sve dok pripadnici VRS nisu Brod oslobodili.

Okupacione snage ubile su 244 i ranile 570 vojnika i srpskih civila, i u 10 logora utamničili dvije hiljade Srba. Oslobodioci svjedoče da je na Brod uslijedila žestoka akcija srpske vojske.

Poslije uspješno završene 2 faze proboja Koridora 1992. godine, oslobađanjem tog dijela Posavine i izbijanje na obalu r. Save u rejonu sela Prud.

Prema prikupljenim podacima brojno stanje lpbr u 1992. godini po mobilizaciji je raspoređeno  1461 boraca: oficira 60, podoficira 195 i vojnika 1206, a sa pripadnicima „Vukova sa Vučijaka“ i 4.lpb  2836 pripadnika. Do 7.10.1992. godine mobilisano je 1320 boraca  [1]

Pregled po osnovnim jedinicama brigade:

  1. 1. laki pješadijski bataljan        308 boraca 
  2. 2. laki pješadijski bataljon        552  
  3. 3. laki pješadijski bataljon        324 
  4. pozadinska četa                           54 
  5. komanda brigade                        30 
  6. komanda stana                            34
  7. izviđački vod                                 45
  8. vod vojne policije                        56
  9. lar vod pvo                                   29
  10. protivoklopni vod                          9
  11. vod veze                                        20

Brigada je bila popunjena od pripadnika teritorijalne odbrane opštine i mobilizacijom  vojnih obveznika prema formaciji pješadijskih brigada lakog tipa. Brigadi je pridodat jedan tekovski vod T55. a popuna je izvršena tenkistima iz brigade.

Stanje u ljeto 1992.godine  na brodskom ratištu izuzetno je složeno. Po naredbi 1. KK prnjavorska lpbr pridodaje se TG-3 pukovnika Slavka Lisice. Brigada (2. i 3. bataljon) 25.7.1992. godine krenula je u Grk i preuzima liniju odbrane Bos.Lužani – Unka na obodnom kanalu, od dubičke brigade, koja je zbog velikih gubitaka morala biti zamijenjena. Nakon pet dana 30.7.1992. godine u Grk stiže i 1. bataljon, brigada je kompletna.

Borbe na obodnom kanalu

Lužani položaji 2.lpb

Neprijatelj sa raspoloživim sredstvima, koristeći i višecijevne bacače raketa, pokušavajući proboj kroz liniju odbrane brigade. Dobro smo ukopani, utvrdili smo položaje i svi pokušaju neprijatelja da probije kroz liniju odbrane brigade bili su bezuspješni. Komandant TG-3 izdaje naređenje: „Zadržati dostignute položaje i organizovati odbranu uz maksimalno zaprečavanje.“ Trpimo svakodnevne gubitke, imamo veći broj ranjenih i poginulih boraca. Na liniji odbrane brigada ima oko 700 boraca.

KM lpbr Grk

Komanda brigade smještena je u selu Grk. Lijevo od nas do rijeke Ukrine je osinjska lp brigada a naš desni susjed je krnjinska lp brigada. Na obodnom kanalu neprijatelj je branio Brod, zato se tako uporno brani i žestoko napada. Prema zapovijedi TG-3 za napad morali smo naprijed a krajnji naš cilj bio je Brod.

Obodni kanal

Zapovjest za napad komandanta brigade, broj 28/92 od 17.8.1992. godine, cilj je uzimanje obodnog kanala i sela Zborišta, izbijanje na kotu 93 i stvaranje uslova za daljnja ofanzivna dejstva do krajnjeg cilja. U toku 17.8.1992. godine, izvršene su sve pripreme, izvršena su komandantska i komandirska izviđanja, jedinice za podršku dobile su konkretne zadatke, svi učesnici ove akcije dobili su precizne zadatke. Gotovost za napad 18.8.1992. godine u 05.00 časova.

Pravac napada 1.pb u koloni s. Lovrići – obodni kanal – k.93 (raskrsnica)  i jedna pješadijska četa 3. bataljona prelazi obodni kanal na k. 94 i raspoređuje se lijevo od 1.pb u rejonu kuća na obodnom kanalu. Nešto kasnije uvodi se i jedan naš tenk T-55 u rejon 1.pb radi podrške. U predveče u prve kuće prema koti 93 upućuje se 3.pb.

Drugi bataljon napada pravcem obodni kanal – kota 94 – s.Zborište. Jaka artiljerijska priprema počela je u 06,00 časova,

1. bataljon napada sa dvije čete a u ulozi komandira 1. pješadijske čete je komandant bataljona major Živojin Kuzmanović, u 1.pč nalazi se i PNŠ za OP,  u ulozi komandira 2. pješadijske čete zamjenik komandanta bataljona k1k Nikola Merlović. Takođe u ulozi komandira pješadijske čete 3. bataljona komandant k1k Ratko Desić.

Poslije artiljerijske pripreme 1. i 3. bataljon kreću u napad, u streljački razvijenom stroju i borci se prebacuju od obodnog kanala uz borbu – žestoka borba prsa u prsa, bacaju se bombe u rovove, jedan broj neprijateljskih vojnika uspeo je pobjeći, a na liniji odbrane obodnog kanala ostala su 32 tijela neprijateljskih vojnika.

Dokumentarni film na RTRS

1:36:08 prešli smo ododni kanal i uzeli 5 rovova..

Borba je trajala oko 15 minuta, neprijatelj je bio razbijen, ali je i dalje pružao žestok otpor. Na osnovu dokumenata nađenih kod poginulih vojnika, obodni kanal na pravcu napada branili su pripadnici HV iz Bjelovara.

Dokumentarni film na RTRS

1:35:18 lijevo od nas je bila Osinjska brigada …

Po prelasku obodnog kanala 1. i 3. bataljon nisu mogli dalje, tražena je pomoć da se iskoristi početni uspjeh i krene prema koti 94 i s.Zborište.

U 12,00 časova na obodnom kanalu postavljen je lansirni most. Od komandanta knjinske lake pješadijske brigade major Mike Škorića tražili smo pomoć da se uvedu tenkovi, odbio je pomoć, a tada 1. i 3. bataljon organizuju odbranu na dostignutoj liniji. Naš Drugi bataljon koji je trebao prema naređenju krenuti u napad, nije uopšte krenuo.

U večernjim časovima – oko 21.00 čas, neprijatelj uvodi tenkove, tuče dostignuti položaj 1. pješadijski bataljona i teško ranjava sedam boraca. Jak neprijateljski napad nismo mogli izdržati i u toku noći morali smo se povući, a stvoreni mostobran na obodnom kanalu ostaje da štiti vojna policija i 1. pješadijska četa k1k Nedeljka Davidovića iz 2. bataljona. Nakon dva dana, zbog jakog pritiska neprijateljskih snaga, morale su se povući snage 2. pb na liniju odbrane u S.Žeravac- s.Unka.

Dokumentarni film na RTRS

1:36:25 za kratko vrijeme uspjeli smo doći 150m do komunikacije Zborište – Kolibe

Izvanredno organizovana, početni uspjeh za divljenje, šta sve to vrijedi kada koordinacija među jedinicama nije dobra, san da se neprijatelj  pokrene sa obodnog kanala, stvori osnova za dalja dejstva i uzimanje Broda, odlaže se za neku novu priliku.

Borbe za oslobađanje sela Zborišta

Na obodnom kanalu nema mira, svakodnevne žestoke borbe. Naš lijevokrilni – osinjska brigada, 30.9.1992. godine uspijeva probiti neprijateljsku odbranu i postavlja lansirni most na kota 98 [1], na glavnoj komunikaciji Derventa-Brod, time su stvoreni uslovi da i naša brigada krene u ofanzivna dejstva. Preko postavljenog mosta prelazi naš

Drugi bataljon, ojačan vodom vojne policije, brigadnim izviđačima i pridodanom tenkovskom četom. Vojna policija i izviđači čiste lijevu obalu obodnog kanala prema selu Matići i kotu 94 u s.Zborište.

Zborište, spomenik kod crkve

Zborište-k.94,

Naše snage izbijaju u s.Zborište na 150 metara do komunikacije Zborište-Kolibe. Pojačanje ustaša, koje je išlo prema obodnom kanalu, upada u zasjedu, tu je likvidirano 34 neprijateljska vojnika i zarobljena tehnika.

Glas Srpske 6.10.1992.

U s.Martići, obodni kanal probija 1. bataljon, brigada je kompletirana na lijevoj obali obodnog kanala, a pred samim s.Zborište. Narednog dana, 1.10.1992. godine, 2. bataljon ulazi u s.Zborište – raskršće. Od kapele u s.Zborište 1. bataljon čisti teren prema koti 93.

k1k Ratko Desić- Roda,

Treći lpb vatrom podržava dejstva 2.lpb dejstvujuću preko obodnog kanala u pravcu s.Zboriušta, dok je dio jedinice u neposrednom borbenom doboru sa neprijateljem. I 1.10. i 3.lpb prelazi u s.Zborište i zauzima položaje za napad sa lijeve strane puta Zboriše – Kolibe.               U narednim danima bataljoni vode borbe i teško se napreduje, jer neprijatelj izvodi i protivnapade, gdje  u tim borbama gube i jedan tenk, a i borbena situacija nije bila jasna zbog pravca napada  bataljona brigade prema Novom Selu i dalje prema Sijekovcu.

kota 93.

U s.Martići lansiran je pontonski most, stvoreni su uslovi da krnjinska brigada sa protivoklopnom jedinicom pređe na lijevu obalu obodnog kanala i kroz redove naše brigade, a preko kote 93 krene na Gornje Kolibe. (2000-II Srpski borac, članak Tenkisti đenerala Lisice), Ipak je Prnjavorska brigada prava izbila prema k.93 i omogućila uvođenje tenkova 2.okbr i ostalih jedinica.

BORCI LPBR GOVORE

major Kuzmanović Milorad

Komandant 2.lpb k1k Milorad Kuzmanović o borbama na obodnom kanulu u Glasu borca 1.Plpbr:  U taktičkom smislu, najteže mi je bilo na brodskom ratištu, prilikom prelaska Obodnog kanala. U jednom danu sam imao trojicu poginulih i devet ranjenih. Da bude još gore, sa našeg lijevog krila, položaj je napustio jedan batalјon, ne sjećam se više kojoj brigadi je pripadao. Bili smo uklinjeni u neprijatelјsku odbranu, a i noć se spuštala. Znali smo da su desno od nas neperijatelјske formacije, ali ne i da je naše lijevo krilo ostalo potpuno nezaštićeno. Komandant brigade Vlado Živković je znao za ovu činjenicu, ali je ipak donio izuzetno rizičnu odluku. Ostali smo na dostignutoj liniji, mada je postojala realna opasnost od odsijecanja i okruženja, kako Drugog, tako i tenkovskog batalјona, koji nam je pridodat. Na sreću, to se nije desilo. da smo se povukli, pitanje je kada bi i uz kakvu cijenu Brod vidio konačnu slobodu.

vod Procak Zenjo

.Pripadnik 1.pješadijske čete 3.lpb, borac Zenjo Procak, kaže u Glasu borca 1.Plpbr: Na Obodnom kanalu, u 1 rejonu Zborišta, umalo da naletimo na ustašku interventnu grupu iz Sijekovca. I da smo naišli samo koji minut ranije, bili bismo njihove žrtve. Desilo se obrnuto. Veći broj ustaša ostao je zauvijek da leži. Nas je htjela sreća. Imali smo samo dvojicu lakše ranjenih. Kasnije nam Srbi, koji su bili u ustaškom logoru u’Sijekovcu, ispričaše da su ustaše tada imale 17 mrtvih i veći broj ranjenih. Prijetili su osvetom do danas im to nije pošlo za rukom.

Komandir voda vojne policije , vodnik Golub Španić u Glasu borca lpbr:

Malovan

Oslobođenju Broda prethodile su žestoke i krvave borbe duž Obodnog kanala. Vojna policija i borci iz sastava protivdiverzantskog voda dobili su zadatak da stvore uslove za uvođenje brigade u borbu, za osvajanje kote 93 (prema Zborištu) i Zborišta. Po prelasku kanala policija je napredovanje nastavila lijevim, borci sa iskustvom za protivdiderzantska dejstva, desnim krilom. Prilikom napredovanja dio snaga policije nastavlјa prema Zborištu, dio se pridružuje PDV-ejcima. Samo nakon sto metara druga grupa biva zasuta mecima od koji smrtno stradaju Slavko Kuzmanović i Mirolјub – ČIČA Savić, obojica iz sastava PDV-ea. Jedan momak iz ovog sastava i Goran Popadić iz vojne policije izvlače smrtno ranjenog Slavka, policajci Mošo Jotanović i Želјko Vrhovac, već izdahnulog i sa desetak metaka izrešetanog, Čiču. Dok je u stojećem stavu pokušao da ga zarobi živog, pokosio ga rafal šiptara Muratija iz Ohrida. Ime su mu pročitali iz dokumenata, do kojih su došli pretresajući tijelo ustaše – Albaneza. Teren uz Obodni kanal je očišćen, osvojena je i kota 93. Brigadi je omogućeno napredovanje prema Sijekovcu i dalјe u dubinu brodskog ratišta, ali bez Slavka i dvojice. Neustrašivosti se i danas priča sa nesmanjenim divlјenjem i neizbrisivom sjetom.

major Živojin Kuzmanović, Žika, komandant 1.lpb u listu NIN od 7. maja 1996. kaže:

major Živojih Kuzmanović-Žika

Najteze je bilo na zauzimanju Broda. Imali smo zadatak da probijemo neprijateljsku odbranu na Obodnom kanalu iz pravca Grk. Nasi polozaji bili su po porusenim kucama na samo 200 metara od neprijateljske linije. Nismo znali cime neprijatelj raspolaze. Dobijemo informaciju da u Novom Selu, na pola puta do Broda, ima 20 tenkova tipa „leopard“. Možete misliti kako je bilo ići u napad kad vjeruješ da je neprijatelj tako utvrdjen. Kada smo probili liniju i ušli u Novo Selo, nigdje tenkova. Ispostavilo se da je njihova odbrana bila samo na Obodnom kanalu. U Novom Selu mi jave da se neko primjecuje kod jedne kuce. Naredim da se kuca pretrese. Pronadjemo u kuci babu koja nam se silno obradova: „Fala Bogu sto ste dosli. Jeste li vi oni sa Plehana?“ Kazu moji borci: „Nismo, baba, mi smo oni sto nas zovu ‘cetnici’.“ Kada to cu, baba poce moliti: „Imam nepokretnog covjeka, nemojte ga odmah klati, samo da mu upalim svijecu…“ Pronadjemo i jednu profesoricu. Posalje ona meni u komandu kolace. Kazu mi vojnici da ih je pitala kad ce doci cetnici.

kapetan 1 klase Nikola Merlović, zamjenik komandanta 1.lpb u Glasu borca lpbr broj 2.:

IKM brigade

Krvava linija odbrane Unka-Obodni kanal na kojoj nas neprijatelј    svakodnevno žestoko tuče. Imamo veliki broj ranjenih i poginulih drugova. Pod najžešćom vatrom Čule, Jebra, Pošo, Pega i Peca izvlače ranjene borce. Hrabrost i požrtvovanje naših boraca u najtežim trenucima dolazi do izražaja. Bilo je neizdrživo na liniji odbrane na Unci, morali smo naprijed, a 18. avgusta major Žika sa hrabrima kreće na Obodni kanal. Ni jedan borac Batalјona nije izostao. U izvršavanju zadatka pomažu nam i minobacačlije. Dolazimo na Obodni kanal, upadamo u rovove neprijatelјa, borba prsa u prsa. Treba spomenuti najhrabrije: Čonta, Čule,Jebra, Remija, Kalabić,Major-nije bilo hrabrijih, svi su bili hrabri i borbeni.Probijen je Obodni kanal, otvoren je put za ulazak u Brod.Poslije oslobađanja Broda, zbog hrabrosti, ugleda među borcima i poštovanja od strane starješina, Čule je postavlјen na dužnost komandira voda.

vodnik 1 klase Nevenko Živković, četni starješina u 2.lpb u Glasu borca lpbr, broj 4.:

Imao bih šta da vam pričam o ovom ratu, a stupio sam još 10. juna – 92. godine. Svaki dan, od Mišinaca i probijanja koridora pa preko forsiranja Bosne i Obodnog kanala do teslićkog, brčanskog i sjeverno-dalmatinskog ratišta i evo 7-8 mjeseci kako smo na Ozrenu, svaki ovaj dan je poseban i priča za sebe. Paklenih 72 dana Obodnog kanala su ipak ostali u najdublјem sjećanju, ne samo kod mene. Pamti svaki borac da je zemlјa drhtala i “propinjala“ se od straha i bola gotovo danonoćno. Ja pamtim da sam svakog dana četu snabdijevao sa deset sanduka “sitne” municije, sa četiri sanduka 7,9 mm za M53 i obaveznim sandukom tromblonskih mina.

vodnik Dragan Tošić, komandir voda veze lpbr, kasnije načelnik veze u lpbr u Glasu borca lpbr:

vod veze

kada je bilo najteže? Svakako prilikom operacije „Koridor“ i na Obodnom kanalu odnosno u završnim operacijama za oslobođenje Broda. Vrlo brzo se naprodovalo. Nije bilo struje manjkalo je i nafte i benzina agregati za napajanje naših uređaja su bili podložni čestim kvarovima. Radio veza ‘nam nije bila zaštićena, neprijatelј nas je lako i ometao i prisluškivao. Bilo je krajnje teško. ali smo i to nekako prebrodili. 

poručnik Brane Tubak komandir voda mb82mm, kasnije komandant 1.lpb u Glasu borca lpbr:

prikupljanje za BenkovacBilo je ratišta i dana kada je naše dejstvovanje zahtjevalo danonoćno. Ja pamtim da je tako bilo u Dragaliću, na Obodnom kanalu i prilikom borbe za  spajanje jedine komunikacije sa Srbijom. Govorim to zbog minobacačlija na brodskom ratištu, dali smo sve od sebe. Našu podršku, ubrzo zatim, tražili su prilikom oslobođenja Jajca. I to smo odradili perfektno. Znali smo koliko vrijedimo, viša komanda je bila prezadovoljna. Pokazali smo da smo i bolji nego što su mogli očekivati.

Oslobađanje Broda

Glas Srpske 8.10.1992.

Neprijatelj je u panici, opšti napad, ne žurimo mnogo, naređeno je da se omogući stanovništvu da se izvuče preko r. Save. Brigada oslobađa Parašlike, Hrastovaču, Lucin Trn, Novo Selo, Močila, izbili smo na granicu Republike Srpske, 6.10.1992. godine na r.Savu u rejonu Sijekovca.. Brigada posjeda liniju odbrane od ušća r. Ukrine, zaključno sa Sijekovcem koji smo čistili do kapije rafinerije nafte. Brigada je ispunila zadatak, posjeli smo liniju odbrane do rafinerije, Brod je slobodan, a neprijatelj je protjeran preko r.Save.

z/o brigade u Sjekovcu preuzima 327. mtbr , potpukovnika  Peulić Boška.

Unka, 1.lpb

Jedna od brojnih bitaka na ovom, uspješnom ali i krvavom ratnom putu, koje se nikada ne zaboravljaju je operacija za oslobađanje Broda. Sa svojom jedinicom u Brod je ušao Željko Petković: „Na glavnom pravcu napada probili smo neprijateljsku liniju i tome omogućili ostalim jedinicama da ovladaju predgrađima ovog grada a zatim i samim Brodom“.   (1.okbr VRS, Srpska Vojska,15.5.1995. godina, str.34)

Borbe za Brod posebno su bile teške. Nedaleko od mjesta Zborišta, za vrijeme akcije, otišao sam duboko naprijed, u klin, i naleteo na čak tri neprijateljska tenka koji su mi išli u susret. Ispalio sam jednu granatu. Ispalio i promašio. Pomislio sam tada, sve je gotovo. Ispalio sam onda i drugu. Prvi neprijateljski tenk je bio u plamenu. Treća granata je onesposobila drugi tenk tako da treći neprijateljski tenk nije uopšte ni mogao dejstvovati. Izvukao sam svoj tenk i posadu u njemu, a naše ostale borce spasio od okruženja u koga bi upali da su kojim slučajem neprijateljski tenkovi  uspjeli pogoditi moj tenk. Bilo je to samo dva dana prije nego li su srpski borci oslobodili Brod“ priča SV  Vlado Kuzmanović, 1.okbr 1.KK VRS ( Srpska Vojska , 25.6.1996. g. str. 24)

SPISAK POGINULIH BORACA LPBR 

Prezime

Otac

Ime

Rođen

Datum

Mjesto

Opština

Jedinica

GRUMIĆ

Anđelko

JADRANKO

1965

11.7.1992.

Unka

Brod

1.čete,1.pješadijskog bataljona

PETROVIĆ

Đurađ

NEDELJKO

1959

15.7.1992.

Cvek

Odžak

1.čete,1.pješadijskog bataljona

RADONJIĆ

Slavko

DRAGAN

1973

31.7.1992.

Žeravac

Derventa

izviđač brigadni

BOJIĆ

Pero

VESELKO

1964

1.8.1992.

Žeravac

Derventa

1.čete,2.pješadijskog bataljona

KITIĆ

Simo

ZDRAVKO

1954

10.8.1992.

Grk

Brod

pozadinskog voda 1.pješadijskog bataljona-kuvar

KUSIĆ

Milenko

MIRKO

1969

14.8.1992.

Prebrice

Gradačac

1.čete,1.pješadijskog bataljonaVV

STEVANOVIĆ

Slobodan

ZORAN

1961

16.8.1992.

Unka

Brod

1.čete,1.pješadijskog bataljona

VINČIĆ

Tomo

PETKO

1951

16.8.1992.

Babovac

Prnjavor

komandir voda 4.lpb

LEBURIĆ

Ljubomir

GORAN

1972

18.8.1992.

Grk

Brod

2.čete,1.pješadijskog bataljona

STOKANOVIĆ

Petar

VOJISLAV

1956

28.8.1992.

Unka

Brod

2.čete,3.pješadijskog bataljona

POPOVIĆ

Dragoljub

NEDELJKO

1951

29.8.1992.

Bosanski Lužani

Derventa

2.čete,2.pješadijskog bataljona

ĐURĐEVIĆ

Milan

STANKO

1948

1.9.1992.

Kostreš

Derventa

kv3.čete,2.pješadijskog bataljona

BANOVIĆ

Živko

NENAD

1976

4.9.1992.

Banja luka

BanjaLuka

1.čete,1.pješadijskog bataljonaVV

VASIĆ

Petar

JADRANKO

1953

10.9.1992.

Bosanski Lužani

Derventa

tenkovski vod

DOCIĆ

Anđelko

DRAGAN

1968

12.9.1992.

Unka

Brod

izviđač brigadni

DUKIĆ

Stanko

GORAN

1959

14.9.1992.

Bosanski Lužani

Derventa

PO voda 2.pješadiskog bataljona

CVIJANOVIĆ

Spasoje

NIKO

1965

20.9.1992.

Unka

Brod

1.čete,1.pješadijskog bataljona

PETKOVIĆ

Dragoljub

NEDELJKO

1958

27.9.1992.

Grk

Brod

1.čete,2.pješadijskog bataljona

MILIJEVIĆ

Pejo

VASO

1947

30.9.1992.

Zborište

Brod

2.čete,2.pješadijskog bataljona

SAVIĆ

Milan

MIROLJUB

1968

30.9.1992.

Zborište

Brod

komandir brigadnih izviđač

RADONJIĆ

Petar

VLADO

1962

30.9.1992.

Zborište

Brod

izviđač,2.pješadijskog bataljona

KUZMANOVIĆ

Sveto

SLAVKO

1971

30.9.1992.

Zborište

Brod

bataljonski izviđač

SUBOTIĆ

Đurađ

LAZAR

1959

2.10.1992.

Zborište

Brod

protivoklopni vod 2.pješadijskog bataljona

PETRUŠIĆ

Andrija

ĐORĐE

1959

2.10.1992.

Zborište

brod

vod PVO brigade

STANIŠIĆ

Gojko

MILAN

1970

7.10.1992.

Novo selo

Brod

1.čete,2.pješadijskog bataljona

MITRIĆ

Vladimir

SRETKO

1952

8.10.1992.

Zborište

Brod

pozadinskog voda 3.pješadijskog bataljona-sanitet


[1]
  Prema planu popune 1.Plpbr od 19. maja 1992. godine, brigada se popunjava sa  1276 vojnika, 134 podoficira i 89 oficira, što ukupno iznosi 1499 pripadnika.

[2]  Na KM lpbr u s. Grk dolazi načelnik štaba TG-3, puk Čavič, gdje sa PNŠ za OP lpbr sa tenkom-lansirnim mostom, koji se nalazio pored komande lpbr, odlaze sa tenkom na mjesto lansiranja mosta na r. Ukrini magistralni put Žeravac-Brod.

Sanitetski gubici brigade na brodskom ratištu: 214 lakše ranjeno, 35 teže ranjeno i 26 poginulih pripadnika brigade.Isto str.12-16.[2]

U 1.30 sati 7.10. inžinjerci 1.KK minirali su most na r. Save u dijelu Slav. Broda. Bio sam prisudan na miniranju mosta. sa druge strane, povići „Dižite ga više nam nije potreban“

[3] general Slavko lisica, komandant Taktičke grupe 3. Prvog krajiškog korpusa VRS, bio u VRS do 3.5.1994. g. Umro je 29.6.2013. godine na VMA.

2000. godine Banja Luka

Koji i u svojoj knjizi nije bio korektan prema prnjavorskoj brigadi i opštinskoj vlasti ,nije rejalno vrednovao doprinos prnjavorskih boraca u oslobođenju Broda.

Komandant 1.lpbr major Živojin Kuzmanović, podsjećajući se na jednogodišnji ratni put Prvog lpb. Hronološki nabrajajući značajnije datume od 13. oktobra 1991. godine kada je ovaj bataljon krenuo u zapadnu Slavoniju, pa do 15.juna 1992. godine kada se jedinica vratila u Prnjavor…

U Našem zavičaju Prnjavor  od novembra 1992. godine , puk Slavko Lisic a na smotri brigade kaže: Od kada se nalazi pod mojom komandom Brigada je naročito veliku uloguodigrala u borbama na Obodnom kanalu protjerivanju neprijateljskih  snaga sa ovog položaja i oslobađanju Zborišta. Bila je to dobra najava konačnog oslobođenja Broda što smo i uspjeli. Ovaj grad je 6. oktobra u 22 sata postao srpksi rekao je pukovnik Lisica.

zaključak

Na današnji dan 1992. godine jedinice Vojske Republike Srpske, pod komandom generala Slavka Lisice, oslobodile su Brod. U znak sjećanja na ratna dešavanja 90-tih godina, opština Brod svake godine 7. oktobra slavi Dan oslobođenja.

Brigada je na brodskom ratištu provela 74 ratnih dana, imala je na rasporedu 1317 boraca. Sanitetski gubici brigade na brodskom ratištu: 214 lakše ranjeno, 35 teže ranjeno i 22 poginulih pripadnika brigade.

Na brodskom ratištu učestvuju sledeće jedinice TG3 1.KK VRS: [3] isto st.126

  • 27.mtbr
  • 1/lpbr Gradiška
  • 1/lpbr Banja luka
  • 3/16.kmtbr
  • BG milicije
  • 11.pbr
  • Osinjska lp brigada
  • Prnjavorska lp brigada
  • Knjinska lp brigada
  • Brigada Vučijak

Neprijateljske jedinice  u sastavu 153. TG ustaša i zelenih beretki sa verovatnim rasporedom, isto st.116 [3]

  • dijelovi 153. posavske brigade HV u rejonu Potočani – Gložik – s.Koraće, ispred 27.mtbr
  • dijelovi 140. brigada HV Valpovo u rejonu Lovrići – Bijelaš – Parašlika (ispred prnjavorske lpbr)….
  • pri proboju na pravcu s.Zborište početkom oktobra položaje odbrane drži 105. bjelovarske brigade HV na liniji: rijeka Sava – most na komunikaciji Bos. Kobaš – Bos. Dubočac – Vakuf – Sedlići – Kalačka – tt 181 – Brnadići – Obodni kanal – tt 94 – tt 90 – duž potoka Čađavica – Struga – rijeka Sava.

komandant lpbr

Brigada se 13.10.1992. godine okupila u Prnjavoru povodom obilježavanja dana prelaska prnjavorskog odreda (1. bataljon lpbr) preko r.Save u Bos.Gradišci. Tom prilikom borci lpbr Prnjavor položili su svečanu zakletvu.

zakletva 13-10-1992_govor

GOVOR-02.10.1993.Na svečanosti povodom druge godišnjice formiranja lpbr, komandant major  Vlado Živković kaže: Ključa za ovladavanjem Obodnim kanalom načinila je Osinjska brigada koja je, postavljanjem pontonskog mosta na glavnoj komunikaciji Derventa – Brod, omogućila uvođenje naše brigade u borbu. Sistemom bočnog napada neprijatelju su 30.9.1992.  godine naneseni veliki gubici u živoj sili i MTS. I ovdje su svoj veliki doprinos dali vojna policija i PDV. Ovim je omogućeno uvođenje u borbu Krnjinske i Vučijačke brigade, a naša brigada je nastavila  dejstva i oslkobodila Zborište i Novo Selo i po drugi put izbila na r. Savu. Neprijatelj je proteran preko r.Save, oislobođen je Brod. U ovim borbama bilo je više poginulih i ranjenih naših boraca. uspostavljena je linija odbrane na r.Savi od ušća r. Ukrine do Sijekovca.

Za Naš zavičaj, komandant brigade kaže: pred neprijatejem nismo i nećemo uzmicati i stope. Naša je snaga da iz borbe iziazimo jači, čvršći i odučniji. Zadatak koji nam je povjeren odbrana granica Otadžbine sa ponosom ćemo izvršavati.

Sa smotre brigade na stadijonu FK Ljubić:

U prvom broju Glasa borca lpbr komandant brigade, kaže:

Stanje na brodskom ratištu veoma je složeno. Po naredbi komande 1. krajiškog korpusa. Brigada odlazi na, po ratnim dejstvima poznati, Obodni kanal. Ovo je. sigurno, najteže ratište u odbrani. Neprijatelј je dejstvovao svim raspoloživim sredstvima. Ipak. našim protivnapadom oslobođeno je Zborište. Neprijatelј je u paničnom bijegu. Brigada je stigla u Sijekovac. oslobođen je Brod i po drugi put je na Savi.

 Pri pisanju članaka korišćen je ratni dnevnik brigade-materijal borbeni put Plpbr iz 1997. godine,  i objavljene građe, što je prilika da se sjetimo na ovaj ratni događaj i učesnike ove borbe.

Tomić Srđan/lpbr-prnjavor.info


Notice: Undefined index: code in /var/www/vhosts/lpbr-prnjavor.info/httpdocs/wp-content/plugins/php-everywhere/block/front/block.php on line 17

Orašje 1995.

Oraško ratište

Na Podsjelovu, relativan mir, a 7.5.1995. godine, dobijamo teleks od 1. KK, str.pov.broj 06-302/95 – jedinica „Vukova“ stavlja se na raspolaganje 1. KK i upućuje na oraško ratište. Po prijemu ovog teleksa komandant Vlado donosi odluku da na oraško ratište pored „Vukova“ uputi i izviđače, sanitet, dio jedinice voda MB 120mm, dio POV-a, dio veze, inženjerije i dio k-de brigade- IKM brigade sa NŠ, u sastav 1. okbr 1. KK.

Linija probijena u rejonu Lovačke kuće

Orašje zadatak borbene grupe brigade maj 1995.

Na oraškom ratištu vode se žestoke borbe, naši borci, izviđači i Vukovi,  uspijevaju probiti liniju odbrane neprijatelja, uzimaju oko 30 rovova, neprijatelju nanose velike gubitke, a napad je išao pravcem s. Lepnica – s. Vidovice u rejonu lovačke kuće, uvodi xe grupa tenkova i oklopnih transportera sa nosačem mosta. Pogođen je jedan neprijateljski tenk. <vode se žestoke borbe. Zatišje.

Uspjeh naših boraca nije iskorišćen, težak teren onemogućio je ulazak tenkova, a  pješadijski bataljon 43. mtbr Prijedor, kao rezerva  1. okbr , komandanta Zeljaje trebala je ući u selo. Ovaj dio posla nije odrađen, neprijatelj se konsolidovao, uveo tenkove, žestoko  napada i granatira. Nismo mogli izdržati ovaj napad, morali smo se povući.

Ostaće zabilježen 14.5.1995. godine kao datum u kome smo dobro poljuljali odbranu neprijatelja, ali je izostala sinhronizacija. Jedinice koje su trebale iskoristiti uspjeh naše brigade, zatajile su u svojim aktivnostima.

U toku ofanzivnih dejstava nismo imali teže ranjenih boraca, ali kada smo se morali povlačiti, u toku povlačenja imali smo jednog poginulog i 23 ranjena borca. Za izvanredno obavljen zadatak general Talić na  referisanju odaje javno priznanje našoj borbenog grupi brigade, ali šta vrijedi kada nismo znali iskoristiti početni uspjeh.

vidi Borbeni put lpbr Prnjavor, strana 39.

GLAS BORCA

KARTARKNSOrasje95

Početak raspada SFRJ i građanskog rata

Državna kriza , raspad Jugoslavije, nastanak novih država, dolazak „plavih šljemova“, građanski rat u Bosni i Hercegovini

Da li se rat u Bosni i Hercegovini, odnosno u Jugoslaviji mogao izbjeći i svi problemi i politički konflikti mirno riješiti?. Čiji su bili interesi i kakvi ciljevi na ovim prostorima, da li međunarodne zajednice, odnosno Evrope, SAD, islamskih zemalja, unutrašnjih nacionalističkih snaga.[1]

Raspad SFRJ počinje kada jake separatističke snage u Sloveniji, Hrvatskoj, Bosni i Hercegovini i Makedoniji uz podršku međunarodne zajednice imaju cilj stvaranje samostalnih država od  bivših republika SFRJ, dok interes drugih naroda, prevashodno srpskog, nije riješen u tim republikama. JNA je imala ustavnu obavezu i dužnost da brani i štiti tadašnju zajedničku državu_SFRJ.

Pristrasnost međunarodne zajednice i stvaranje muslimansko-hrvatske koalicije u Bosni i Hercegovini, kao i islamski fundamentalizam uticali su na krizu i početak rata, jer se odustalo od ustavnih rješenja da se koncenzusom svih naroda u BiH donose odluke.  Štampa je pisala da postoje logori za obuku mudžahedina za borbu protiv HVO i VRS i da nisu došli u BiH samo da ratuju, nego da bosanske muslimane uče islamu.

Da je bilo više mudrosti među političkim strankama, rat se mogao izbjeći a kriza riješiti mirnim putem.

U prvoj ratnoj 1991. godini, kada dolazi do osnivanja nacionalnih stranaka sva tri naroda u BiH, kada počinje rat u Hrvatskoj gdje srpski narod uz pomoć JNA brani svoju slobodu i teritorije, počinje raspad SFRJ. U BiH muslimanski lideri stvaraju svoju vojsku kroz teritorijalnu odbranu, koja je bila sastavni dio oružanih snaga SFRJ. Počinju napadi na kasarne JNA, kasnije na kolone vojnika JA, napadi na srpske svatove u Sarajevu, masakr u Sijekovcu i kasnije zajedničke oružane akcije muslimansko-hrvatskih formacija.[2] U maju mjesecu 1992. godine formiran je Glavni štab VRS i stvorena Vojska Republike Srpske.

Spomen hram na Vučijaku

Na spomen pločama u Hramu uklesana su imena 427 poginulih i nestalih boraca VRS sa područja prnjavorske opštine. Crkva posvećena Svetom velikomučeniku knezu Lazaru.

Aktivnosti Predsjedništva SFRJ u funkciji Vrhovnog komandanta Oružanih snaga SFRJ

predsjedništvo sfrj

Slijede događaji i aktivnosti angažovanja JNA na legalnom i legitimnom sprovođenju naredbi Predsedništva SFRJ  o rasformiranju svih neregularnih oružanih snaga i o vraćanju oružja, ilegalno unetog u zemlju u  jedinicama JNA. Međutim, Slovenija i Hrvatska su odlučno izjavile da neće dozvoliti sprovođenje te naredbe na svojoj teritoriji.

 

 

Na Plitvicama, 31.3.1991. godine,  došlo je do oružanog sukoba pripadnika milicije SAO Krajine i specijalnog odreda MUP-a Hrvatske, Predsedništvo SFRJ je naredilo jedinicama JNA da podignu borbenu gotovost svojih odgovarajućih jedinica i da obezbede poštovanje prekida vatre. Jedinice JNA su trebale da obezbede mir i pravnu sigurnost građana i omoguće mirno rešenje krize. To je i bila ustavna obaveza JNA.

Prilikom demonstracija pred zgradom Komande vojno-pomorske oblasti u Splitu (6.5.1991.) protiv JNA, poginuo je jedan vojnik, a više njih je ranjeno.

Jedinice ZNG Hrvatske su kod s. Tenja napale JNA 7. jula, što je pored drugih manjih napada predstavljalo prekretnicu u ratu u Hrvatskoj u smislu da su direktni sukobi između JNA i Zbora Nacionalne Garde  postali učestali i time uveli jedinice JNA u „stavljanje“ na stranu srpskih snaga.

Predsjedništvo SFRJ iz 1991.

Predsedništvo donosi odluku 12. jula da prihvati Brionsku deklaracju i donosi naredbu o demobilizaciji svih oružanih snaga osim JNA i redovnog sastava milicije, da se na granicama SFRJ uspostavi stanje od pre 25. juna 1991, i da se deblokiraju kasarne i vojni objekti koji su, u međuvremenu, blokirani od pobunjenika. Zatim 18. jula doneta je odluka o povlačenju jedinica JNA iz Slovenije, a 29. jula jedinice su počele da napuštaju Sloveniju. Tada počinje eskaliranje otvorenog oružanog sukoba u Hrvatskoj.

Na zasedanju Sabora Hrvatske 1. avgusta predsjednik Tuđman je pozvao na nastavak „općeg rata“. Istog dana, u selu Dalj, došlo je do krvavog obračuna ZNG sa Srbima iz tog sela.

Predsjedništvo SFRJ

Organi SFRJ ulažu napore da se prekinu borbe i spor riješi mirnim putem, predstavnici otcljepljenih republika to na sastancima podržavaju, a praktično nastavljaju sa nasilnom secesijom.

Na dubrovačkom vojištu JNA je bila isprovocirana perfidnim aktima ZNG-a, Granatiranje (bombardovanje) Dubrovnika došlo je nakon što su jedinice ZNG dejstvovale iz starog dijela grada koji je kulturno-istorijski spomenik. JNA je odgovorila na te napade. JNA je optužena da je „grubo povrijedila pravila međunarodnog prava“.

Generalštab JNA i SSNO SFRJ

U izvršavanju naredbi Predsjedništva SFRJ, JNA je angažovala prioritetno oklopno-mehanizovane jedinice. Smatralo se da će u ratu na prostorima bivše Jugoslavije OMJ biti u stanju da samom svojom pojavom na bojištu spriječi krvave događaje.[3]

 

 

poslije burnih događaja u raspadu stare Jugoslavije i rješavanje kriše  u  Skupštini Jugoslavije prograšen je Ustav Savezne Republike Jugoslavije i usvojena Deklaracija, 27.4.1992. godine.

Komandant 1.KKVRS general Momir Talić u Krajiškom vojniku od 6.6.1996. str.7 kaže o početku rata.

Te noći, između 16. i 17. avgusta 1991. godine, kada smo u Gradišci, pod borbom, prelazili Savu, bio sam svjestan da idemo zaštititi srpski narod u zapadnoj Slavoniji kako mu se ne bi ponovio pokolј iz prošlog rata. Cijelu noć sam o tome razmišlјao, znao sam da je tadašnja JNA sposobna da izvrši to naređenje o tampon zoni, o razdvajanju snaga, ali uslijedile su loše, vrlo loše političke odluke. Mislim na ono kreni – stani, ona silna primirja. Još je Napoleon rekao „ako hoćeš da uništiš sopstvenu vojsku Onda samo kreni pa stani” . Ako to ponoviš nekoliko puta, to je katastrofa. Pa opet, Banjalučki korpus je izvršio naređenje. Zaštitili smo veći dio srpskog naroda u Zapadnoj Slavoniji. Druga je priča šta se to dogodilo u prolјeće 1995. godine, ali mi smo svoj posao te jeseni i zime 1991. i 1992. godine uradili.

Da je na vrijeme 12. korpus JNA, to je onaj  Novosadski korpus izvršio svoj zadata izbio u Daruvar, a Gardijska brigada u blizinu Nove Gradiške ne bi bilo tako dugog, tako krvavog rata. A baš takve naredbe su postojale. Izbjeglo bi se, ustvari bilo manje stradanje i srpskog i hrvatskog naroda. Ni jedna, pa ni ta zamisao vojnih komandi u doba nije do kraja sprovedena, jer je JNA, ponavlјam, ubijana, umrtvlјivana onim, kreni stani. Veliki uticaj na to imala je međunarodna zajednica, a oni ili nisu znali ili nusu  htjeli, ali je evidentno da nisu uvažava sve realne elemente, pogotovo istoriju ovdašnjih konflikata, su doprinijeli , rat trajao i dugo i da bude krvav. Vjerujem da će istorija, da će lјudi koji so bave naukom  pravilno složiti sve elemente koji doveli su doveli do raspada prethodne Jugoslavije. Ja kao savremenik ovih događanja u jedno sam siguran: Hrvati, veliki broj Hrvata želјeli rasturanje Jugoslavije, za to su se dugo godina  pripremali. Srbi su, najprostije kazano, mnogo čemu bili naivni. Vjerovali su iskreno u bratstvo i jedinstvo i to nije moglo u svim tim istorijskim okolnostima da se ne plati.

Učešću 16.kmtb od  6.6.1996. str.18-25, ratni put Prve oklopne brigade VRS UDARNE PESNICE 6.6.1996. str.26-30, 43.mtbr JAČI OD SUDBINE  6.6.1996. str.31-37; jedinice JNA koje su prve prešle r.Savu u odbranu i zaštitu srpskog naroda u Zapanu Slavoniju 1991. godine

1992. predsudna godina rješavanja jugoslovenske krize

U Januaru, 2.1.1992. godine, uz prisustvo ličnog izaslanika generalnog sekretara UN, potpisan je u sarajevu,  Dogovor o primjeni, nazvan 15. primirje, čiji je cilj  trajni prekid vatre, kao posljedni preduslov za dolazak „plavih šljemova“, kao i mogućnost ostvarivanje mirovne misije UN u jugoslaviji.

Savezna skupština SFRJ

Slijedi Konvencija o Jugoslaviji, potpisana od 159 stranaka, saveza i udruženja iz svih dijeloiva Jugoslavije, sem Slovenije, u Skupštini SFRJ.

General armije  Veljko Kadijević, savezni sekretar za narodnu odbranu, podnosi ostavku zbog „pogoršanog zdravstvenog stanja“

Na beografski aerodrom Surčin sletela je prva grupa oficira za vezu UN.,

U Srbiju poičetak dolaska izbeglica iz Hrvatske i Slovenije, oko 25.000. Početak antiarmijske kampanje u makedoniji , što je rezultiralo da 21. februara postignut dogovor o izmještanju jedinica JNA iz Makedonije.

Skupština Jugoslavije ocjenila je da kontinuitet Jugoslavije ne može biti doveden u pitanje, te da će razgraničenje sa sekcesinističkim republikama biti najbroblematičnije.

Donijeta je odluka o pripremi zakonskog akta o ostvarivanju prava naroda na samoopredeljenje i o rekonstrukciji Jugoslavije

Prvih dana maja 1992. godine saopšena je odluka Štaba Vrhovne komande o svođenju Vojske Jugoslavije na teritoriju i građane novostvorene državne zajednice. Povratak jedinica iz Bosne i Hercegovine u roku od 15 dana. Vidi narodnaarmija12

Već 3.5.1992. godine izvršen je mučki napad muslimanskih snaga na kolonu pripadnika JNA u Sarajevu. Pobijeno je 42 vojnika i oficira JNA. Sijedi drugi mučki napad na kolonu pripadnika JNA u Tuzli , 15.5.1992. godine od strane muslimansko hrvatskih snaga. novosti 4.maj 2021

Propusti JNA u procesu raspada Jugoslavije i tokom rata

  • Ključni promašaji su koncepcijiski. Najprije, to je glolifikacija apstraktnog sistema ONOiDSZ, uz praktičnu sistemsku promociju nacionalnih vojski. JNA je nužna ,po toj koncepciji u svom okrivlju obučavala i naoružavala nacionalnu oružanu silu koja se kasnije i okrenila protiv nje.  Ima mnogo grešaka u političkoj strategiji upotrebe JNA, kao i vojničkog diletantizma u rukovođenju i komandovanju jedinicama. Operacija u Sloveniji je tipičan primjer takvog amaterizma, i to je, po mom ubeđenju, bio ključni moment koji je odredio dalju sudbiju jugoslavije. (Interviju greneral-pukovnika  Života Panića, načelnika GŠVJ, „Borbi“, Vojska, 31.12.1992. str.4-5)
  • Odluka SIV-a , posebno u dijelu koji se odnosi na angažovanje JNA, bila pogrešna, jer angažovanje vojske nije bilo u skladu sa zadatkom koji je trebalo da izvrši te da predhodno nisu preduzete sve druge mjere za sprečavanje secesije Slovenije, pre svega ekonomske. (Nikola Čubra, Vojska i razbijanje Jugoslavije, Beograd 1997. godine, str. 129)

Rat u Bosni i Hercegovini počinje 3.3.1992. godine kada je područje opštine Brod bilo izloženo otvorenoj agresiji iz Hrvatske.

Tog dana je iz Slavonskog Broda preko mosta u Brod[4] prešao veliki broj dobro naoružanih hrvatskih vojnika sa teškim naoružanjem. Napad na srpsko stanovništvo počeo je na glavnom putu Brod-Derventa, odnosno u Stadionskoj ulici, kada su hrvatsko-muslimanske vojne snage zajedno sa 108. Brigadom Zbora narodne garde zauzele centar grada.

Opština je preživjela teške trenutke tokom pokušaja zauzimanja njenih pojedinih područja, posebno Brodskog polja, koje  je pretežno bilo naseljeno srpskim stanovništvom. Stanovnici ove mjesne zajednice su pružili otpor. Uslijedila su strašna razaranja, ubistva građana. Brod je jedna od najstradalnijih opština u Republici Srpskoj, među prvim stradalim i da su sve kuće u Brodu bile porušene, da je poginuo veliki broj ljudi i da su svi preživjeli srpski stanovnici u maju bili protjerani sa prostora opštine.

Prema izjavama i dokumentima kojima raspolaže Boračka organizacija Brod, 3. marta 1992. godine u tadašnjem Bosanskom Brodu je održan sastanak predstavnika tri naroda, odnosno političkih vođa stranaka koje su imale odbornike u lokalnoj skupštini s ciljem smirivanja tenzija izazvanih sprovođenjem jednostranog referenduma, a rješenje je predložio tadašnji predsjednik Izvršnog odbora Skupštine opštine Mihajlo Srijemac.
Po povratku kući, u 16.40 časova sa područja brodskog naselja Mahala, Srijemca su iz vatrenog oružja ranili pripadnici hrvatsko-muslimanske koalicije, potpomognute snagama HOS-a iz Slavonskog Broda.

Preživjeli svjedoci tog vremena opisuju da je nastavljeno zastrašivanje lokalnog srpskog stanovništva fizičkim maltretiranjem, pljačkama i odvođenjem u logore.

Napad na Brod 3. marta bio je samo uvod za najsvirepije zločine koji su se tog mjeseca dogodili na području ove opštine.

Članovi porodica Martić i Dujanić ubijeni su 25. marta 1992. godine u Brodu, a već sutradan dogodio se pokolj u Sijekovcu.

Pripadnici regularne Hrvatske vojske, zajedno sa paravojnim hrvatsko-muslimanskim jedinicama iz BiH i Hrvatske, 26. marta 1992. godine u Sijekovcu ubili su devet srpskih civila, a narednih dana ubijeno je još 37 Srba iz ovog prigradskog naselja.
Najmlađa žrtva imala je 17, a najstarija 72 godine.
Tokom 1992. godine u Sijekovcu je ubijeno 46 srpskih civila, navodi se u dokumentima Boračke organizacije Brod.

Okupacija hrvatskih snaga prekinuta je 7. oktobra 1992. godine kada je general Slavko Lisica osmišljenom vojnom akcijom oslobodio područje opštine Brod. (sajt Glas Srpske 3.3.2020.)

Agresije Hrvatske vojske na Brod, obilježena 21 godina 

3.3.2013.

Služenjem parastosa i polaganjem vijenaca i cvijeća, te paljenjem svijeća za srpske žrtve, danas će u Brodu biti obilježena 21 godina od agresije hrvatske vojske na ovu opštinu.Obilježavanje će biti održano ispred spomen-obilježja kod Osnovne škole „Sveti Sava“ u Brodskom Polju. Iz opštinske Boračke organizacije podsjećaju da je 3. mart datum koji je u istoriji Broda upisan kao dan kada su Srbi sa područja tadašnje opštine Bosanski Brod 1992. godine bili izloženi otvorenoj agresiji regularne vojske Republike Hrvatske, potpomognute paravojnim oružanim formacijama Hrvata i muslimana iz Broda. Ovim činom počeo je rat u BiH, ističu u Boračkoj organizaciji. Trećeg marta 1992. godine regularne jedinice Vojske Hrvatske prešle su otvoreni most između Slavonskog Broda i tada Bosanskog Broda i počinila brojne zločine nad srpskim stanovništvom za koje još niko nije odgovarao. Sa više od dvije hiljade dobro naoružanih hrvatskih vojnika preko mosta je prevezen veliki broj pješadijskog naoružanja, uključujući i topove. Dan prije otvaranja mosta, koji je omogućio prelazak oružanim snagama iz Hrvatske na teritoriju BiH, na njemu su se sastale delegacije iz Hrvatske i BiH, koje su predvodili predsjednik SO Slavonski Brod Jozo Meter i ministar unutrašnjih poslova BiH Alija Delimustafić. Tom prilikom, slaveći formiranje hrvatsko-muslimanskog bloka, javno su vezivali hrvatsku i muslimansku zastavu. Hrvatska je otvaranje mosta uslovila povlačenjem snaga JNA 25 kilometara od granice, čime je srpski narod u Brodu i okolini ostao nezaštićen. Hrvatska vojska je odmah po ulasku u Brod počinila brojne zločine. Žrtve agresije hrvatskih oružanih snaga bile su ujedno prve žrtve rata u BiH. U noći 3. marta 1992. godine dok se kući vraćao sa sastanka multinacionalnog Kriznog štaba ranjen je tadašnji predsjednik Izvršnog odbora Skupštine opštine Brod Mihajlo Sremac. „Pucano je iz blizine. To se desilo nakon što je ispred moga vozila prošla kolona automobila u kojima su se nalazili predstavnici republičkih institucija koji su prisustvovali sastanku u Brodu. U jednom od tih vozila nalazio se i Ejup Ganić, tadašnji potpredsjednik Predsjedništva BiH koji je na ovom sastanku predstavljao delegaciju SDA“, rekao je Sremac Srni. Od tog dana u Brodu više nije djelovala legalno izabrana vlast, već je vlast preuzela koalicija HDZ–SDA. Na mostu na Savi koji spaja dva Broda i koji je do tada nosio ime „Most bratstva i jedinstva“ bila je istaknuta tabla sa natpisom „Srbima i psima – zabranjem prelaz“. U samom gradu počela je hajka na Srbe. NJima je zabranjen izlazak iz kuća i stanova. Napadi su bili svakodnevni. Grad Brod postaje pakao za Srbe. Prijetnje premlaćivanjem bile su svakodnevne. Zabilježene su i prve žrtve koje je organizovala sama vlast. Grupa hrvatskih bojovnika, koje je predvodio Alija Halibašić, 25. marta ujutro oko 5.00 časova upadaju u kuću Andrije Martića i ubijaju njega, njegovog sina Momira i komšinicu Dušanku Dujanić koja se tu zatekla. Bio je to uvod u masovni zločin koji će se dan kasnije desiti u prigradskom naselju Sijekovac gdje je u jednom danu ubijeno dvadeset Srba od kojih je najmlađa žrtva bio sedamnaestogodišnji Dragan Milošević a najstarija Jovo Zečević koji je imao 72 godine. Narednih dana ubijeno je još četrdeset civila. NJihova tijela su danima „vožena“ u hladnjači da bi kasnije bila bačena u rijeku Savu. Veliki broj Srba završio je u hrvatsko-muslimanskim logorima, kojih je u Brodu bilo deset. Bilo je zatočeno oko dvije hiljade, uglavnom civila, srpske nacionalnosti. Logoraši su svakodnevno bili izloženi zlostavljanu, mučenju i ubijanju. „Mi žene, odvođene smo na prvu borbenu liniju i tu su nas silovali. Hrvatski vojnici izlazili su iz rovova jedan po jedan i iživljavali se nad nama. Moje sapatnice i ja smo od silovanja gubile svijest. Posebno mi je u sjećanju ostala golgota jedne mlade žene koju su živu pekli na ringli. Poslije su je silovali pa ubili“ – ispričala je svojevremeno Bošnjakinja iz Bosanskog Kobaša Hazba Nuhić, koja je zbog navodne saradnje sa Srbima dovedena u logor Polet u Brodu. Zbog zločina koje su pripadnici regularnih oružanih snaga iz Hrvatske počinili na teritoriji Broda, Opštinsko udruženje za traženje zarobljenih boraca i nestalih civila, zajedno sa Udruženjem logoraša iz ovog grada, još 2002 .godine podnijelo je Haškom sudu prijavu protiv osumnjičenih za ratne zločine počinjene nad Srbima na području opštine Brod. Osim dokumentacije o zločinu u Sijekovcu, Haškom tužilaštvu je dostavljena i dokumentacija o likvidaciji 226 Srba u brodskoj opštini dok su njom gospodarile hrvatske i bošnjačke snage. Kasnije je ovaj predmet ustupljen Tužilaštvu BiH za ratne zločine, ali ni do današnjeg dana ovaj zločin nije procesuiran.U Brodu su uvjereni da u Sudu BiH jednostavno bježe od ovog predmeta zbog pitanja koja bi se pred sudom otvorila. „Zna se da su trupe tada međunarodno priznate države Republike Hrvatske ušle u Brod 3.marta 1992.godine. Zna se da su učestvovale u svim zločinima na području brodske opštine. Otvaranjem ovog slučaja potpuno bi se razobličila uloga Hrvatske u paljenju ratnog požara u BiH. A to je ono što,izgleda, međunarodnim krugovima nikako ne odgovara. To ne odgovara ni Hrvatskoj, ni bošnjačkom rukovodstvu u Sarajevu. NJima su Srbi krivi za sve, jer su svjetski moćnici unaprijed odlučili da srpski narod optuže za sve loše što se dogodilo u prethodnoj Jugoslaviji. Na nama je da dokažemo suprotno“, kaže predsjednik Udruženja za traženje zarobljenih boraca i nestalih civila iz Brod Marko Grabovac. On upozorava da Sud i Tužilaštvo BiH, izjavama da se „radi na predmetu Brod“, stalno obmanjuje srpske žrtve. „Pa prošlo je više od 20 godina od zločina, a još niko nije procesuiran?! Šta je još potrebno pa da zločinci nad srpskim civilima u Brodu budu privedeni pravdi“, pita Grabovac.

[1] Jugoslavija, rat koji se mogao izbjeći, film koji daje odgovor. Strani dokumentarni film, prikazan na televiziji K3 Prnjavor, decembra 2003. godine

[2] 28. marta zauzima se Derventa, a 31.maja grad Modriča, čime je jedini preostali putni pravac: Prnjavor-Stanari-Rudanka-Modriča-Šamac presječen.

[3] Kapetan I klase Dragan Vuković: Za savremenije organizovanje OMJ, „Novi glasnik“  broj 5-6, septembar-decembar 1994. godine,  str .41.Posljedni načelnik GŠVRS, 2005. godine

[4] O prelasku hrvatske vojske preko mosta u Brod postoje sačuvani video-snimci, koji su uvršteni u dokumentarni film „Od stradanja do slobode Broda“.

Srpski borac u broju maj-juni 2002.str.23-34  i maj-juni 2002.str.35-46, povodom deset godina od raspada SFR Jugoslavije, objavio je članak KAKO JE POČEO RAT U BIH, autora Radovana Jovića