Arhive oznaka: 329.okbr

30 godina od prelaska Odreda TO u ZS

Navršeno 30 godina kako je Odred  TO PRNJAVOR prešao na Zapadno-slavonskom ratištu, 13.10.1991. godine

ODRED TO OPŠTINE ISPUNIO ZADATAK

Laminci

Početak ratnog puta počinje kada Prvi prnjavorski  teritorijalni odred pod komandom kapetana prve klase Živojina Kuzmanovića, po naredbi komande 5. korpusa sa 119 boraca i starješina po kišovitom vremenu 13.10.1991. oko 13.00 časova iz rejona prikupljanja s.Laminci kod Gradiške, prelazi r. Savu i uvodi se,  pod dejstvom minobacačke vatre i snajpera, na  liniju odbrane u Donjim  Bogićevcima, u Zapadnu  Slavoniju, RH,  u zoni odgovornosti 329. oklopne brigade JA.[1]

 

Ergela Vučijak

Odred je mobilisan 18.9.1991. godine i prvi komandant je bio k1k Milorad Kuzmanović- Kuzmo, postravljen na ovu dužnost još 1978. godine. Zbog određenih problema u izvršenju uloge i zadataka odreda[2] ,po naredbama predpostavljenih komandi, smenjen je sa dužnosti komandanta odreda i na njegovo mjesto postavljen k1k Živojin Kuzmanović 12.10.1991. godine u rejonu prikupljanja  Lamincima, opština Gradiška

predpočinjavanje

Naredbom od 18.10.1991.  godine, komande 5. korpusa, odred je izvučen iz sastava 2. partizanske brigade TO i pretpočinjen  komandi  329. oklopne brigade na novu lokaciju s. Gornja Varoš,  a na položaj u rejonu Dragalić. od 31.10. do 16.6.1992. godina kada se odred izvlači iz sastava 329.okbr JA i odlazi u rejpon Prnjavora.

Pregled mobilisanih boraca odreda po godinama rata:

Grupa Ukupno    %   1991   1992
vojnici 395 73,42% 318 77
podoficiri 116 21,56% 97 19
oficiri 27 5,02% 25 2
UKUPNO 538 100,00% 440 98

Prema prikupljenim podacima brojno stanje Odreda  u 1991. godini,  mobilisano po ratnoj formaciji 440 vojnih obveznika: oficira 25, podoficira 97 i vojnika 318.

Prelaskom r.Save od 13.10.1991. godine u sastavu 329. okbr JNA bilo je mobilisano i raspoređeno do preformacije odreda 538 boraca: vojnika 395, podoficira 116 i 27 oficira.

159 mobilisanih je prešlo r. Savu. Zbog kasnijeg unapređenja, došlo je do povećanja brojnog stanja podoficira i oficira [3]

Stanje u rejonu odbrane teritorijalnog odreda Prnjavor u novembru 1991. godine[4]  i do kraja držanja odbrane je bilo stabilno i čvrsto u sastavu 328.okbr JNA, sa elementima:

Neprijateljske namjere. Snage 122. br ZNG HV vrše su stalne, pa čak i za vrijeme primirja, pripreme za izvođenje napada, jačine oko 500 pripadnika, grupisani na liniji Zgonovi – Poljane – Gorice, a jače snage na liniji Prvča – V. Grede, oko 2000 pripadnika.

Cilj dejstava ustaških snaga je bio da osloncem na naseljena mjesta i zaprečavanjem spreče dalji prodor naših snaga, nanesu gubitke i stvore uslove za izvođenje napadnih dejstava na pravcu: Poljane – Dragalić – Okučani.

Ustaške snage su sve masovnije vrše ubacivanja u šumu Prašnik, na krila i međuprostore naših snaga. Posljednje primirje koriste za dovlačanje novih snaga i pregrupisavanje već postojećih.

  1. okb sa odredom-bTO Prnjavor, 1/inžb (-1) TNM i slavpvo 30/2, organizuje odbranu u rejonu: s. Gorice – s. Dragalić – s. D.Bogićevci. zadatak: Upornom odbranom i aktivnim dejstvima, uz masovno zaprečavanje i u sadejstvu sa susjedima nanijeti ustaškim snagama gubitke i sprečiti im prodor na pravcu s.Gorice – s.Dragalić.

Podržava BrAG 122mm 329.okbr. KM odreda bilo je u rejonu OŠ s.Dragalić.

Desno, u rejonu s.Gorice – Donji Bogićevci odbranu je izvodio 3. okb sa zadatkom da spriječiti prodor ustaša iz pravca s.Gorice – s.Velika Greda. Lijevo odbranu izvodi 2.okb. sa zadatak: Spriječiti prodor neprijatelja na pravcu: Mašići – Medari – Gornji Bogićevci.

Odluka je bila organizovati odbranu u dodijeljenom rejonu sa ciljem: da u  sadejstvu sa susjedima, uz artiljerijsku podršku i zaprečavanje nanijeti ustašama gubitke i ne dozvoliti im prodor preko rejona odbrane ka selu Okučani. Težište odbrane je bilo  na pravcu Poljane – Dragalić.

Borbeni poredak za odbranu odreda-bataljona TO u liniji : pruga – s.Dragalić – nadvožnjak. Gotovost za odbranu: odmah.

1.pješadijska četa  bto je posijedala  i branila rejon odbrane: desno, nadvožnjak autoputa, lijevo put za s.Poljane, 500m po dubini. sa zadatkom: U sadejstvu sa drugom četom, kao i lijevim i desnim susjedom uz art. podršku  i masovno zaprečavanje, nanijeti „plavom“ gubitke i ne dozvoliti im prodor preko rejona odbrane čete.

2.pješadijska četa bto je posijedala i branila rejon odbrane: desno put za s.Poljane, lijevo 300m preko pruge. sa zadatakom: U sadejstvu sa desnim i lijevim susjedom, 2.okb, organizovati aktivnu odbranu uz aktivnu podršku prateće čete organizovati odbranu na pom pravcu i ne dozvoliti „plavom“ prodor ka s.Okučani i dalje.

Prateća četa sa vodom mb82mm i vodom BsT82mm organizovala  je vatrenu grupu sa zadatkom: da  podržati izvođenje odbrane čete otvaranjem vatre po rejonima: s.Gorice – s.Poljane – ciglane, i  spriječiti napredovanje snaga neprijatelja na pravcu duž autoputa, duž pruge i iz pravca s.Poljane u pravcu s. Dragalić.

Organizovano je neprekidno osmatranje praktično ispred prednjeg kraja vlastite odbrane. Odjeljenja osmatrača obezbijediti radio uređajima radi neprekidnog izvještavanja KM bataljona.(korićženi su noćni nišani za osmatranje i dejstvo).

Težište inžinjerijskog obezbjeđenja imati na utvrđivanje i zaprečavanje.

Borci odreda TO u zimu 1992. godine

zima 1992.

Komandant

Komandant TO opštine Prnjavor na obilježavanju prve godišnjice lpbr-13.10.1991. godine, odlazak odreda teritorijalne odbrane Prnjavor u Zapadnu Slavoiju i bez predaha časno izvršavanje zadataka do dolaska snaga UNPROF-ra, Nova Varoš, Gređani, Donji Bogićevci, Gorice i Dragalić. U tom periodu izgubili smo tri druga borca i mnogo zadobijenih rana. Šta reći za sada više – ostalo se sve zna, nego zahvalnost svim borcima i starješinama koji su u to vrijeme smogli snage i ostali ono što su bili vojnici, starješine, ratnici. Treba istali da je kroz odred prošao veliki broj  boraca koji su kasnije svoja ratna iskustva prenosuli na svoje  drugove borce.

U drugom govoru povodom druge godišnjice, komandant lpbr:

Prnjavorski odred TO, i pored mobilizacijskih i kadrovskih problema, u jednom dijelu uspijeva da se konsoliduje i naredbi komandanta 5. Korpusa o formiranju brigade TO u Rakovačkim barama treba da krene u borbena dejstva van područja prnjavorske opštine. Na poziv Alije Izetbegovića, Odred napušta većina muslimana. Ipak, Odred je sa 120 vojnih obveznika, 10.10.1991. godino otišao u Lamince, a narednog dana u Lamince je otišlo je još 140 vojnih obveznika koji su nakon smotre i saopštenja da ide u borbena dejstva preko reke Save odbili naređenje, zbog čega su razoružani vraćeni u Prnjavor.     Prva komanda ratne jedinice Odroda TO: komandant Živojin Kuzmanović, zamjenik Srećko Aulić, operativac Vitomir Đurđević, pomoćnik komandanta za obavještajno-bezbjednosne poslove   Nikola Merlović, pomoćnik komandanta za moralni rad Ivo Rakonjac, pomoćnik za pozadinu Slobodan Šljivić i 114 boraca, 13.10.1991. godine prelazi Savu i uvodi se na liniju odbrane u Donjim Gogićevcima. Od tada pa do odlaska iz Zapadne Slavonije na linijama odbrane u Gornjoj Varoši u sastavu Druge partizanske brigade, a zatim 329. oklopne brigade u Goricama i Dragaliću, uz stalne provokacije i žestoke okršaje, kroz odred je prošlo oko 900 boraca, od kojih su tri -poginula i više ranjeno. Odred je kasnije, kao 1. bataljon bio okosnica formiranja Prnjavorske lake pješadijske brigade.

Borac Ljubo Božić, komandir interventne jedinice u 1.lpb za Glas borca lpbr, kaže:

Božić

intv 1.lpb

Za mene je rat počeo još u Zapadnoj Slavoniji, gdje sam se obreo na lični zahtjev, znači dobrovolјno. Razumlјivo je da sam danas lјut irazočaran s obzriom na orgije i ustaška šepurenja po Slavoniji, koju smo nakon 8 mjeseci napustili uvjereni da srpski narod nikada više neće seliti. Bio sam na odmoru kada su obRvili vijest da narod ponovo bježi i da Zapadnu Slavoniju ponovo gubimo. Uz razočarenje,  i ogorčenje, sjetio sam se te prilike naših odlazaka preko Save. Pjevali smo onu „Savo vodo i te tvoje vrbe, nećeš vićše pronositi Srbe“. Bio sam tada ponosan što, i meni zahvalјujući, Savom više neće plutati srpski leševi. da mi je neko tada govorio da će do toga ponovo doći, odgovorio bih mu da je u groznici i da bunca. Na žalost i srpsku sramotu, danas slušam kako leševe Srba viđaju i naši graničari na Savi kod Odžaka. Ja sam samo lјut i razočaran, savjest mi je inače čista i želio bih da zapišete da bih išao da to spriječim samo da su nas zvali. Garantujem vam da od sto možda ne bi išla petorica. Ni danas mi nije jasno zašto nas nisu zvali i ko je odlučio da se ne pomogne hilјadama nedužnih i golorukih. A sada se priča da ih je oko pet hilјada stradalo od ustaškog noža i pod gusjeniiama ustaških tenkova. Nikada neću prihvatiti da niko među nama nije znao šta se sprema i kakav će kraj biti. Ja sam vjerovao u našu borbu za Zapadnu Slavoniju.

major Živojin Kuzmanović, komandant 1.odreda TO i 1.lpb, u listu NIN od 17.maja 1996. godine:

major Žika – Živojin Kuzmanović

Živojin Kuzmanović (Donji Vijacani, 1941), ratni komandant, profesor matematike, za vlast nepodoban i kao takav nezaposlen, danas je predsjednik Udruzenja boraca opstine Prnjavor. Ponosan na svoje rate uspjehe, ipak nerado o njima govori: „Za godinu ratovanja bataljon kroz koji je proslo 800 boraca izgubio je 9 i imao 67 ranjenih boraca.“ Svakodnevne susrete sa invalidima i porodicama poginulih i nestalih dozivljava kao razlog vise za ogorcenje: „Strasni su susreti sa rodbinom nestalih boraca. Nista im ne mozete reci. A vecina su poginuli i ostali na planinama. Preko njih je pretutnjala vojska. A kupili smo stare i bolesne po ulici i slali na front…“ Orden Karadjordjeve zvijezde III reda, kojim ga je odlikovao predsjednik Republike juna mjeseca 1994. godine, primio je nedavno iz ruku pomocnika komandanta Prvog krajiskog korpusa: „Kada su mi 1994. godine rekli da sam odlikovan, smatrao sam da je normalno da mi drzava dodijeli priznanje. Kasnije, kad sam vidio kako se vlast odnosi prema meni i ko je sve dobio odlikovanje, odlucio sam da ga odbijem. Prijatelji su me, ipak, ubijedili da ga primim. Nisam nimalo srecan.“ Nekako u isto vrijeme kad je dobio odlikovanje minirana je ordinacija njegove supruge, specijaliste medicine rada, u centru grada: „Iste noci minirano je pet poslovnih prostora. Znam ko je to uradio i po cijem nalogu. Zna i vlast, a zna i narod.“ Slijedi prica o nevidljivoj strani ratovanja paravojskama, dobrovoljcima, pljacki, trgovini sa neprijateljem.

Pregovori i ubjedjivanje: Poziv za mobilizaciju dobio sam 18.9.1991. godine. U Teritorijalnoj odbrani podijele nam naoruzanje i bojevu municiju i ja vidim da to nece biti vjezba. Odazvalo se nas 309. Bilo je i Muslimana i Hrvata. Sve je bilo u redu dok jednog dana ne dodjose u nas kamp predstavnici stranaka. Nas poslanik Djuric poceo je da psuje oznake JNA i trazi skidanje zastave. Nakon 15 dana dobijem naredjenje Petog korpusa da moja jedinica sa jedinicama iz Gradiske, Srpca i Dervente formira u Lamincima brigadu. Narednih nekoliko dana vode se pregovori sa nekim oficirima: jedni nece da idu sa teritorija svojih opstina, drugi hoce. Traje ubjedjivanje i kad sam vidio na sta to lici i kuda vodi, postrojim vojsku i kazem da onaj ko zeli da ide u Lamince dodje sutra na zborno mjesto. Dosla je polovina ljudi. Dosli i politicari. Predsjednik Izvrsnog odbora obukao i uniformu i kaze meni da ide i on. Pitam ga gdje su mu cinovi, a on kaze: „Ja sam obican vojnik.“ „Kad si obican vojnik i bices obican vojnik“, kazem. Kad je on to ozbiljno shvatio, kaze: „Ja cu doci za 24 sata.“ Nije dosao! Stigli smo u Lamince, a tamo nema ni komande ni komandanta. Cekamo, dolazi neki general Tica. Kaze nam da idemo na front. Niti znamo gdje idemo, niti smo izvidjeli teren, ne znamo nista… Postrojim vojsku i kazem: „Ja vam necu lagati. Mi odavde idemo u rat. Ko zeli da ide neka krene, ko nece neka ostane.“ Tako je nakon tri dana „priprema“ krenulo u rat nas 178 od 309 koji su se odazvali mobilizaciji.

Karta i flomasteri: U Donje Bogicevce dovede me neki kapetan i kaze: „Vidis ovo selo. Njega branis odavde dovde.“ I ode. Pitam neke ljude gdje je komanda i oni me odvedu do komandanta. Ulazim i vidim – na kaucu lezi ogroman covjek, pokriven cebetom. Pitam jednog mladog kapetana gdje je komandant i on mi pokazuje tog pod cebetom. Pitam ga je li ziv, a on odgovara: „Jeste, ali sad ga zdrmala mina.“ Trazim da mi se da polozaj neprijatelja i borbeni zadatak, a on vadi cistu kartu i tuce flomastera i kaze: „Evo ti, crtaj sebi!“ Ja mu kazem da ja ne znam gdje je neprijatelj, a on kaze: „Ne znam ni ja.“ Vidim da tu nemam sta da trazim i vratim se da rasporedim vojsku i formiram odbranu. Saznao sam u kom pravcu je mjesto Prasnik i tamo okrenem odbranu, ocekujuci napad iz tog pravca. Medjutim, neprijatelj je bio lijevo od nas na brdu Gorica i mogao nas je sve pobiti. Srecom, jedna mina prvog dana ubi zdrijebe na njivi u nasoj blizini pa se vojska uozbilji i udje u zaklone. Odatle smo se morali povuci.                Dolazimo u selo Gredjane i bivamo prepotcinjeni oklopnoj brigadi. Jedne veceri okupi nas komandant i cita naredjenje: ponovo zauzeti Donje Bogicevce i Goricu. Govori covjek, a znoj ga obliva. Pitam ga postoje li minska polja, gdje je neprijateljska artiljerija, ko nas podrzava… Kaze: „Ja sam vam procitao naredjenje koje sam primio.“ Krenem iz komande i sretnem jednog komandanta bataljona. Čovjek sav izgubljen, kaze: „Mi smo gotovi.“ Vidim, njegova vojska bjezi. Obidju moji ljudi liniju i vide da su svi pobjegli osim mog bataljona. Eto, vidite! Naredjenje je dobila brigada koja treba da ima 3 000 ljudi a ostalo je nas 150 da izvrsi zadatak. Napisem tada pismo komandantu korpusa da mi vise ne postojimo, pa smo ponovo prepotcinjeni novoj brigadi.

Dobrovoljci: Jednog dana zove me komandant i naredjuje mi da povedem svu vojsku i da spasavam selo Goricu, gdje su u napadu razbijeni dobrovoljci. Na Gorici bilo je 1 000 tih cetnika (tako smo zvali Šeseljeve dobrovoljce iz Srbije). Devedeset mojih boraca zaustavilo je napad neprijatelja, a njih hiljadu bjezi. Kada su ih Hrvati napali u rejonu Masicke Sagovine listom su bjezali i ostavili najmodernije naoruzanje i opremu. Oni nisu bili nikakva vojska. Njihovo ratovanje svodilo se na pljacku. Bilo je casnih dobrovoljaca, pojedinaca koji su dosli da se dokazu i bili su hrabri borci. Kada je dosao general Vukovic zaveo je red u vojsci RSK i naredio da dobrovoljci napuste Slavoniju. Narucio je za njih 20 autobusa i naredio im da naoruzanje ostave kod mosta u Gradiski. Oni su pet dana lezali po travi a nisu htjeli da predaju oruzje. Onda je na most doveo protivavionske mitraljeze, okrenuo prema njima i zaprijetio da ce ih sve pobiti. Tako ih je sve istjerao.

Akcija paravojske: U Gornjoj Varosi dobijem naredjenje da se javim u Staru Gradisku. Dodjem tamo, kazu, moras u kasarnu „Kozara“ u Banjaluci. Sretne me kolega i kaze: „Sta radis ovdje, u Gornjoj Varosi ti je darmar.“ Vracam se u Gradisku i srecem svog zamjenika, sav se trese: „Komandante, tamo je pokolj. Hoce sve da pobiju.“ Sjedam u auto i u Gornjoj Varosi zaticem stanovnistvo postrojeno uza zid a ispred BOV sa mitraljezom. Izlazim i pitam: „Ko ovdje komanduje?“ Kazu: „Svabo“. Sreca pa sam tog Svabu upoznao ranije. Zovnem ga i pitam sta hoce sa ovim ljudima. Kaze on: „Sve pod zemlju.“ Naredim mu da za deset minuta napusti moju zonu odgovornosti. Narodu kazem da ide svojim kucama, a oni svi stoje kao ukopani. Uhvatim jednog za ruku i povedem i ostali krenu za nama niz ulicu. Nailazimo pored seoske crkvice koju su ovi srusili PAM-om. Ostao samo jedan dio tornja i na njemu visi Isusovo raspece. Zene padose na zemlju i pocese mi ljubiti noge. Kazu: „Ti si nas Isus.“ Pisem komandi izvjestaj o tome sta se dogodilo sa tacnim podacima gdje je i sta ukradeno. To me je moglo kostati glave jer sam kasno shvatio da je to tako trebalo biti. A sta je bilo? Mene je trebalo izvuci da bi u selo upala paravojska i obavila svoj posao. Kad sam ja otisao oni su dosli mom zamjeniku i rekli da treba da izvrse pretres, a da on izvuce svoju vojsku iz sela i vrsi obezbjedjenje. Sve zivo su u selu opljackali.

ZAKLJUČAK

Ratni put odreda TO opštine Prnjavor  trajao 245 ratnih dana ili 8 mjeseci i 2 dana, od 13.10. do 22.5.1992. godine, a vojne knjižice zaključene 15.6.1992. godine u vojnoj pošti 8840 Banja Luka. Kroz odred , prema prikupljenim podacima, raspoređeno je bilo 540 borca:  27 oficira, 116 podoficira i 397 vojnika. Kroz jedinice odreda je prošlo 572 boraca.  Tri borca su poginula, a 159 je ranjeno, povrijeđeno ili bolesno. Prosjek godina života 28,9 najmlađi 18, a najstariji 58 godinu. Ukupno provedeno 1808 mjeseci rata kod boraca. Poslije rata umrlo je 49 boraca.[5]

Dragalić, 1991.

Komandant TO opštine na ratištu Zapadne Slavonije, 1991.godine sa borcima odreda.

Ratni put Brigade je dug i mukotrpan. ali pobjednički. Počeo je na ratištima Zapadne Slavonije, a samo nešto kasnije na granicama prnjavorske opštine, na derventskom ratištu. Dakle prije zvaničnog formiranja Brigade. Tadašnji Odred teritorijalne odbrane, nakon skloplјenog primirja na slavonskom ratištu. ušao je u sastav Brigade kao 1 . batalјon (komandant lpbr u prvom Glasu borca lpbr)

III_1993. Naš zavičaj ZSR

[1] Iz ratnog dnevnika odreda, brigade- borbeni put lpbr 1991-1995. godine, materijal iz 1997. godine

[2] bilo je i obavještenja za javnost, jedno od 8.10.1991.godine  komande odreda TO građanima opštine Prnjavor:

major Milorad Kuzmanović

Odred teritorijalne odbrane opštine Prnjavor kao dio oružanih snaga Jugoslavije ima prevashodni zadatak da brani sve građane i cjelkovitost opštine Prnjavor, a u čijem sastavu se nalaze pripadnici svih naroda i narodnosti opštine Prnjavor. Odred TO je mobilisan 18.9.1991. godine i lociran je u rejonu sela Lužani, gdje se vrši vojno-stručna obuka njegovih obveznika u cilju jačanja borbene gotovosti svog sastava za dejstva na području opštine Prnjavor u slučaju agresije kao i u cilju odvraćanja eventuvalnih međunacionalnih sukoba. Naša opština je oduvijek krasila skladne međunacionalne odnose a što je naše najveće bogastvo i čije očuvanje predstavlja i život svih nas. Samim svojim formiranjem i dejstvom odred je već do sada odigrao značajnu ulogu na smirivanju stanja i sprečavanju mogućih međunacionalnih tenzija.                         S obzirom na veliko interesovanje roditelja, supruga, djece, braće, sestara, prijatelja i djevojaka naših vojnih obveznika da li odred odlazi sa područja naše opštine Prnjavor. Komanda odreda TO opštine Prnjavor ih obavještava da Odred ostaje na području opštine Prnjavor kako bi mogao efikasno da izvršava sve zadatke u cilju odbrane stanovništva i materijalnih dobara naše opštine.

[3] Prema ratnoj formaciji odred je brojčano iznosio 343 pripadnika i spadao je u jače manevarske jedinice TO opštine za izvršavanje zadataka i izvan teritorije opštine. Odred je po formaciji brojao 18 oficira, 28 podoficira i 297 vojnika. Motornih vozila 5, a stoke 61. Pred mobiulizaciju bio je popunjen po formaciji.

[4] Zapovijest komandanta odreda-bataljona TO KIK Živojina Kuzmanovića u   s. Dragalić, za odbranu komandirima 1.2. i prateće čete odreda od 26.11.1991. godine, vidi zapovijest-26.11.1991.

Osnovni zadatak jedinica JNA i TO na ratištu je bio deblokada vojnih objekata, skladišta i jedinica.

[5] Nije bilo obilježavanja i okupljanja pripadnika odreda TO opštine povodom 30 godišnjice formiranja i odlaska odreda na svoj prvi ratni zadatak na ratište Zapadne Slavonije.

329. oklopna brigada JA

329.okbr JNA u sastavu 5. banjalučkog korupsa, kasnije 1.KK

UDARNA SNAGA JNA I VRS

U pregledu planova razvoja ratnih jedinica JNA u Opštinskom sekretarijatu za narodnu odbranu, za 1991. godinu nalazi se 329. oklopna brigada JNA brojnog naziva 5456 vojne pošte 8840 Banja Luka, sa mobilizacijskim mjestom kasarna Kozara Banja Luka.

Oklopni bataljoni naoružani su sa 30 tenkova T-84 (1.okb) dok su 2.i 3.okb po 30 tenkova T-55, mehanizovani bataljon sa OT i BVP, BRDM-2 samohodnih ardPVO.

Po planu popune 30 pripadnika ratne jedinice, a mobilizacija je izvršena sa 79 vojna obveznika 21.9.1991. godine. kroz jedinicu prošli 103 tenkista

ratna jedinica 329.okbr Ima sleduje
čvp 1
had122 2
inžb 1
izvč 1
lsardPVO 5
mad 2
mb 28
okb 26 30
pozb 2
rjVV 11
ukupno 79 30

U sastavu oklopne brigade bila je jedinica Vukova sa Vučijaka u periodu decembr-mart sa 11 pripadnika i pridodati pripadnici teritorijalnog odreda TO opštine Prnjavor brojnog stanja 250 boraca. A u maju 1995. godine u sastavu ove jedinice je i borbena grupa lpbr Prnjavor od brigadnih izviđača i dijela „Vukova sa Vučijaka“.

Oklopna brigada bila je stub odbrane Zapadne Slavonije u zaštiti Srpskog naroda.

17.8.1991. godine  u silovitom naletu i jurišu 329.okbr, izbija na Auto-put i naplatnu rampu u Okučanima. (Krajiški vojnik mart-april 1994.g. str.18)

Izdaje GŠVRS od 1993.

Srpska Vojska,13.5.1995. godine, članak „Oklopnjaci“ udarna pesnica 1.KK, str. 34

oklopni transporetr za komandovanje u višim OMJ

BTR-50 1.okbr na Ceru

„Vrlo brzo smo iz Banja Luke, uz podršku komande uspjeli stići na Plitvice i postaviti se u tzv. „tampon zonu“ tj. rastaviti zaraćene strane“, sjeća se kapetan  Branko Suzić, tada jedan od komandanata u ovoj jedinici boreći se za slobodu srpskog naroda dvije godine kasnije, ostao bez vida. „Mislim da smo obavili značajnu ulogu u sprečavanju dalje eskalacije sukoba i zaštiti stanovnika Like, pri tom održavši stabilnost u ovom u ovom području punih  pet mjeseci“, naglašava Suzić.

major Branko Suzić

 

Nakon Plitvice bitke su se smenjivale jedna za drugom, baš kao i uspjesi ove jedinice, odnosno Prvog krajiškog korpusa.   „Četri pune godine ova jedinica ratuje na svim ratištima, od Plitvica, preko Banije i Korduna, da bi 18.8.1992. godine prešla u Zapadnu Slavoniju.

Početkom rata u nekadašnjoj Bosni i Hercegovini je, takođe, predstavljala jednu od udarnih pesnica na frontovima u zoni odgovornosti Prvog krajiškog korpusa. najtaže je bilo na Ceru i proboju „koridora„, odnosno, prilikom otvaranja puta prema matici Srbiji, ističe starješina ,puk Milan Dupljanin, koji je u ovoj jedinici još od predratnih dana. (Kraju rata je bio komandant okl brigade).

Jedna od brojnih bitaka na ovom, uspješnom ali i krvavom ratnom putu, koje se nikada ne zaboravljaju je operacija za oslobađanje Broda. Sa svojom jedinicom u Brod je ušao Željko Petković: „Na glavnom pravcu napada probili smo neprijateljsku liniju i tome omogućili ostalim jedinicama da ovladaju predgrađima ovog grada a zatim i samim Brodom“.

Za doprinos u očuvanju i odbranu vijekovnih srpskih teritorija jedinicaje, ukazom predsjednika Republike, prije dvije godine odlikovana ordenom nemanjića, a da je ovo priznanje došlo u prave ruke potvrđuju i kasniji uspjesi na bojnom polju.

Ratni put 329.okbr JA, a kasnije 1.okbr VRS, opisao je major Branko Suzić, komandant 2.okb u knjizi:

Banja Luka 1995. godine

16.kmtbr

19.9.2021.

Obilježen dan 16.kmtbr u s. Mašići, Gradiška

Sa područja opštine Prnjavor u ovu ratnu jedinicu, po evidenciji jedinice,  mobilisano je 1.158 pripadnika VRS.

Naši podaci da je evidentirano u nadležnom opštinskom organu 100 lica, onih koji su regulisali učešće u ratu.

Obilježen dan osnivanja 16. Krajiške motorizovane motorizovane brigade 1.KK VRS

15.9.2019.

U Mašićima, kod Gradiške, 15.9.2019. godine obilježeno 28 godina od osnivanja 16. krajiške motorizovane brigade Vojske Republike Srpske.

Pripadnici 16. krajiške motorizovane brigade krenuli su 16. septembra 1991. godine iz Mašića na svoj ratni put dug 1.727 dana. Brigada se borila na ukupno 20 ratišta, u zapadnoj Slavoniji, Posavini, na koridoru, Grmeču, Ozrenu, Trebavi i na Manjači.

Kroz 16. krajišku motorizovanu brigadu prošlo je 12.261 boraca, 437 boraca dalo je živote za Republiku Srpsku, a oko 2.000 je ranjeno.

Sa područja opštine Prnjavor u ovu ratnu jedinicu, po evidenciji jedinice,  mobilisano je 1.158 pripadnika VRS. Naši podaci da je evidentirano u nadležnom opštinskom organu 100 lica, onih koji su regulisali učešće u ratu.

Za sve učinjeno u odbrambeno-otadžbinskom ratu brigada je dobila Orden Nemanjića, najviše odlikovanje za ratne zasluge u Republici Srpskoj.

Prema istraživanju 4 ranjena, 1 povrijeđen, 3 bolesna, 1 umro i 9 poginulo pripadnika vojne pošte 7322 Banja luka, 16.krajiška motorizovana brigada 1.KK VRS sa područja opštine.

spisak poginulih pripadnika 16.kmtbr iz prnjavora

Barukčić (Ilija) Goran iz Drenova, rođ. 1973. vojnik četa vojna policija, poginuo 31.3.1993, Gorice, Brčko. stupio u jedinicu 16.8.1992.godine. Sahranjen u opštini.Drenova
Gvozden (Slavko) Mihajlo iz , rođ. 1953. vojnik 1.čete, 1.bataljona,, poginuo 13.4.1995, Gojkovac, Doboj. stupio u jedinicu 6.12.1994.godine. Sahranjen u drugoj opštini.Gradiška.
JADIĆ (Matija) ANTON iz Prnjavor, rođ. 1966. vojnik 1.čete, 1.bataljona, poginuo 19.7.1992, Ledenice, Gradačac. stupio u jedinicu 20.5.1992.godine. Sahranjen u opštini.Prnjavor, gradsko groblje.
Jocić (Boško) Branislav iz Babanovci, rođ. 1959. vojnik 1.čete, 2.bataljona,, poginuo 10.5.1995, Miljevac, Teslić. stupio u jedinicu 20.5.1992.godine. Teže ranjen u b/d. Preminuo u bolnici KBC Banja Luka.Sahranjen u drugoj opštini.Banja Luka.
JOSIPOVIĆ (Mitar) RANKO iz Prnjavor, rođ. 1958. vojnik 1.čete, 1.bataljona,, ranjen 28.7.1993, Đukići, Brčko. stupio u jedinicu 9.6.1993.godine. Preminuo na VMA Beograd 16.08.1995. godine.Sahranjen u opštini. Gradsko groblje.
JOSIPOVIĆ (Mitar) RANKO iz Prnjavor, rođ. 1958. vojnik 1.čete, 1.bataljona,, poginuo 25.7.1995, Hodžići, Doboj. stupio u jedinicu 9.6.1993.godine. Preminuo na VMA Beograd 16.08.1995. godine.Sahranjen u opštini. Gradsko groblje.
JUGOVIĆ (Jevto) SVETISLAV iz Prnjavor, rođ. 1940. razvodnik 1.čete, 1.bataljona,, poginuo 17.11.1991, Autoput Novska, Novska. stupio u jedinicu 15.11.1991.godine. Sahranjen u opštini, Šarinci.
RADIVOJAC (Čedomir) MIROSLAV iz Kremna, rođ. 1971. vojnik izviđačka četa, poginuo 14.3.1992, Donji Čaglić, Pakrac. stupio u jedinicu 17.11.1991.godine. Sahranjen u opštini.Kremna.
Zoran (Milorad) Dragomir iz Doboj, rođ. 1958. vojnik 1.čete, 1.bataljona, poginuo 31.5.1995, Berakova, Doboj. stupio u jedinicu 8.3.1994.godine. Sahranjen u opštini Prnjavor, gradsko grobljer.

Delegacija opštine Prnjavor (načelnik OBICZ i predsjednik Boračke organizacije opštine Prnjavor) položila je vijenac na spomenik poginulim borcima VRS u Mašićima.

 

 

Sa obilježavanja Dana 16.kmtbr prošle godine.

Spome soba u Domu u Mašića.

16.kmtbr u Krajiški  vojnik od 6.6.1996. str.18-25

Priznanja ČASNO NOSE „NEMANJIĆA“

U odbrani Zapadne Slavonije, članak Krajiški vojnik, jun 1994. godine, str. 15

Najbolja jedinica (petog) Prvog krajiškog korpusa VRS

Sa mobilizacijkog zborišta iz reona sela Mašići, Šibića Han, Berek, uputila je već 15. i 16.9.1991. godine svoje prve jedinice jačine bataljona  sastavljene od 1.čete 1.mtb, 1.č 2.mtb, 1.č i k-de 3.mtb i mješovite baterije 120mm, preko rijeke save i Struga u Zapadnu Slavoniju.                         U sastavu 329. oklopne brigade izvode se prva borbena dejstva. Učinivši prve borbene korake, doživjevši prvo vatreno krštenje, prve pobjede, uspješno je izvršila postavljene zadatke. Sadejstvom sa 329.okbr oslobođen je i raščišćen prostor Nove Varoši , naplatna rampa, Prašnik, naselja na pravcu S.Kosovac – Gornji Bogićevci i Nove Varoši – Donji Bogićevci čime su stvoreni uslovi za kompletno uvođenje 16.kmtbr na prostor Zapadne Slavonije. Komandant brigade je ppuk Milan Čeleketić.                                                                                                                                                                Osloboditi prostor Zapadne Slavonije, sačuvati srpsku zemlju u slavonskoj ravnici, omogućiti put spasa mnogobrojnim srpskim izbjeglicama pred najezdom  povampirenog  ustaštva, bio je osnovni moto brigade.                                                                                                                                  Linija koju je tada dostigla brigada u svom pobjedonosnom pohodu i danas je linija razgraničenja u Zapadnoj Slavoniji. Na putu pobjede oslobođena su srpska sela: Gornji Rajić, Roždanik, Jazovica, Voćarica, Paklenica, dio Starog Grabovca, važan objekat Kremenduk, dio autoputa od rajićkog do pakleničkog nadvožnjaka, moteli „Sjever-jug“. pored toga dijelovi bigade pomogli su  drugim jedinicama, prije sbvega  43.mtbr i 2.pbr na Rajićima i Lipiku u sprečavanju neprijateljskog proboja i odbrani dostignutih linija.

Oslobađanje,

članak Srpska Vojska, 3.11.1995. godine, str. 21. borbe 16.kmtbr i drugih jedinica VRS u jesen 1995. godine

Put iz Banjaluke prema Manjači vri od srpskih boraca. kreću se prema 505.oj muslimanskoj, bužimskoj brigadi, oštrici Petog muslimanskog korpusa, koja pokušava da izvrši prodor od Ključa prema Manjači. Njeni pripadnici pokušavaju da urade na terenu, među srpskim borcima, ono što muslimanski mediji pokučavaju da naprave među srpskim narodom. Da unesu paniku i povlačenje.                                                                                                                                                                           Po linijama razdvajanja pale sve na šta naiđu, nastojeći tako naterati srpske borce na uzmicanje . Ne uspjevaju, pa se artiljerijski dueli nastavljaju, uz stalno izviđanje neprijateljskih položaja i korekciju vatre. Tako cijeli dan. jednu mi, jednu oni. Stižu nove snage i nove kolićine municije. naši pojačavaju dejstva po okupiranoj srpskoj zemlji i neprijatelju na njoj.                                         Dan se primiče kraju, sada mi bacamo deset a oni dve. Previše su se zaleteli u dubinu srpske teritorije, ostali su bez logistike, teškog naoružanja i dovoljnih količina municije. U sumrak počinje naše pomicanje naprijed, muslimani se povlače prema Ključu. Zviždući granata i haubičkih projektula se usmjeravaju prema ovom nedavno okupiranom srpskom gradu, kreće srpska pješadija. krenulo je i na ovom pravcu.                                                                                                           Na pravcu Novog Grada prema Grmeču i Krupi, dnevno se napreduje po desetak kilometara. idu borci Treće, Šesnaeste, Četrdeset treće … Sve na ovom pravcu podsjeća na prošlogodišnju agresuju 5.muslimanskog korupsa prema Spasovu, kad su muslimanske jedinice, za samo par dana, vraćene do samog Bihaća. Samo sad još brže beže. Starješina Vlado Topić, komandant 16.kmtbr, ne zastaje, napreduje sa svojim borcima prema Krupi, oslobađajući selo za selom.                                                                                                                                                                    Muslimani se u rasulu povlače prema Bihaću. 511-ta muslimanska brigada beži ispred nas , a iza sebe je ostavila pustoš po ovim srpskim selima. Nemoćne, koji su ostajali u svojim kućama, ubijali su, mučeći ih. Većina kuća je popaljena. Stići ćemo, i kazniti zloćince, kaže Topić.                    Izviđači Šesneste, na čelu sa Darkom, ulaze ispred svih, praveči haos u neprijateljskoj pozadini, koja posle toga postaje slobodna srpska zemlja.                                                                                        U Budimlić Japri Milan Škondrić pokazuje izgorelu kuću svoje sestre. Do nje, na pragu lepe višespratnice, nailazimo na telo srpske mučenice, starice koja je ostala u svojoj kući, i koju su zveri u ljudskom obliku umorile udarcima i tupim predmetima.                                                                         Naoružanje pobacano pored puta, a u opštoj bježaniji čak su i bolnićarske torbe predstavljale teret. Posle Darkovih izviđača, u sela ulaze mase boraca raspoređujući se po dostignutim linijama odbrane. Slobodni su i Halilovci, tu će se prenoćiti, a ranom zorom. Darkovi momci će obavestiti borce dokle  treba ići dalje.                                                                                           Pri ulasku u  opuštošena  srpska  sela, umor na licima boraca smenjuje tuga, a vrlo brzo odlučnost. U vrijeme pisanja ovog teksta, ti isti borci su, preko Grmeča stigli do ulaza u Krupu.

Značajne borbene aktivnosti jedinica Prnjavorske brigade u ovom periodu:

Vukovi sa Vučijaka se upućuju u rejon Manjače u z. Stričići, gdje ih obilazi NŠ, uspostavljanje linije odbrane i sprečavanje prodora neprijatelja prema kasarni  na Manjači i dalje prema  Banja Luci, a potom produžuju dejstva prema Ključu, Petrovac i Sanski Most. Odbrana pravca i protivnapad prema Sitnici u sadejstvu sa Orlovima Grmeča, u borbama gine jedan pripadnik Vukova.

Naredba OG-10, 16.9.1995. godine upućuje se  jedna jedinica jačine čete u rejon Sanskog Mosta, sa njom je i komandant Vlado, razočarenje, nigdje organizovane odbrane, i Sanski Most je ugrožen.

Sutradan četa se vratila jer su položaje oko Banskog Mosta zaposjeli borci Sanske brigade, Novo naređenje OG-10 da se uputi pojačanje u rejon Krupe na Uni. Jedna četa (3.pč) 2. bataljona koju vodi zamjenik komandanta 2. pb ppor Subić i izviđači brigade odlaze u rejon Krupe, s. Orasi, Donji Petrovići preko Budimlić Japre. Jedinica  “Vukovi” i 27 boraca 1. bataljona još uvijek su u rejonu Jajca.

Mala priča o velikoj bitki 3.mtb u oslobođenju Broda, Šesnaesta, od 16.jula 1994. broj 9, str.10

Sloboda na Savi

16-ta lit

16.juli 1994. broj 9

Ulazimo i mi u igru. Vatra, dim, eksplozije, koncert zvižduka hiljada metaka. Žesto nas dočekuju, odmah na početku. U prvom naletu, već tri ranjena borca. Odustajanja nema. Udri Srbine još žešće.

Naređenje: napad, pravac k.93 pravcem kanala između Gornjih Koliba i Zborišta. Kričanovo, Donja Moćila, k.92 na raskršću puteva Sijekovac – Brod i Kolibe – Brod., rafinerija uz r.Savu i most u Brodu.Vidi šesnaesta10

Potpukovnik Dragan Vuković, komandant 116. brigade, za Šesnaestu od 16.9.1998. :

Stopama slavnih. Šesnaesta brigada, čije tradicije u miru nastavljamo, postala je uzor mnogim jedinicama Vojske Republike Srpske.

1.aprila 1996. godine 16.kmtbr zvanično mijenja naziv u 116.mtbr i to u sklopu reorganizacije VRS.

 

Ratni put Odreda TO

Odred  TO PRNJAVOR na  Zapadno-slavonskom ratištu, 13.10.1991. godine

ODBRANA SRPSKOG NARODA NA ZSR 1991-92.

Laminci

Po naredbi komande 5. korpusa Prvi prnjavorski  teritorijalni odred pod komandom kapetana prve klase Živojina Kuzmanovića sa 119 boraca i starješina po kišovitom vremenu 13.10.1991. oko 13.00 časova iz rejona prikupljanja s.Laminci, Gradiška prelazi r. Savu i uvodi se,  pod dejstvom minobacačke vatre i vatre iz snajpera, na  liniju odbrane u Donjim  Bogićevcima, u Zapadnu  Slavoniju, RH,  u zoni odgovornosti 329. oklopne brigade JA. Dijelovi ove jedinice prešli su rijeku Savu 18. 8.1991. i zauzeli pravac s.Gorice – s.Donji Bogićevci – s. Dragalić- s.Medari …[1]

Za komandira Prve čete TO odreda postavljen je k1k Tomašević Slobodan.  Preko radio-Prnjavora građani su svakodnevno informisani o stanju i aktivnostima Odreda u ratnim uslovima.

U toku 15.10.1991. Odred vrši obezbjeđenje razmještaja, a prateći vod  obezbjeđuje prvu liniju. Padom mraka do duboko u noć neprijatelj je dejstvovao jakom artiljerijskom vatrom. Narednog dana, 16.10. Odred se po zadatku izmješta kamionima u poslije podnevnim satima  na novi rejon upotrebe u s. Gređani, ponovo tučeno jakom artiljerijskom vatrom. Nije bilo gubitaka. Stigla je, 18.10.1991.  nova naredba komande 5. korpusa, odred je izvučen iz sastava 2. partizanske brigade TO i pretpočinjen  komandi  329. oklopne brigade na novu lokaciju s. Gornja Varoš, gdje treba da se ljudstvo odmori i pripremi za naredni zadatak. Do 23.10. vršene su provokacije neprijatelja u večernjim satima po rasporedu pozadinskog voda i komande. Stanje u jedinici je normalno, a po naređenju komande 5. korpusa  vrše se pripreme za borbena dejstva, život i rad u zimskim uslovima. Radi se na obuci jedinica i na obezbjeđenju rezervi MTS, hrane odjeće, obuće, sanitetskog materijala i drugih potreba. Na provokacije iz pješadijskog naoružanja odgovoreno je vatrom. Oko podne 27.10. nesrećnim slučajem pri pretresu jedne kuće smrtno je pogođen pripadnik 2. teritorijalne čete odreda, dok se po sunčanom vremenu 1. teritorijalna četa odreda izmješta na položaj rejona Dragalić. do 31.10. kada je zamjenjuje 2. teritorijalna četa. Dalje se radi prema planu i programu jedinice uz redovan odlazak kućama na odmor. Uspostavljena je prijavnica na ulazu i izlazu sela. Prateća četa se naslazi na odmoru. Stanje u odredu je redovno, saopšteno je naređenje 5. korpusa JNA u cilju primjene i poštovanja vatre u gradovima i selima, do 4.11. kada je lakše ranjen u ruku pripadnik 2. čete. Informisani su pripadnici odreda o informaciji vojnicima i starješinama od strane komande 5. korpusa o aktuelnim pitanjima izgradnje borbenog morala. Odluka Predsjedništva SFRJ koja se odnosi na deblokadu kasarni, o preuzimanja poginulih i sahrane vojnih lica, itd. Na povremene provokacije neprijatelja odgovara se vatrom.

Ujutro 25.11. odred se po naredbi kamionima izmješta u s. Gorice oko 16.00 časova. Bilo je užasno blato, a odred je bio pod dejstvom jake artiljerijske vatre. Dio jedinice je odmah zauzeo položaje koji su bili prazni, jer su ih prethodno držali četnici koji su ih napustili. Na položaju je i dalje radio jedan tenk koji je bio pogođen od strane neprijatelja u kome je ostao jedan aktivan vojnik. Nastavljeno je sa smještajem jedinice u postojeće objekte. Te večeri je bila jaka artiljerijska vatra, ali je prošlo bez gubitaka. Ujutro 26.11. vrijeme je bilo oblačno, došla je naredba da se odred izmjesti iz sela Gorice u rejon sela Dragalić[2]protiv 121.brZNG. Oko 8 i 30 minuta došla su vozila za transport. Pošto su položaji u Dragalićima bili nepopunjeni jedan dio jedinice je pješke krenuo sa opremom i naoružanjem na položaje u Dragaliće. Čitavo vrijeme neprijatelj je dejstvovao jakom artiljerijskom vatrom na selo Gorice i rejon Nadvožnjaka. U večernjim satima uspješno je izvršeno izmještanje ljudstva, a lakše je ranjen vojnik 1. čete. neprijatelj je pokušao proboj uz prugu, ali naše jedinice nisu bile ni zauzeli položaj. I dio članova komande odreda izišao je na položaj da bi odbili napad. Tu veče je odbrana vršena iz objekata, jer svi objekti nisu bili zaposjednuti. neprijatelj je odbijen, a stigla je pomoć devet vojnih policajaca iz štaba TO Prnjavor.

Odluka k-danta Odreda TO Prnjavor za odbranu 1991.

Narednih dana je bilo sporadične pucnjave, naročito u večernjim satima i ujutro. Naši borci su te napade odbili. Pristiglo je pojačanje od 34 vojnika iz Smrtića i Popovića, koji su odmah raspoređeni na položaj odbrane odreda. Jedinice se nalaze na položajima, sanje je dobro. Neprijatelj je, ponovo, gađao u poslijepodnevnim satima granatama sa Gorica i sa rejona Poljane iz pješadijskog naoružanja. Lakše je ranjen jedan vojnik iz 1. čete. Raspoloženje u jedinicama je i dalje dobro, a borbeni moral na visini. Sve je spremno naredna borbena dejstva. Na neprijateljska dejstva naše snage žestoko otvaraju vatru iz pješadijskog naoružanja. Odred stabilizira odbranu u zoni odgovornosti 3.okb sa pridodanom mehanizovanom četom 329. Okbr preimenovane u  jugoslovensku vojsku.

ZASTAVA ZEMLJE, KOJE VIŠE NEMA

Idemo, ovo je rat, mi smo vojska bez domovine, idemo da branimo svoj srpski narod…Pero Čolić, pukovnik zapisi o borbama za Staru Gradišku, Sztrug, Donja i Gornja Varoš, Donji Bogićevci, Pivovare, autoput, Voćarice (Srpska Vojska,8.6.1994. str 36-37

Početkom decembra položaje odreda posjetila je delegacija skupštine opštine i donijela poklone vojnicima u hrani, piću i cigaretama. Odred su posjetili i komandant TO opštine i sekretar sekretarijata za narodnu odbranu opštine Prnjavor. U komandu odreda na dužnost pomoćnika komandanta za bezbjednost upućen je pješadijski kapetan iz sekretarijata za NO opštine, koji će kasnije prekomandovan za komandira 1. teritorijalne čete. Dosadašnji pomoćnik komandanta je preuzeo dužnost zamjenika komandanta odreda. Dana 7.12. po hladnom vremenu sa slabim snijegom u rejonu nadvožnjaka pogođen je golf zagrebačke registracije od strane PO voda minom iz BsT. Vozilo je izgorelo, a vozač je iskočio i isti se predao 1. četi. Kod njega je pronađeno velika količina novca u dinarima, slovenačkih tolara i njemačkih maraka. Uhapšeni pripadnik UPF je predat sa dokumentima i novcem organu bezbjednosti 329. okbr i odvežen u Staru Gradišku. Stigla je naredba komandanta OkŠTO Banja Luka o unapređenju u čin vodnika pet pripadnika odreda. U večernjim satima 19.12. po oblačnom vremenu, neprijatelj je napao položaje naših jedinica iz pješadijskog naoružanja. Naše snage odgovorile su iz svih vrsta naoružanja u sadejstvu sa tenkovima i haubicama te odbile taj napad. Nakon odbijenog napada tokom čitavog dana i naredne noći, ponovo su napali iz pješadijskog naoružanja duž čitavog rejona odbrane odreda i zone odgovornosti 329. okbr .

22.12.1991.

Povodom 22. decembra stigla je naredba komandanta vojne pošte 8840 Banja luka o pohvali pet pripadnika odreda i šest za nagradno odsustvo od 10 dana, dok je komandant štaba TO opštine nagradio 14 pripadnika sa pet dana nagradnog odsustva. Istog dana naš odred je pojačan sa 26 vojnih obveznika na čelu sa kapetanom 1. klase, zamjenikom komandira 2. teritorijalne čete. U jutarnjim satima po sunčanom i hladnom vremenu počeo je jak artiljerijski napad iz rejona Poljane  usmjeren na pravcu s. Medara. Neprijatelj je gađao i višecijevnim bacačima raketa, a u večernjim satima naši su odgovorili dejstvima iz haubica. Sutradan je ubačena grupa PVF u šumu Prašnik koja je dejstvovala snajperskom vatrom po vozilima koji su snabdijevali odred. U 24.00 časa 31.12. došlo je do pucnjave u kojoj je ranjen (samoranjavanje) vojnik na prijavnici iz sastava 2. čete. Pripremljen je doček Nove godine, a predstavnik komande 329. okbr su došli u naš odred i čestitali Novu godinu. Narednog dana u ranim jutarnjim časovima neprijatelj je artiljerijom napao rejone s. Trnova, s. Mašiće i s. Gorice. Naši su odgovorili na vatru i odbili napad. U toku dana nije bilo jačih dejstava, ali je gađan u rejonu Prašnika PO zoljom naš kamion za nabavku municije i hrane koji se vraćao iz Stare Gradiške, ali nije pogođen.

Dragalić, 1991.

Borbena dejstva Odreda u 1992. godini

U toku dana 3.1. stiglo je naređenje o totalnom prekidu vatre istoga dana u 18.00 sati. Primirje je ispoštovano sa obadvije strane. Naredni dani su protekli mirno uz poštovanje primirja. Odred su posjetili delegacija komade 329. okbr sa pukovnikom, načelnikom štaba. Pristigla je i delegacija sela Šarinaca iz naše opštine sa poklonima u jelu i piću, pletenih čarapa i priglavaka. Organizovano je i proslava Božića. Opština je 11.1. kupila i dovezla 160 novih maskirnih uniformi. Stanje u jedinici je redovno. U 14,00 sati 13.1. izvršena je razmjena poginulih zarobljenika na benzinskoj pumpi. Razmijenjen je naš jedan za njihova dva zarobljenika. U večernjim satima njihovi su pripucali iz pješadijskog naoružanja. Takođe, u večernjim satima, 15.1. došlo je do manjih provokacija od strane hrvatskih bojovnika jer je u međuvremenu priznata Hrvatska od strane EZ. Idućeg dana u rejonu nadvožnjaka izvršena je razmjena zarobljenika. Na referisanju u komadi odreda, komandant štaba TO opštine pročitao naredbe komandirima jedinica  o : osiguranju borbenog rasporeda jedinica, zabrani iznošenja ličnog naoružanja iz zone b/d  i o preduzimanju mjera. Stanje u jedinicama je redovno. Primirje se poštuje, a dolazi posjeta  delegacije iz komade okbr sa misijom UN (oficir veze iz Grčke, Portugalije, Holandije i vozač iz Španije) u vezi poštovanja primirja. Komandant odreda TO je u sastavu delegacije okbr koja učestvuje u pregovoru sa predstavnicima HV i predstavnicima vlasti u Novoj Gradišci, radi regulisanja prekida vatre i razmjene zarobljenika.

zima 1992.

Ujutro 7.2. otpočeo je žestok pješadijski napad od strane HV dejstvima minobacača, PAM-a i pješadijskog naoružanja. Na napad je odgovoreno samo pješadijskim naoružanjem uz ranjavanje jednog borca 2. čete. U noćnim satima, neprijatelj je ponovo počeo sa napadom iz minobacača, PAM-a i pješadijskog naoružanja u pravcu naše komande. U prije podnevnim satima otpočeo je napad HV dejstvima artiljerijskih granata iz pravca s.Gorica preko rejona Dragalić na s.Medare, gdje su se vodile borbe iz pješadijskog naoružanja. U toku dana stalno su bile provokacije od strane HV iz streljačkog naoružanja. U predvečerje iz rejona s.Mašića ispaljeni su na naš rejon odbrane pet tenkovskih granata, a u večernjim satima otpočeo  je pješadijski napad iz pješadijskog naoružanja i minobacača od strane HV. Dejstvovalo se i iz pravca s. Poljane. Idućeg dana iz pravca Prašnika grupa HV ponovo je gađala kolonu naših vozila iz PO „Zolje“ i pogodila kamion gdje je jedan vojnik poginuo a dva ranjena pripadnika JA. Na osnovu naređenja komande 329. oklopne brigade JA 20.2. uvedene su patrole radi kontrole međuprostora, a komandant odreda odlazi sa članovima mirovne misije, na pregovore sa predstavnicima HV u Novoj Gradišci. U međuvremenu, ponovo je bilo otvaranje vatre od strane HV i prekid primirja. U poslije podnevnim satima 23.3. po sunčanom i sparnom vremenu počeo je opšti napad iz minobacača, artiljerije i streljačkog naoružanja iz rejona: Poljana, Kovačevca, Visoke Grede i Gorica. Napad je bio žestok. Odgovoreno je iz svih naoružanja. Ranjen je jedan borac 2. teritorijalne čete teže u nogu od tromblonske mine. Odvezen je sanitetom u bolnicu u Bosansku Gradišku, a odatle je upućen u VMC Banja Luka. Napad je trajao do kasno u noć. idućeg dana obnovljen je napad artiljerijskim oružjem iz svih rejona. Granata je pogodila objekat kod komande pri čemu je lakše ranjen u lice pripadnik kurirskog odjeljenja. Komandant odreda 27.3. odlazi u Štab TO u Prnjavor na razgovor sa komandantom TO opštine o složenoj situaciji u BiH (Bos. Brod, Derventa). Idućeg dana podnijet je zahtjev komandi 329. okbr da se jedinica prebaci u rejon Prnjavora. Na referisanju u komadi brigade je odobren zahtjev. Pokrenuta je procedura izvlačenja jedinice i prebacivanje u rejon Prnjavora i upoznata jedinica. Usljed dejstva tenkovske granate iz rejona Prvče pogođen je nadvožnjak iznad bunkera pri čemu je ranjen i povređen dva boraca 1. čete. Zbog problema oko prebacivanja jedinice u Prnjavor, komandant sa načelnikom štaba okbr odlaži na službeni razgovor kod komandanta 5. Korpusa VJ. General je tražio da odred i dalje ostane na istom položaju u sastavu okbr. Stanje u jedinici da postepeno dolazi do pojedinačnog napuštanja jedinice. Saznali smo da je 10.4. ranjen komandant 329. okbr pukovnik Simić. Stanje na dan 11.4. je 190 pripadnika jedinice po spisku. Komandant Korpusa 17.4. je posjetio jedinicu i pohvalio kao najbolju jedinicu na frontu, ali i obavjestio da jedinica i dalje ostaje na položaju. Nema odlaska u prnjavor. Prije ponoći 19.4. otpočeo je opšti napad od strane neprijatelja iz svih oruđa. Efikasno je uzvraćeno, bez gubitaka. U toku sunčanog dana, 25.4. bilo je mirno oko 19.00 sati iz sastava 3. okb (2. okč) ispaljeno je nekoliko mina iz minobacača 60 mm. Potom neprijatelj ispaljuje dvije mini 60 mm iz minobacača, gdje druga pada u dvorište prodavnice  linije odbrane 2. čete, kada smrtno stradaju, za stolom,  dva vodnika, teže ranjen jedan vojnik i lakše zamjenik komandira 2. čete.

Dana 27.04. u 8.00 sati  održan je sastanak komandanta odreda, komandanta Štaba TO opštine, predstavnika opštine sa komandantom 5. korpusa u vezi situacije u Derventi i preseljenje odreda u Prnjavor. Predloženo je da odred ostane na liniji u Dragaliću do dolaska snaga UN. Dolazi informacija (08.05.) da se 5. korpus JA i ostale snage TO  transformiše u oružane snage srpske BiH. AVL se izjašnjavaju o odlasku u SRJ. Većina odlučila da ostanu. Opšta mobilizacija, svi v/o trebaju da se jave u kasarnu „Kozara“, jer ne mogu se direktno upućivati u RJ. brojno stanje odreda 192 borca. Patrole UNPROFOR-a patloriraju u zoni odgovornosti odreda. provokacije HV i daje su prisutne. Uspostavljena telefonska linija (93) sa snagama HV. Izvršena posjeta 27.05. predstavnika komande okbr i komandanta Štaba TO Prnjavora u komandi odreda i iskazana zabrinutost zbog situacije u opštini Prnjavor i lošeg sistema rukovođenja i komandovanja u 327. mt brigadi na liniji prema Derventi. Dogovoreno je da odred po smještaju u logorskoj prostoriji u rejonu brane Drenova dobiva osnovni zadatak obezbjeđenje objekata i intenzivna obuka za izvršavanje raznih oblika borbenih dejstava u cilju odbrane teritorije opštine. Obezbjeđeni su šatori na smještaj bataljona na logorskoj prostoriji po izvlačenju jedinice. Narednog dana odigrana je fudbalske utakmice između jedinica odreda. Prvo mjesto 1. četa. Isplaćena 01.06.,  akontacija plate po 15.000 dinara. I dalje se vrši razmjena kod nadvožnjaka u prisustvu UNPROFOR-a , Nepalskog bataljona. U kasnim noćnim satima u komandu odreda dolazi obavijest da je usvojen zahtjev za premještanje jedinice u rejon Prnjavora. Izvršeni su pripreme za premještanje odreda sa MTS.

Snage Hrvatske vojske

121.brZNG kasnije 121. brigada HV

Pregled ratnog puta Odreda TO:

 
POCETAK ZAVRSETAK REJON OPSTINA BRIGADA ZADATAK
18.9.1991. 10.10.1991. Vučijak Prnjavor TO opštine mobilizacija
10.10.1991. 12.10.1991. Laminci Bos.Gradiška 2.partbrTO marš
13.10.1991. 15.10.1991. Donji Bogićevci Nova Gradiška 2.partbrTO odbrana
16.10.1991. 18.10.1991. Gređani Nova Gradiška 2.partbrTO rezerva
18.10.1991. 26.10.1991. Gornja Varoš Nova Gradiška 329.okbr rezerva
27.10.1991. 30.10.1991. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr 1.č.odbrana
27.10.1991. 30.10.1991. Gornja Varoš Nova Gradiška 329.okbr obezbjeđenje
30.10.1991. 24.11.1991. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr 2.č.zamjena
25.11.1991. 26.11.1991. Gorice Nova Gradiška 329.okbr rezerva
26.11.1991. 31.12.1991. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr odbrana
1.1.1992. 15.6.1992. Dragalić Nova Gradiška 329.okbr odbrana
15.6.1992. 15.6.1992. Dragalić Nova Gradiška TO opštine marš
16.6.1992. 30.6.1992. Brana Drenova Prnjavor TO opštine odmaranje

Šema ratnog puta odreda TO u danima

Pregled ratnog puta Odreda TO Prnjavor na zapadno-slavonskom ratištu 1991-1992. godine

Odred u Slavoniji ostaje osam mjeseci do dolaska snaga UNPROFOR-a.

Grafikon b/d i primirja

Grafikon b/d i primirja

Od 246 dana boravka na ratištu odred je 90 dana bio u borbenim dejstva u odbrani ili trpio provokativna dejstva neprijatelja:

U okviru borbenih dejstava vrijeme je bilo:Grafikon vremena u izvršavanju b/z

i kroz njega je prošlo veliki broj boraca, od kojih su tri poginula i više ranjeno. Ovdje su stečena prva ratna iskustva.

Odred TO u 1.lpb 1.lpbr Prnjavor

Naredbom komamdanta 2.vo i komande 5.KK o preformacijom jedinica TO od 16.6.1992. godine odred se preformira u 1. bataljon novoosnovane Prnjavorske lake pješadijske brigade VRS.

Preko rejonskih štabova TO organizuje se akcije pomoći porodicama čiji su pripadnici iz odreda na skidanju ljetine i obezbjeđenju drva.

Odstupni marš

Formirana je marševska kolona, 14.6. u 9.00 časova otpočeo je po marš po planu.  Kolona je prošla kroz Prnjavor. Sve je bilo veličanstveno i oko 12.00 sati kolona je stigla i jedinice razmještena po četama u šatore u rejonu jezera u Drenovi.

Komandant TO opštine saopštio je 16.6. da je naša jedinica u sastavu Lake pješadijske brigade Prnjavor kao 1. bataljon. Nova formacija bataljona 399 vojnika i starješina. Popuna napreduje sporo i nema čvršće veze sa komandom brigade. Vrijeme kišovito i preti opasnost da se poruše šatori zbog nevremena.

16.6. Odred u sastavu Lake pješadijske brigade Prnjavor kao 1. bataljon.

Reporteri lista „Naš zavičaj“ zabilježili su reportaže o jednom komandiru čete, članu komande odreda i borcima odreda na ZS ratištu.


[1] i 16.krajiška motorizovana brigada prešla je r. Savu 25.9.1991,godine iz pravca Gradiške.

Rukopis Borbeni put Prve prnjavorske lake pješadijske brigade 1991.-1995., 1997.godine, str.2

(Po)ratne price: Zivko (Živojin, Žika) Kuzmanovic, komandant, novinski članak iz NIN.a 2371, 7. maj 1996. godine

[2] vidi Izvod iz odluke k-danta b-odreda TO Prnjavor za odbranu, odobrene od k-danta 329. okbr  pukovnika Ratomira Simića

6.10.1991. napadnuta kolona komandanta Banjalučkog korpusa JNA, gen-ppuk Nikola Uzelac , između sela Bijela stijena i Donjeg Čaglica u opštini Pakrac. ( Honologija događaja 1990-1995. str.143)