Arhive oznaka: Vozuća

Doboj 1992.

29 godina od Dobojskog ratrišta

Bandera – Smajine vode- Blaževića brdo – Pašići- Jevadžije- Ćemani -Gojakovac.

Stanovi, Doboj

Brigada dobija novi zadatak i 14.12.1992. godine posjeda položaje u zoni odbrane na Dobojskom ratištu: Bandera – Smajine vode- Blaževića brdo – Pašići- Jevadžije- Ćemani -Gojakovac. Komanda brigade smještana je u selu Donja Grabovica. U z/o brigade nema značajnijih borbenih dejstava, zona odbrane dobro je organizovana, a neprijatelj povremeno dejstvzuje na položaje.

U brigadi dolazi do manjih kadrovskih promjena. Na dužnost načelnika bezbijednosti u komandi brigade 8.12.1992. godine postavljen je major Živojin Kuzmanović, a na mjesto komandanta 1. bataljona k1k Nikola Merlović.

Vozuća

Zbog izuzetno teške situacije na ozrenskom ratištu, po naređenju pretpostavljene k-de OG Doboj, 70 dobrovoljaca 1. i 3. bataljona i vojna policija s komandantom Vladom Živkovićem odlaze na Ozren, vozućko ratište, kako bi pomogli u stabilizaciji linije i spriječili masovno iseljavanje stanovništva sa Ozrena. 19.12.1992. godine po naređenju komandanta brigade, komandant 3.pb sa 2.pč 3.pb upućuje se u rejon Vozuće, opština Zavidovići na uspostavljanju linije odbrane na pravcu Ljeskovac (1017m) i jedna pješadijska četa 1.pb sa komandantom brigade i zamjenikom komandanta 1.pb  vod Tubak zauzima položaje na kosi Stalići preko r. Krivaje iznad s.Stog.

Dana 5.1.1993. godine izvlači se 2.pč  sa Ljeskovca, Vozućko ratište i ulazi u sastav 3.pb u rejonu odbrane s. Gojakovac, kod Doboja.[1]

Dolazi do pregrupisavanje snaga i 3.lpb preuzima liniju odbrane Putnikovo brdo – Stanovi.

Na Ozren 11.1.1993. godine odlazi kompletan 1. bataljon, gdje posjeda liniju odbrane iznad Stoga, a na brdu Stolići, dok 2. pb i 3. pb i dalje u zoni odbrane širi rejon Stanovi – Gojakovac. Prema evidenciji, brigada u ovo vrijeme broji 1.150 boraca.

Krajem januara 1993. godine od komande 1. KK stiže novo naređenje – LPBR upućuje se na kraći odmor a već 3.2.1993. godine brigada se upućuje na brčansko ratište bez 1. bataljona, koji je na Ozrenu (Vozuća). Zadatak brigade je operacija „Struja“.

Vidi Borbebi put lpbr strana 17.

GLAS BORCA U 1. BATALJONU

Tvrđava, maj 1997. godina, str.3                                          Srpski borac 21.6.1999 str.26

pripadnici 3.lpb lpbr

Banja Luka 2017.

Krajem decembra 1992. godine na vozućko ratište, u rejonu Podvolujak-Stolić, raspoređen je 3. bataljon 1. prnjavorske lpbr VRS, što je ulilo samopouzdanje borcima ovog kraja. strana 216.

Nenada M.Cvetkovića ,

[1] U knjizi Bitka za Vozuću (1992-1995), Nenada M.Cvetkovića , Doboj, 2012. godine na strani 73. tačno je da je krajem decembra 1992. godine, po naređenju, komandant lpbr Prnjavor uputio jednu pješadijsku četu i odjeljenjem mb82mm sa komandantom 1.bataljona, koja je bila raspoređena na vijenac Stolić, dok je 2.pješadijska četa 3.lpb sa komandantom bataljona raspoređena na Kaminičku premet, Ljeskovac u pravcu s. Gostović.

Vozuća 1995. pad

Hrabri borci 1.srbačke lake pješadijske brigade u odbrani Vozuće

Branili Vozuću do kraja

Stanje jedinica VRS u Vozućoj

Jedinice 1.prnjavorske lake pješadijske brigade, prvi put odlaze na Ozren, odnosno Vozuću krajem 1992. godine, zbog izuzetno teške situacije na ozrenskom ratištu,kako bi pomogli u stabilizaciji linije i spriječili masovno iseljavanje stanovništva sa Ozrena i Vozuće.                                                                                                                      Naređenjem pretpostavljene k-de OG Doboj, 70 dobrovoljaca iz 1. i 3. bataljona i vojna policija s komandantom Vladom Živkovićem odlaze na Ozren, vozućko ratište, . 19.12.1992. godine.                                                                                                                  Po naređenju komandanta brigade, komandant 3.lpb sa (drugom) 2.pč 3.lpb upućuje se u južni dio  Vozuće, opština Zavidovići na uspostavljanju linije odbrane na pravcu Kamenićka premet (Ljeskovac (1017m) – Gradac i jedna pješadijska četa 1.lpb sa komandantom brigade i zamjenikom komandanta 1.lpb  vod Tubak, zauzima položaje na vijencu Stolići – Gradac preko r. Krivaje zapadno od  Vozuće. Do 5.1.1993. godine izvlači se 2.pč  sa Ljeskovca i ulazi u sastav 3.lpb u rejonu odbrane s. Gojakovac, kod Doboja.

Stolići

Dana 18.3.1993. izvlači se 3.lpb iz zone odbrane lpbr u Brčkom i upućuje na smjenu dijelova 1.lpb u rejon s. Stog u Vozuću, opština Zavidovići, gdje  organizuje odbranu na liniji Visić- Stolići – Gradac prema s. Mahoje-Zuber. Privremeno kao podrška  3. bataljonu na Ozrenu ostaje dio voda MB 82 mm 1. bataljona. po naređenju komandanta brigade .[1] 

3.lpb ostaje osam mjeseci u odbrani dodijeljenog rejona odbrane, a dijelom snaga 2.pješadijske čete 3.lpb učestvuje sa 2. ozrenskom lakom pješadijskom brigadom u napadu i zauzimanju objekta Krš istočno od Vozuće, prema Ribnici i 26.10.1993. po naređenju komande TG Ozren 3.lpb se izvlači iz rejona Vozuće[2] i ulazi u sastav brigade u Prnjavoru.

Prnjavorski 3.lpb zamjenjuje Knjinska pješadijska četa u rejonu Visić- Stolići – Gradac- s.Stog, u 1994. godini dolazi do zamjene sa 1.mtb 27.mtb 1.KK Derventa (Pepin bataljon, jedan mtb iz 43.mtbr Prijedor, a u junu 1994. godine položaje prezuma 2.pb 1.srbačke lpb, koja će kasnije kompletno preuzeti odbrane zapadnih dijelova Vozuće do pada Vozuće 1995. godine.

Pripreme Muslimanske vojske za napad na Vozuću i Ozren

Operacija oslobađanja Vozuće je nazvana „ Farz 95“. Za  završni udar na četnička uporišta na Vozućoj uključeno je mnogo više vojnika iz 3. korpusa i 2. korpusa Armije RBiH. Sa strane 3. korpusa učestvovalo je između 12 i 14 hiljada vojnika ( odred „ El- Mudžahidin“, 375. tešanjska, 7. muslimanska, 328. zavidovačka, 329. kakanjska i specijalna diverzantska četa IDČ), a sa strane 2. korpusa  preko 5 hiljada vojnika. Osim vojnika spomenuti korpusi su uključili i svu raspoloživu tehniku i druge potrebne stvari ( samo za potrebe radnih vodova obezbjeđeno je hiljadu ljudi). I ovog puta ključni zadatak oslobađanja Vozuće dat je odredu „ El- Mudžahidin“ i vojnicima koji su potčinjeni Odredu, a koji su se u prethodnoj akciji „ El Kerama“ dokazali kao pravi junaci. Ključni zadatak se zvao Paljenik. Kota Paljenik je veoma teška za osvajanje, a bila je prava utvrda. Ispred četničkih rovova bio je brisani prostor koji je bio sav izminiran.

Izvođenje borbenih dejstava 10.septembra 1995. godine

(iz knjige Srbačka brigada u otadžbinskom ratu, Srbac 2012. godine, str.83-98)

Vozuća – naš ponos i naša tuga, str. 83

Očekivana  ofanziva  neprijatelja,  koji  je  prema  procjenama  bio  desetostruko  nadmoćniji,  krenula  je  u  jutarnjim  satima  10. septembra.  Napad  je  počeo  oko  5,30  časova  preciznom  artiljerijskom  vatrom  duž  cijele  linije  odbrane  na  Vozućkom  ratištu. Istovremno  su  krenuli  siloviti  napadi  neprijateljske  pješadije  u  rejonima:  Paljenik,  Gradac  i  Kamenička  Premet. Borci  Drugog  pješadijskog  bataljona  su  se  herojski  branili. Međutim,  ubrzo  je  pala  linija  bataljona  Posebne  jedinice  policije,  što  ih  je  dovelo  u  tešku  situaciju  u  rejonu  Paljenika, gdje  je  grupa  boraca,  ostala  u  okruženju  i –  svi  su  izginuli. Na  tu  kotu  izašli  su  pripadnici  zloglasne  jedinice  [‘El  Mudžahid” i  izvršili  masakr  nad  našim  poginulim  borcima.

Komanda Brigade  je  naredila  komandantima  bataljona  da  zadrže  položaje  dok  god  Četvrta  ozrenska  i  Četrnaesta  laka  brigada  pružaju  otpor,  jer  se  njihovim  borcima  mora  obezbijediti  izvlačenje  i prihvat.  Komadantu  Drugog  pješadijskog  bataljona  je  odobreno  da-d-io  ljudstva  povuče  sa  obale  rijeke  Krivaje  i  organizuje  kružno  odbranu,  kako  bi  se  obezbijedio  od  napada  neprijatelja  sa  leđa,  jer  su  položaji  Posebne  jedinice  policije  bili  napušteni. U  nekoliko  navrata  bilo  je  pokušaja  da  se  ljudstvo  iz  sastava  Četrnaeste  lake  brigade  i  Četvrte  ozrenske  brigade  organizuje  i  da  se  uspostave  nove  linije  odbrane  na  pravcima  gdje  je  neprijatelj  probio  stare  linije,  ali  ti  pokušaji  nisu  uspijevali. Ljudstvo  ovih  jedinica  produžavalo  je  uglavnom  ka  selu  Brijesnica, gdje  se  osjećalo  sigurnije. Treba  istaći  da  smo  određenu  pomoć  u  ovoj  situaciji  imali  od  grupe  ”Cigo”  iz  Druge  lake  ozrenske  pješadijske  brigade  i  voda  policije  koji  je  predvodio  Dušan  Nikić. Cijelo  vrijeme  odsudne  odbrane  Drugog  pješadijskot  bataljona  i  izvlačenja  naših  snaga,  vrlo  preciznu  podršku  nam  je  pružala  vatrena  grupa  mješovitot  sastava  (MB 120  mm  i 82  mm),  na  čelu  sa  komandirom  Goranom  Milankovićem.

Kad smo  gotovo  bili  sigurni  da  iza  naših  položaja  nema  više  pripadnika  dvije  sadejstvujuće  brigade,  počeli  smo  izvlačenje  Drugog  pješadijskog  bataljona  pod  borbom,  sa  idejom  da  se  sa  Drugom  ozrenskom  formira  nova  linija  odbrane  Prokop  —  Kablovac  i  da  se  na  taj  način  obezbijedi  izvlačenje  eventualno  zaostalih  boraca  Četvrte  ozrenske,  Četrnaeste  lake  brigade  i  zaostalog  stanovništva. Ta  ideja  se  nije  mogla  ostvariti  jer  je  neprijatelj  i  suviše  brzo  napredovao, a i  ljudstvo, s  obzirom  na  sve  doživljeno,  nije  bilo  spremno  za  takav  zadatak. Zbog  toga  se  donosi  odluka  da  ljudstvo  Drugog  pješadijskog  bataljona,  Četrnaeste  lake  brigade,  izviđačke  čete  OG  Doboj,  interventne  grupe  ”Bekšo”  iz  Druge  ozrenske  brigade  i  nešto  ljudstva  iz  Posebne  jedinice  policije  formira  liniju  odbrane  u  rejonu  Đurića  Vis. Kako  ljudstvo  iz  Četrnaeste  lake  brigade  i  Posebne  jedinice  policije,  nije  izvršilo  ni  ovo  naređenje,  ovu  liniju  odbrane  organizujemo  preostalim  snagama  u  sadejstvu  sa  Trećim  pješadijskim  bataljonom  iz  naše  Brigade. Bila  je  to  polukružna  odbrana  koja  je  obezbjeđivala  prihvat  boraca  koji  su  izlazili  iz  okruženja.

U toku  ovih  dešavanja  Prvi  i  Treći  pješadijski  bataljon  uporno  su  držali  posjednute  položaje. U  sadejstvu  sa  snagama  koje  su  formirale  nove  linije  odbrane,  nastojali  su  zaustaviti napade  neprijatelja. Tom  prilikom  izuzetnu  snalažljivost  i  umijeće  u  komandovanju  i  organizaciji  odbrane  iskazali  su  komandanti  bataljona,  potporučnik  Ljubomir  Savić  i  potporučnik  Boro  Školnik. Zahvaljujući  njima,  njihovim  komandama  i  borcima  bataljona  obezbijeđeno  je  uspješno  izvlačenje  naših  snaga  i  zaostalog  stanovništva  iz  okruženja. Ovakvo stanje  trajalo  je  cijelu  noć  10. na  11.

Borbena dejstva 11.septembra 1995. godine

U jutarnjim  satima  11. septembra  Treći  pješadijski  bataljon  je  izvučen  na  novu  liniju  (kota  451 —  Kvrge),  što  je  omogućavalo  dalje  izvlačenje  naših  snaga  iz  okruženja. Neprijatelj  je  relativno  brzo  napredovao  i  vršio  jak  napad  na  bok  Trećeg  pješadijskog  bataljona  i  njegov  spoj  sa  Prvim  bataljonom. Zbog  jakog  artiljerijskog  dejstva  po  svim  našim  položajima,  uz  jake  pješadijske  napade,  bili  smo  prinuđeni  da  postepeno  izvlačimo  ljudstvo  i  tehniku  pod  borbom  ka  selu  Brijesnica. Ovo  izvlačenje  je  bilo  neminovno,  jer  je  dio  ljudstva  zahvatila  panika  i  to  bi  činilo  samoincijativno,  što  bi  im  još  više  ugrozilo  živote. U  izuvlačenju  snaga  Drugog  bataljona  bilo  je  situacija  gdje  su  pojedinci  činili  prave  podvige. Tako  je  pozadinac  Vlado  Vučenović  izvezao  kamion  pun  ranjenika,  pri  čemu  je  ispred sebe  gurao  pokvaren  kombi,  takođe  pun  ranjenih  boraca. Ovo  je  posebno  zanimljivo  jer  Vlado  nije  bio  osposobljen  za  vozača  kamiona.

U toku  11. septembra, u  sadejstvu  sa  Drugom  i  Trećom  ozrenskom  lakom  brigadom,  organizujemo  novu  liniju  odbrane  iznad  sela  Brijesnica,  koja  omogućuje  bezbjedno  izvlačenje  iz  okruženja. Podršku  snagama  na  ovoj  liniji,  sa  novih  položaja  iz  rejona  Gornja  Brijesnica  pružala  je  haubička  baterija  122  mm  D-30.

Komanda Brigade  sa  prištapskim  jedinicama  se  preko  sela  Tumare, gdje  se  koncetrisao  veći  broj  snaga  izašlih  iz  okruženja,  izvlači  u  rejon  sela  Panjik, gdje  formira  novo  komandno  mjesto. Tu  se  postepeno  izvlače  i  ostale  jedinice  Brigade, a  bilo  je  i  dosta  pripadnika  drugih  jedinica  koje  su  se  izvlačile. Uspostavljena  je  linija  komandovanja, gdje  je  komandant  Brigade  komandantima  i  komandirima  potčinjenih  jedinica  izdao  naređenje  oko  organizovanja  jedinica  u  cilju  njihove  zaštite  (rastresit  raspored,  borbeno  obezbjeđenje…).  Ubrzano  se  radilo  na  sumiranju  stanja  u  Brigadi  (broj  nestalih  ljudi,  ranjenika,  nestalih  materijalno-tehničkih  sredstava…). Određene  su  starješine,  koje  su  u  toku  noći  otišle  u  Srbac  i  upoznale  nadležene  sa  problemima  u  kojima  se  našla  Brigada.

U toku  noći  11. na  12. septembar,  po  odobrenju  komadanta  OG  Doboj,  Brigada  napušta  Ozren  i  vraća  se  u  Srbac.

Zaključak

Kobnog 10. septembra  1995. Godine,  braneći  Vozuću,  živote  je  izgubilo  14  boraca  Prve  srbačke  lake  pješadijske  brigade. još  11  njih, 17  godina  poslije  vozućke  tragedije  vode  se  kao  nestali.

Za slobodu  svog  naroda, u  jednom  danu  poginuli  su:  Stanko ČOLIĆ, Milovan  TODOROVIĆ,  Dragomir  DRAGOJEVIĆ,  Dušan  STANOJEVIĆ,  Marko  MILAŠINOVIĆ,  Dragoljub ANTONIĆ, Zoran  SUVAJAC,  Bogoljub  ILIĆ,  Jovan  ILIĆ,  Milan  NOVAKOVIĆ,  Slavoljub  MILADIĆ,  Dobrivoje  NIKOLIĆ,  Zoran  DUMONIĆ i  Darko  LAZIĆ.

Nestali na  Vozući,  do  danas  neidentifikovani  su:  Božo  BABIĆ,  Savo  BERIĆ,  Dragoljub  ĐURĐEVIĆ,  Dragan  KLJAJČIN,  Živko  MAJSTOROVIĆ,  Milomir  MALIĆ,  Mile  TIHOMIROVIĆ,  Gojko  TOPIĆ,  Dušan  SAVANDIĆ,  Boro  NJEGOMIROVIĆ i  Željko  DRAGIČEVIĆ.

Analiza stanja  u  Brigadi  je  pokazala,  da  je  Brigada  u  ovoj  ofanzivi  imala  teške  gubitke  u  ljudstvu: 28  lakše  ranjenih, Z  teško  ranjena  borca,  koji  su  kasnije  umrli, i 55 nestalih  boraca  za  čiju se  sudbinu  nije  znalo. Kasnije  će  se  pokazati  da  ih  je  15  zarobljeno  i  uspješno  razmijenjeno, 11  se  uspjelo  izvući  poslije  višednevnog  boravka  u  okruženju. Nažalost, 29  boraca  je  poginulo  ili  im  se  ne  zna  za  sudbinu. Od  ovih  29  boraca, 14  je  pronađeno  i  indentifikovano,  tijela  sedmorice  se  nalaze  u  spomen-kosturnici  na  gradskom  groblju  u  Srpcu,  dok  se  za  sudbinu  11  boraca  ne  zna  i  pored  višegodišnjih  napora,  uglavnom  njihovih  saboraca.

Gubici materijalno-  tehničkih  sredstava  su  bili  veliki,  ali  ne  bitni  u  odnosu  na  stradanje  ljudi.

Na kraju,  mora  se  reći  da  su  pripadnici  Prve  srbačke  lake pješadijske  brigade  bili  dostojni  ispraćaja  koji  im  je  Srbac  priredio  24. maja  1994. godine.  Znali  su  Srpčani  da  ih  njihovi  sinovi  neće  iznevjeriti  ni  osramotiti. Vojno-politička  situacija  je  nalagala  da  se  naši  borci  zaustave  na  Ozrenskom  ratištu, gdje  im  se  stavlja  jedan  od  najtežih  zadataka  s  kojim  se  suočavala  Vojska  Republike  Srpske odbrana  Vozuće  i  njenog  naroda. Taj  zadatak  borci  naše  Brigade  časno  su  obavili. Šesnaest  mjeseci  štitili  su  i  branili  narod  Vozuće,  odolijevali  napadima  najčešće  nadmoćnog  neprijatelja  i  sprečavali  ga  da  ostvari  svoje  ciljeve. Vozuća  je,  nema  nikakve  sumnje,  ponos  naše  Brigade. Nažalost,  ona  je  i  naša  velika  tuga. To  pomiješano  osjećanje  ponosa  i  tuge  cijelog  života  nosiće  u  sebi,  ne  samo  aktivni  učesnici  bitaka  na  Vozući  i  njihove  porodice,  nego  i  cio  narod  srbačkog  kraja. I  ovaj  zapis  i  knjiga  koju  u  čast  dvadesetogodišnjice  Brigade  i  slavu  njenih  boraca  štampamo,  opravdaće  svrhu  i  cilj  ako  za vječna  vremena  zapamtimo  Vozuću.

Iz knjige Stradanje srpčana na Ozrensko-vozućkom ratištu, Banja Luka 2018. godine, str. 36-40

Pad Vozuće, str. 36

U ranu  zoru  10. septembra  1995. godine,  tačnije  u 5  časova  i 52  minute  otpočeo  je  silovit  pješadijski  napad,  uz  masovnu  artiljerijsku  podršku  na  položaje  2. bataljona  srbačke  brigade,  policijske  jedinice  CSB  Doboj  i  jedne  čete  1 6. krajiške  motorizovane  brigade.

Djelujući  polukružno  oko  vozućkog  džepa  jedinice  3. korpusa  tzv. Armije  BiH  izvršile  su  koncentričan  napad  dijela  manvarskih  jedinica  i  to  sa  linije  Krst  Krvavac  —  Lokve  —  Ljeskovac  —  Gradac  Stolić  Visić  —  Potpaljenik  —  Malovan  greda —  Podsjelovo. Združene  jedinice  35. divizije  3. korpusa  tzv. Armije  BiH,  odnosno  Odred  „El  mudžahid”  zajedno  sa  tri  manevarska  bataljona  i  dijelovima  328. brdske  brigade  napale  su  na  frontu  desne  obale  rijeke  Krivaje  sa  zadatkom  ovladavanja  objekta  Okretaljka  u  zaleđu  Paljenika,  samim  Paljenikom,  Rujaničakom,  Prolonom,  Mehinom  vodicom  i  trigonometrom  529, a  zatim  selom  Kesten  da  bi  u  konačnici  izbile  u  sela  Medići,  Stog,  Kamenica  te  preko  Prokopa u  selo  Pejanovići. Zadatak  je  bio  da  se  preko  Đurića  visa  spoje  sa  jedinicama  2. korpusa  tzv. Armije  BiH,  što  je  i  učinjeno.

Paljenik, položaji srbačke lpbr

Borci 2. pješadijskog  bataljona  srbačke  brigade  herojski  su  branili  svoje  položaje,  ali  ih  je  u  još  teži  položaj  doveo  pad  linije  bataljona  posebne  jedinice  policije. Takođe,  grupa  boraca  ostala  je  u  okruženju  te  su  svi  poginuli, a  njihova  mrtva  tijela  mudžahedini  su  izmasakrirali. Iz  komande  brigade  svim  komandantima  bataljona  naređeno  je  da  zadrže  položaje  dok  god  4. ozrenska  i 14. laka  brigada  pružaju  otpor  jer  se  njihovim  borcima  moralo  obezbijediti  izvlačenje  i  prihvat. Komandant  2. pješadijskog  bataljona  dio  boraca  rasporedio  je  na  obalu  rijeke  Krivaje  kako  bi  organizovao  kružnu  odbranu  i  spriječio  neprijatelja  da  ih  . napadne  s  leđa. Ovakav  manevar  bio  je  neophodan  jer  su  položaji  posebne  jedinice  policije  već  bili  napušteni.

Pokušaji  uspostavljanja  nove  linije  odbrane  od  strane  14. lake  i 4. ozrenske  brigade  nisu  uspjeli. Borci  ovih  brigada  u  najvećem  broju  uputili  su  se  u  selo  Brijesnica. Borci  srbačke  brigade  pomoć  su  dobili  od  grupe  „Cigo”  iz  2. ozrenske  brigade  i  voda  policije  kojeg  je  predvodio  Dušan  Nikić. Prilikom  izvlačenja  snaga  2. Pješadijski  bataljon  podršku  je  dobio  i  od  minobacačlija  na  čijem  čelu  je  bio  komandir  Goran  Milanković.

Izviđači srbačke lpbr

Nakon što  su  se  dvije  sadejstvujuće  brigade  (14. laka  i 4. ozrenska  brigada) u  potpunosti  izvukle,  započelo  je  izvlačenje  2. pješadijskog  bataljona  srbačke  brigade. Zajedno  sa  2. ozrenskom  brigadom  pokušali  su  formirati  novu  liniju  odbrane  Prokop—Kablovac,  ali  se  ovo  nije  moglo  realizovati  zbog  brzog  napredovanja  neprijatelja,  odnosno  desetkovanosti  borbenog  sastava  2. bataljona.  Zbog  toga  je  donesena  odluka  da  dio  boraca  2. pješadijskog  bataljona  srbačke  brigade, 14. lake  brigade,  izviđačke  čete  Operativne  grupe  Doboj,  interventne  grupe  „Bekšo”  iz  2. ozrenske  brigade  i  posebne  jedinice  policije  formiraju  liniju  odbrane  u  rejonu  Đurića  vis. Borci  iz  14. lake  brigade  i  posebne  jedinice  policije  nisu  izvršili  ni  ovo  naređenje,  te  je  2. pješadijski  bataljon  srbačke  brigade  liniju  odbrane  organizovao  u  sadejstvu  sa  Z. pješadijskim  bataljonom  ove  brigade. Na  ovakav  način  formirana  je  polukružna  odbrana  kako  bi  se  obezbijedio  prihvat  boraca  iz  okruženja. U  toku  ovih  dešavanja  1 . i Z. pješadijski  bataljon  hrabro  su  držali  svoje  položaje, a u  sadejstvu  sa  snagama  koje  su  formirale  novu  liniju  odbrane  nastojali  su  zaustaviti  napade  neprijatelja. Zahvaljujući  borcima  i  komandama  ovih  bataljona  obezbijeđeno  je  uspješno  izvlačenje  srpskih  snaga  i  stanovništva.

Manastir Vozućica

U ranim  jutarnjim  satima  11. septembra  Z. pješadijski  bataljon  srbačke  brigade  izvučen  je  na  novu  liniju  (Kvrge)  kako  bi  se  omogućilo  dalje  izvlačenje  naših  snaga  iz  okruženja. Neprijatelj  je  brzim  napredovanjem  vršio  jak  napad  na  bok  Z. pješadijskog  bataljona  i  njegov  spoj  sa  1. bataljonom. Usljed  djelovanja  neprijateljske  artiljerije,  praćene  pješadijskim  napadima,  brigada  je  postepeno  počela  da  izvlači  ljudstvo  i  tehniku  ka  selu  Brijesnica.

Poseban podvig  desio  se  prilikom  izvlačenja  snaga  2. bataljona,  kada  je  Vlado  Vučenović  izvezao  kamion  pun  ranjenika,  pri  čemu  je  ispred  sebe  gurao  pokvaren  kombi  koji  je  takođe  bio  pun  ranjenih  boraca, a  nije  ni  bio  osposobljen  za  vozača  kamiona.

Zajedno sa  2. i 3. ozrenskom  brigadom  tokom  11. septembra  organizovana  je  nova  linija  iznad  sela  Brijesnica, a  podršku  borcima  na  ovoj  liniji  pružala  je  haubička  baterija  122  tt  iz  rejona  Gornje  Brijesnice. Novo  komandno  mjesto  brigade  formirano  je  u  rejonu  sela  Panjik  gdje  je  uspostavljena  linija  komande. Tokom  noći  11. na  12. septembar,  po  odobrenju  komandanta  Operativne  grupe  Doboj,  srbačka  brigada  napušta  Ozren  i  vraća  se  u  Srbac.

Boravak u  Srpcu  bio  je  vrlo  kratako  jer  već  14. septembra  stiže  naređenje  za  odlazak  na  gradačačko  ratište, a  borci  srbačke  brigade  na  ovom  ratištu  našli  su  se  već  16. septembra  i  tu  su  ostali  do  kraja  rata.

Prva srbačka  laka  pješadijska  brigada  je  10. septembra  1995. godine  izgubila  25  boraca,  od  čega  se  njih  deset  još  vode  kao  nestali. Poginuli  su:  Dragoljub  Antonić,  Dragomir  Dragojević,  Zoran  Dumonić,  Bogoljub  Ilić,  Jovan  Ilić,  Darko  Lazić,  Slavoljub  Miladić,  Marko  Milašinović,  Dobrivoje  Nikolić,  Milan  Novaković,  Boro  Njegomirović,  Dušan  Stanojević,  Zoran  Suvajac,  Milovan  Todorović  i  Stanko  Čolić. još  uvijek  se  vode  kao  nestali  sljedeći  borci:  Božo  Babić,  Savo  Berić,  Željko  Dragičević,  dragoljub  Đurđević,  Dragan  Kljajčin,  Živko  Majstorović,  Milomir  Malić  ,  Dušan  Savandić,  Mile  Tihomirović  i  Gojko  Topić. Pored  ovih, 1 3  boraca  srbačke  brigade  je  ovog  i  sljedećih  dana  zarobljeno, a  oni  su  iz  zatvora  u  Tuzli  svojim  kućama  pušteni  tek  23. marta  1996. godine.  To  su:  Zoran  Đurić,  Željko  Grumić,  Božo  Janković,  Vasilj  Rudnik,  Vitomir  Šikman,  Zoran  Grabić,  Veljko  Mitraković,  Duško  Vučenović  ,  Željko  Đerman,  Stojan  Malbašić,  Stojan  Pandža,  Dragan  Ilić  i  Nenad  Topić. Takođe,  brigada  je  imala  i 28  lakše  i  tri  teško  ranjena  borca.

Prema podacima  Republičkog  centra  za  istraživanje  rata,  ratnih  zločina  i  traženje  nestalih  lica  1 . laka  pješadijska  brigada  Srbac  ukupno  je  tokom  svog  boravka  na  Ozrenu  (jun  1994 —  septembar  1995. godine)  izgubila  45  boraca,  od  kojih  se  njih  deset  i  danas  vode  kao  nestali.

Iako je  prošlo  više  od  dvije  decenije  od  velikog  stradanja  boraca  srbačke  brigade  i  uopšte  Srba  na  Vozući  i  Ozrenu  i  dalje  su  ostala  otvorena  pitanja  da  li  je  moralo  biti  tako  i  šta  su  razlozi  pada  Vozuće,

Pokušavajući sagledati  cjelokupan  kontekst  dešavanja  prije  i  tokom  septembra  1995. godine,  izvodi  se  zaključak  da  je  više  faktora  uticalo  na  ovakav  tragičan  ishod.

Prije svega, u  vidu  se  mora  imati  cjelokupna  situacija  na  ratištima  u  BiH,  odnosno  opšta  hrvatsko-muslimanska  ofanziva  koja  je  bila  usmjerena  na  široke  prostore. Sve  ovo  pratila  je  enormna  pomoć  NATO  snaga  kako  sa  zemlje,  tako  i  iz  vazduha. Ipak, i  na  samoj  vozući  i  Ozrenu  dešavale  su  se  stvari  koje,  ako  nisu  bile  presudne,  onda  su  barem  uveliko  doprinijele  ovakvom  tragičnom  ishodu.

Postoje razne  teorije  zbog  čega  je  došlo  do  ovakvog  ishoda,  ali  ne  želeći  se  baviti  spekulacijama  koje  i  nisu  dokazive,  osvrnućemo  se  samo  na  one  realne  stvari  koje  su svakako  mogle  uticati  na  ovakav  razvoj  događaja.

Slabljenje vozućke  odbrane  dešavalo  se  kontinuirano  uvođenjem  novih,  neiskusnih  i,  usudili  bismo  se  reći,  nedoraslih  brigada  jednom  ovako  zahtjevnom  ratištu  kao  što  je  bilo  vozućko.

Takođe,  odbrambeni  položaji  srpskih  boraca  bili  su  neodbranjivi, usljed  stalnih  napada  neprijatelja  i  gubljenja  značajnih  kota, a  isto  tako  i  zbog  nedostatka  ljudstva  koje  bi  na  kvalitetan  način  branilo  položaje. Nažalost,  bilo  je  čak  i  dijelova  linije  koji  su  bili  takozvana  ničija  zemlja,  konkretno  radilo  se  o  skoro  pet  kilometara  nebranjenog  prostora. Ovi  dijelovi  bili  su  teško  pristupačni  za  izvođenje  većih  akcija,  ali  opet  pružali  su  mogućnost  za  ubacivanje  manjih  diverzantskih  grupa  u  dubinu  srpske  teritorije. Pretpostavka  je  da  se  upravo  nešto  tako  i  dogodilo  neposredno  prije  samog  pada  Vozuće.

U posebno  teškom  položaju  nalazili  su  se  borci  srbačke  brigade, a  to  se  najviše  odnosi  na  2. pješadijski  bataljon. Naime,  borci  su  bili  razvučeni  na  velikom  prostoru  i  branili  su  položaje  za  koje  je  bilo  neophodno  mnogo  više  ljudi i  naoružanja  nego  što  Je  brigada  imala  i ovakvo  stanje  trajalo  je  tokom  cijelog  boravka  na  ovom  ratištu. Borci  su  bili  premoreni,  često  se  kućama  nije  odlavilo  čak  ni  po  90  dana. Poseban  problem  predstavljalo  je  i  to  što  su  bataljoni  srbačke  brigade  bili  i  fizički  razdvojeni,  odnosno  na  spojevima  bataljona  srbačke  brigade  nalazile  su  se  druge  jedinice  VRS,  što  je  i  dodatno  usložnjavalo  komunikaciju  i  sistem  koman_  dovanja  koji  je  i  bez  toga  bio  otežan.

Uzroka je  bilo  i  mnogo  više,  ali  pojedinačna  analiza  svakog  od  faktora  zahtijevala  bi  posebnu  studiju, a  neki  od  uzroka  nameću  se  i  sami  iz  izjava  neposrednih  učesnika  u  ovim  događajima.

Međutim,  neophodno  je  istaći  i  vjerovatno  najveći  razlog  pada  Vozuće, a  to  je  odnos  snaga  deset  naprema  jedan  u  korist  tzv. Armije  BiH, i  postavlja  se  pitanje  da  li  je  u  takvim  uslovima  uopšte  i  moguće  zadržati  napad  neprijatelja,  čak  i  da  nisu  postojali  svi  prethodno  nabrojani  faktori.

Ipak,  daleko  od  svojih  kuća  i u  takvim  nemogućim  uslovima  borci  srbačke  brigade  pokazali  su  izuzetnu  hrabrost, o  čemu  svjedoče  i  gubici  na  neprijateljskoj  strani.

 

[1] prema zapovjesti komandanta 4.ozrenske lpbr u Vozućoj.Vozuća 1992.

 

Vozuća 1993.

18 godina od Vozućkog ratišta 3.lpb

Zamjena jedinica na ratištu u Vozućoj

Na osnovu naređenja komandanta brigade, strp.pov.broj 01-186/93 od 16.3.1993. godine, izvršiti kompletiranje jedinica, dio 1. bataljona koji se nalaze na Ozrenu premješta se u bataljonu i odlazi na Ozren (Vozuća). Privremeno kao podrška  3. bataljonu na Ozrenu ostaje dio voda MB 82 mm 1. bataljona. po naređenju komandanta brigade

pripadnici 3.čete 3.pb na položaju

Dana 18.3.1993. izvlači se 3.lpb iz zone odbrane lpbr u Brčkom i upućuje na smjenu dijelova 1.lpb u rejon s. Stog u Vozuću, opština Zavidovići, gdje  organizuje odbranu na liniji Visić- Stolići – Gradac prema s. Mahoje-Zuber .[1]

 

 

 

karta Vozuća

položaji 3.lpb

U jednom izviđačkom prepadu , a po obavještenju jednog uplašenog borca iz 1.pč da je pala linija rovova,  preduzete su aktivinosti komandira četa i članova komanade i zauzeti su napušteni rovovi na Stoliću.

Za osam mjeseci držanja linije odbrane na vijencu Stolići bataljon je imao jednog ranjenog pripadnika i dva poginula, jedan iz nehata na liniji odbrane a drugi kod dolaska kući na odmor.

Vozuća

Dijelom snaga 2.pješadijske čete 3.lpb sa komandirom čete zast Glligorića,  učestvuje sa 2. ozrenskom lakom pješadijskom brigadom u napadu i zauzimanju objekta Krš prema Ribnici.

I 26.10.1993. godine po naređenju komande TG Ozren 3.lpb se izvlači iz rejona Vozuće[2] i ulazi u sastav brigade u Prnjavoru.

.[3]  Južna granica Republike Srpske NESALOMIVA VOZUĆA

Prije dva mjeseca pojačani su jedinicom iz Prnjavora pod komandom majora Vlade Živkovića. Dolazak Krajišnika dao je novi impuls prekaljenim,  ali izmorenim borcima, koji, praktično bez zamjene, svakodnevno drže položaje. (Krajiški vojnik, februar 1993. str.25)

O boravku i odbrani položaja u zoni odbrane 2.olpbr zabilježena je foto reportaža sa prve linije 3.lpb Prnjavorske brigade sa  fronta Vozuće, Vidi vozućica8

Srpsku opštinu Zavidovići su 22.maja posjetili predstavnici najviših vojnih i civilnih vlasti naše Republike. Nakon veoma konstruktivne diskusije jednodušna je ocjena da je moral u ovdašnjim jedinicama na zavidnom nivou i da njenim pripadnicima, odnosno borcima treba odati priznanje za sve dosadašnje uspjehe i nadčovječanske napore na južnim bedemima naše Otadžbine. Svi izneseni zahtJevi iz Vozuće će biti -pod hitno rješavani na najvišim nivoima, na Palama. Vozuća je postala sinonim borbe srpskog naroda u Republici Srpskoj.

Predstavnici Republike Srpske: Branko Simić, potpredsjednik Narodne skupštine, Radoslav Brđanin, ministar za ,urbanizam i građevinarstvo, Boro BOSIĆ, ministar za energetiku i razvoj, general Dušan Кovačević, ministar odbrane, general Bogdan Subotić, savjetnik Dr Radovana Кaradžića  za vojna pitanja, pukovnik Tolimir, oficir za bezbjednost Glavnog štaba vojske Republike Srpske, Jovin Tintor, član Izvršnog  odbora SDS RS, dr Aleksa Milojević, direktor Direkcije za razvoj i reprivatizaciju u RS, te vojni komandanti general Manojlo Milovanović, zamjenik Кomandanta Glavnog Štaba vojske RS, general Кelečević, načelnik Štaba 1.krajiškog korpusa, pukovnik Skenderija, načelnik Štataba OG- Doboj, Milivoje Simić, oficir za vezu.
kapetan Srđan Tomić, komandant bataljona prnjavorske brigade i drugi  vojni komandaiti iz OG Doboj i područja Ozrena te narodni poslanici: Mladenko Vasiljević, predsjedvik poslaničke grupe Regije Doboj i Miladin Nedić predstavnici ozrenskih opština. Vidi vozućica-4

Posjeta Kola Srpskih sestara iz Prnjavora borcima 3.lpb lpbr Prnjavor, zabilježeno u Vozućici od 1.5.1993. godine:

I VOZUĆA JE КRAJINA!

Borce prnjavorske jedinice pod komandom kapetana Srđana Tomića, koji se nalaze na braniku odbrane Vozuće, odnosno zavidovićkom ratištu. povodom najvećeg srpskog praznika — Vaskrsa. na prvoj vatrenoj liniji posjetila je i prigodne darove uručila tročlana delegacija Кoda srpskih sestara Prnjavor: Nada Vejinović, Brankica Pezer i Milena Slijepčević. Ovom prilikom u posjetu su došli i borci,veterani zaduženi za bezbjednost grada Prnjavora: Risto Preradović i Čedo Stanić.
— Кolo srpskih sestara i narod prnjavorske opštine su sa vama, Došli smo vam u posjetu na najveći srpski praznik da bi vam bar malo približili vanu domove. Hristos Vaskrs i neka vas Bog čuva! — naglasila je pored ostalog Nada VEJINOVIĆ, predsjednica Кola srpskih sestara Prnjavor.
U ime Srpske opštine Zavidovi[li na ovoj posjeti najsrdačnije se zahvalio Cvijetin BOŽIĆ, predsjednik Izvršnog odbora, uz naglasak na dobroj saradnji i  zahvalnosti Кrajišnicima na zajedničkoj borbi za slobodu i odbranu granica Republike Srpske.
Кomandant kapetan Srđan Tomić, u ime svojih boraca toplo se zahvalio na istinski obradovanoj posjeti. Pritom, komandant je iskoristio priliku da goste upozna i sa nekim detaljima iz života svojih boraca na Zavido.ratištu.
— Izražavam zadovoljstvo zbog izuzetne saradnje, posebno sa vozučkim bataljonom pod komandom poručnika Vitomira Pejanovića i njegovog zamjenika, Mlađe, Ističem i sve plodniju saradnju sa ovdašnjom civilnom vlasti, koja nam je, recimo, pored ostalog omogućila i korištenje komfornog autobusa, ja lično kao i moji borci, posebno smo bili ovih dana obradovani posjetom naših prvih borbenih linija od strane Stojka Blagojevića, predsjednika SO-e. I Cvijetina Božića, predsjednika IO Srpske opštine Zavidovići.
Na one lijepe riječi, koje dovoljno svjedoče o saradnji i odnosima Кrajišnika i vozućkih boraca i naroda, istom mjerom uzvratio je i Stojan Blagojević, predsjednik Srpske opštine Zavidovići, On je izrazio duboko zadovoljstvo i zahvalnost Кrajišnicima što su rame uz rame, zajedno sa borcima, stali na grudobran srpstva i odbrane i onog dijela Otadžbine uz naglasak da zaista imponuju, prilikom obilaska uočeni, organizacije i moral boraca, komandanta Srđana Tomić.
N. ĐURIĆ. Vidi 1993-V

Posjeta iz Prnjavora, članak u Vozućici, list Skupštine srpske opštine Zavidovići u Vozućoj, 10.6.1993.g. str.2

KAD SE BRAĆA SLOŽE

kad se braća slože

juni 1993. Vozuća

vozućica

10.juni 1993. broj 6

U Vozućoj su onih dana ponovo boravili vrlo dragi gosti -predstavnici  ošpitine čiji sinovi, zajedno rame uz rame  sa borcima Vozuće, na najisturennjem  ratištu  južne granice Republike Srpske, ispisuje svijetle stranice nove srpske istorije.

Riječ je o delegaciji na čelu si Nemanjom Vasićem, predsjednikom Srpske opštine Prnjavor  i majorom Vladom Živkovićem, komandantom Prnjavorske brigade. Mladi i vrli čelni čovjek prnjavorske opštine Nemanja Vasić,  je drugi put među  Vozućanima, a u izjavi za ”Vozućicu”  ističe:

– Razovarali  smo sa političkim rukovodstvom srpske opštine Zavidovići  o mogućoj privrednoj, te humanitarnoj  i  svakoj  drugoj saradnji. Cijeneći izuzetan značaj ovog područja u RS i njenom vojnom vrhu,  spremni smo na svesrdnu pomoć, koju ćemo i lično inicirati i na najvišim nivoima RS. Dijelim ubjeđenje da će niša saradnja, na zajedničkom putu i interesu, dobiti još  veći zamah, na opšte zadovoljstvo.
Major, Vlado Živković, mladi ali već prekaljeni vojskovođa, za naš list je naglasio da s obzirom na činjenicu da prnjavorska opština nije opterećena neposrednim ratnim dejstvima, a imajući u vidu vrlo dobro pozadinsko snabdijevanje , naša braća Кrajinšici imaju i svojevrsnu obavezu – da pomognu braći u Vozućoj.

-Više je valjanih razloga za to – ističe prvi čovjek Prnjavorske brngade. A, između ostalog, svakako  i izuzetnst hrabrih  i požrtvovanih požrtvovani boraca Vozuće, te gostoprimstvo  ovdašnjeg naroda , kako se samo poželjeti može. Naravno jedan  od osnovnih motiva je odbrana slobode i stvaranje Otdžbine, po želji  i potrebi srpskog  naroda. Stoga su nakon brojnih ratišta širom Кrajine  i drugih dijelova Republike Srpske, prnjavorski  borci spremno  došli u Vozuću, i na ovaj branik  RS.

Po majoru Živkoviću, kako kaže, Vozuću treba doživjeti, u nju treba doći i vidjeti  te divne i požrtvovane ljude. „Posebno vrijedan pažnje podatak je” ističe komandant Prnjavorske brigade „da otkako smo došli ni jedan naš borac nije pobjegagao sa vozućkog ratišta, a čujem da se sklapaju prnjavorsko-vozućki brakovi „.        –

Sve ovo govori da će i ubuduće borci Prnjavora i Vozuće ovo područje i vojnički držati – zajedno! -naglasio je na kraju major Živković.
Ispred naroda i boraca Vozuće, drage i cijenjene goste primili su predstavnici Srpske opštine Zavidovići i vojnog vrha jedinica na ovdašnjem ratištu.Vidi vozućica-2

.[1] prema zapovjesti komandanta 4.ozrenske lpbr u Vozućoj.

Vozuća 1992.

Dolazak na Vozućko ratište

Pogled na vijenac Stolići sa lokacije škole u s.Stogu

Zbog izuzetno teške situacije na ozrenskom ratištu, po naređenju pretpostavljene k-de OG Doboj, 70 dobrovoljaca 1. i 3. bataljona i vojna policija s komandantom Vladom Živkovićem odlaze na Ozren, vozućko ratište, kako bi pomogli u stabilizaciji linije i spriječili masovno iseljavanje stanovništva sa Ozrena. 19.12.1992. godine po naređenju komandanta brigade, komandant 3.lpb sa 2.pč 3.lpb upućuje se u rejon Vozuće, opština Zavidovići na uspostavljanju linije odbrane na pravcu Ljeskovac (1017m) i jedna pješadijska četa 1.lpb sa komandantom brigade i zamjenikom komandanta 1.lpb  vod Tubak zauzima položaje na vijencui Stolići preko r. Krivaje iznad Vozuće. Dana 5.1.1993. godine izvlači se 2.pč  sa Ljeskovca i ulazi u sastav 3.lpb u rejonu odbrane s. Gojakovac, kod Doboja.

Dolazi do pregrupisavanje snaga i 3.lpb preuzima liniju odbrane Putnikovo brdo – Stanovi.

linija odbrane na Stolićima, najjužnijem dijelu Ozrena

 

 

 

 

 

Srpski borac, razgovor sa povodom Ljubiša Kojić, pripadnik lpbr  21.6.1999 str.26

Vozuća. list Vozućica 1993. godina

Banja Luka 2017.

Krajem decembra 1992. godine na vozućko ratište, u rejonu Podvolujak-Stolić, raspoređen je 3. bataljon 1. prnjavorske lpbr VRS, što je ulilo samopouzdanje borcima ovog kraja. strana 216.

 

 

Doboj, 2012. godine

 

 

 

 

 

 

 

[1] U knjizi Bitka za Vozuću (1992-1995), Nenada M.Cvetkovića , Doboj, 2012. godine na strani 73. tačno je da je krajem decembra 1992. godine, po naređenju, komandant lpbr Prnjavor uputio jednu pješadijsku četu i odjeljenjem mb82mm sa zamjenikom komandanta 1.bataljona, koja je bila raspoređena na vijenac Stolić, dok je 2.pješadijska četa 3.lpb sa komandantom bataljona raspoređena na Kaminičku premet, Ljeskovac u pravcu s. Gostović.

1994. ratna 27.mtbr VRS

Borbe na Vozućoj u rejonu  Stolići – Visić – Podvolujak

U očekivanju da bi sa zapada na Vozući mogle napasti zavidovićke muslimanske formacije, nadležna komanda VRS polovinom juna na oslabljenu odbrambenu liniju u rejon Svinjašnice raspoređuje Vučijačku brigadu iz Podnovlja, jedinicu velikog ratnog iskustva sa posavskog ratišta, na čelu sa kapetanom Vladetom Živkovićem. U toj zoni odgovornosti Vučijačka brigada će ostati tačno godinu dana. Str.91[1]

Zbog intenziviranja neprijateljskih dejstava, ali i osipanja branilaca (pogibije, ranjavanja, dezertiranja) komanda Prvog Кrajiškog korpusa je te i narednih godina, po potrebi, u dolinu Кrivaje upućivala svježe snage: Srbačku brigadu iz Srpca, dio 43. motorizovane brigade iz Prijedora, dio 27. brigade iz Dervente- Motajički bataljon, dio Laktaške brigade, Radnički bataljon iz Doboja, Izviđačke jedinice korpusne policije, Peti odred specijalne brigade pod komandom Palestine, Deveti bataljon vojne policije, Ozrensku gardu…Str.100
Operacija združenih snaga Trećeg korpusa takođe šifrovana kao „Brana 94“ počela je 1. 6.1994. godine iz pravca Zavidovića i sa kraćim prekidima trajala do novembra 1994. godine. Operativna grupa „Bosna“, na čelu pukovnik Refik Lendo, sa oko 5. 000 vojnika iz tri brdske brigade (318.
zavidovićka pod komandom majora Jasmina Šarića, 320. zavidovićka pod komandom majora Fuada Zilkića, i 309. kakanjska pod komandom majora Ibrahima Hukića, koje su standardno držale liniju na tom sektoru. One su pojačane udarnim formacijama iz Trećeg korpusa: 7. muslimanska brigada pod komandom pukovnika Šerifa Patkovića, Odred „El mudžahid“,
specijalna jedinica „Delte“, diverzantska jedinica „Asim Čamdžić“, 303.brdska na čelu sa majorom Muhamedom Begagićem, 311. laka iz Кaknja pod komandom majora Fadila Imamovića, 314. brdska iz Zenice pod komandom majora Dževada Smajlagića, 330. brdska iz Nemile, dvije lake brigade sa područja Tešnja, 3. IDG bataljon, i elitna 120. brigada «Crni labudovi».
Sve navedene vojne jedinice su nastupale iz pravca Zavidovića i etnički očišćenog Gostovića. Nadgledao ih je komandant Armije general Rasim Delić, sa isturenog IКM u Brašljevinama. U nastojanju da prikriju poraz, muslimanski oficiri su javno prikazivali umanjen broj učesnika u operaciji „Brana-94“, jer američki vojni stručnjaci procjenjuju ukupno učešće od 17. 000 vojnika iz oba Кorpusa. Glavnina početnog udara Trećeg korpusa, čije je sjedište bilo u Zenici, bila je koncentrisana na položaje Vučijačke brigade VRS iz Podnovlja rejonu Svinjašnice (od rijeke Кrivaje do Podsjelova) kojom je komandovao kapetan Vladeta Živković, i na Motajički bataljon u rejonu Podvolijak (od rijeke Кrivaje do sela Oštrić) pod komandom Nedjeljka Suvajca Pepe.

Кako se očekivalo Treći korpus, sa jedinicama raspoređenim u dva ešalona, prvo je napao bočne položaje koje su držali pripadnici Četvrte ozrenske brigade VRS i Motajičkog bataljona. Prvog dana napadnih dejstava, 1. juna, elitni „Crni labudovi“ probijaju srpsku odbranu i zauzimaju objekat Pavetinu iznad sela Podvolijak. Istovremeno pripadnici zeničke 314. izbijaju na Кameničku Premet, gdje gine branilac Ranko (Stanka) Todorović (1953), a pripadnici zeničke 303. pomjeraju srpsku odbranu na Podsjelovu ka Nikolinom brdu str. 114-115

Ujutro, u šest sati uragan je krenuo. Naši borci su prihvatili borbu, stisli zube i odolijevaju napadima. Mogu ući u Vozuću samo ako svi izginemo. Кomandiri Slavko Jelisić-Slavčija, Jezdimir Pantelić-Jezdara, Njago Njagomirović, Mladen Savić, Mirko Pantelić, Radenko Božičković, Zdenko Stanković-Zdenkara, Radenko Đurić obilaze svakog borca i dižu moral. Ginu Vučijačani, ali ne popuštaju.
Vozuća gori, trese se od detonacija. Padaju i granate punjene sumporom. Jauk ranjenih civila, pogibije. Doktori, Danko u Stogu i Sorak u Vozući, imaju pune ruke posla. Javljaju, kod Pepe pala tri rova, muslimanska vojska napreduje iznad Podvolijaka. Nema kalkulisanja, sa Udarnim bataljonom i vodom Кorpusne policije krećem u pomoć, svjestan da su muslimanske snage vrlo blizu glavnog puta koji nam znači sve. Ranjen sam. Četvrti put.
Trpeći žestoke udare, prihvatajući borbu „prsa u prsa“, Vučijačka brigada je praktično desetkovana, ali nije popustila. Ljudski gubici su bili nenadoknadivi.
Na desetine boraca je teško i lakše ranjeno u bliskim borbama, pa je ova brigada nakon ugovorene obustave ratnih dejstava, 14. juna povučena sa tog dijela ratišta, a na njeno mjesto je prekomandovana laka pješadijska brigada iz Laktaša, pod komandom potpukovnika Zorana Crnića. I Pepin bataljon je zamijenjen bataljonom 43. motorizovane brigade.
Cijeneći kompleksnost situacije, komanda Prvog krajiškog korpusa VRS, početkom juna na ovaj dio ratišta upućuje Drugi bataljon Srbačke brigade. Narednih dana stigla su još dva bataljona, tako da je 6. juna kompletna Srbačka brigada, sastavljena od mladića podmotajičkih sela, Posavine i Lijevča polja, zaposjela rejon odbrane u dužini od 20 kilometara, od Popovog Osoja (selo Medići), preko Čukure do Кameničke Premeti.
Srbačka brigada će na vozućkom ratištu ostati 16 mjeseci, do kraja rata, dijeleći sa domicilnom brigadom ponos i tugu, zlo i dobro. Str.118

Da je stanje u bataljonu i borbe bile teške govori i izvještaj komande 1.mtb o borbama u rejonu odbrane 1.mtb:

U izvještaju komande 1.mtb 27.mtbr 1.KK VRS s. Stog, Vozuća o borbenim dejstvima i stradanja 10 boraca ovog bataljona, dana 1.6.1994. godine, dostavljeno komandi 27.mtbr, komandi 1.KK, Izvršnom odboru SO-e Prnjavor, predsjedniku SO-e i narodnom poslaniku iz Prnjavora, kaže se:

Dana 1.6.1994. godine, očekivana je ofanziva muslimanskih snaga na položaje 1.mtb, i što je se sve moglo bolje i koliko su nas sredstva dozvoljavala toliko su izvršene pripreme za odbranu.

U toku noći podijeljena su vojnicima zaštitne maske, ukoliko bi došlo do bacanja bojnih otrova, pri premili ljudstvo. Prije ofanzive pozvani su sav komandni kadar i svi sposobni ljudi da bi se ofanziva dočekala što spremnije i da bi iz nje izašli sa što manjim gubicima. I pored svih upozorenja komande bataljona, 4.olpbr, Vučijačke lpbr korpusne vojne policije i čete korpusnih izviđača i na ogromno traženje po svim linijama snabdijevanja  MTS i ukazivanja na značaj ratišta, gdje se znalo od dijeteta do generala da  se očekuje slamanje muslimanske ofanzive  ili njenom produženju, nije udovoljeno ni 2%.

Sve što je bilo od vlastitih rezervi iz 27.mtbr dovučeno je na ovaj dio ratišta, na najugroženiji pravac, na ključni pravac i tukli se sa tim rezervama 42 dana. Sredstava je bilo svaki  dan manje, dočekana je ofanziva za koju su svi znali kad će početi i kakva će biti, ali praktično bez krupne municije. Znalo se da će biti krvi, ali nije se moglo napustiti položaji i ostaviti 1100 dijece Vozuće. Uvatili su se u koštac  sa mnogo jačim i tehnički opremljenim neprijateljem.

Borba je počela ujutro u 5.30 časova i trajala je do 13.00 časova, nažalost dva rova su direktno pogođena, a u jednom  je ostalo 7 pripadnika bataljona dok u drugom rovu tri pripadnika bataljona. Ovu ofanziva je krvavo plaćena sa deset poginulih- nestalih pripadnika i u pokušaju da se dođe do njih  ranjeno je još sedam pripadnika iz bataljona, 4.olpbr i čete izviđača 1.KK. Uz sav trud ostalih iz 1. pješadijske čete i komandira čete,l te čete vojne policije, interventnih snaga nije se moglo do njih prići i izvući. Najveća tragedija koja je mogla  da zadesi Motajički bataljon je ta što su svi poginuli-nestali iz jednog sela iz motajičkog sela Smrtići.(slijedi spisak 10 poginulih-nestalih boraca 1.mtb).[3]

27.mtbr u zoni  odgovornosti teslićke pješadijske brigade

U zonama odgovornosti Druge teslićke lake pješadijske brigade (od Bešanske Glave do Braćevca) i 27. motorizovane brigade[2] (od Braćevca do Vučje planine) preovladava niskoplaninski i planinski relјef koji nije omogućavao linijski sistem uređenja prednjeg kraja odbrane, već je odbrana organizovana utvrđivanjem otpornih tačaka za kružnu odbranu na dominantnim 06jektima. S obzirom na to da na ovom terenu u dosadašnjem periodu rata nije bilo stalnih i većih borbenih dejstava i uz činjenicu da je ova linija odbrane u ranijem periodu branjena sa samo dva pješadijska batalјona, prednji kraj odbrane je bio slabije inženjerijski uređen, a prilazni putevi do prednjeg kraja odbrane, neophodni za snabdijevanje i manevar, bili su lošijeg kvaliteta ili ih uopšte nije bilo.

Svaka od navedenih brigada je u svojoj zoni odgovornosti preduzimala mjere da se za predstojeća dejstva što bolјe pripremi, a u tome su imali i nesebičnu podršku kako od strane lokalne vlasti opštine Teslić, tako i od njenog stanovništva. Jedinice teslićkih brigada su, uz neposredno učešće starješina njihovih komandi, radile na podizanju nivoa discipline, organizaciji sistema vatre, dodatnom inženjerijskom uređenju položaja i zaprečavanju te na osposoblјavanju pojedinaca za svoje formacijske dužnosti.

Već u aprilu 1995. godine dolazi do masovnijeg kršenja dogovorenog prekida vatre što je bio znak da za muslimanske i hrvatske oružane snage ono više ne važi.

Jezera – Teslićko ratište 7. novembar 1994 godine.(fejzbuk 27.mtbr)

Слика може припадати мапа и текст

Napad je otpočeo u ranim jutarnjim časovima u širem rejonu 2. bataljon – 27. Mtbr, glavnim pravcem napada neprijatelj sa 7. muslimanskom i odred “El Mudžahid“ glavni pravac neprijateljskog napada bio je rejon 1. čete 2. bataljona, pod komandom Zorana Lejića.
Pomoćnim pravcem napadaju delovi 319. 330. 303. i 306 brigade tzv. armije BiH, jedno je sigurno naša linija odbrane bila je pomerena u zoni 1 i 2 čete da se povuče. Mnogi borci se slažu da su neprijateljske jedinice došle iza leđa našim borcima da li zbog velikog praznog prostora koji je bio levo od naše brigade ili nečega drugoga ?! Prazan prostor činio je oko 2 kilometra, koji je trebao da pokriva 5. bataljon – 2. teslićke pbr.
U tim napadima 27. Mtbr, gubi zaseoke Panići, Đukići, Mijići u Jezerima i nekoliko dominatni vrhova koji su imali strateški značaj. Neprijatelj se koristio lukavošću, mnogi neprijateljski vojnici su oko vrata nosili cipele „Ekovke“ koje su bile dopremljene par dana pre napada da se podele našim borcima.
Кomadant 2. bataljona bio je kapetan Gojko Lukić, Gojko je lakše povređen toga dana. Posle pada Panića, Đukića, Mijića komandu nad bataljonom preuzima privremeno Slavko Crnić, poručnik Zdravko – Mačak Tatomir, ranjen u ruku 7. novembra. Mačak se veoma brzo oporavlja i oko 20. novembra preuzima komandu nad bataljonom i ostaje komadant do kraja rata.
Toga 7. novembra na teren izlaze interventne jedinice brigade, na čelu sa četom vojne policije i brigadnim izviđačima. Njihov zadatak je bio da spreče dalje napredovanje naprijatelja.
Brigada sledeći mesec dana vodi teške borbe sa daleko brojnijim neprijateljom. Кonačno početkom decembra pokreće kontra ofanzivu te vraća oko 40 kvadratnih kilometara uključujući mali i veliki Кapak, Кosavnjak, mali i veliki Magarac na masivima Trogira i Vučije planine.
Ovom prilikom treba pohvaliti one jedinice koje nikad nisu imale strah od neprijatelja a to su brigadni izviđači i četa vojne policije, oni hrabri borci koji nisu bili u sastavu ove dve čete a dobrovoljno su tada išli hrabro napred, neki od tih boraca ostavili su svoj život na braniku Otadžbine. Veliku su ulogu tada odigrale udarne grupe, bataljonske „Vitezovi“ i „Leopardi“.
27. Mtbr. od 3. oktobra do 31. decembra 1994. godine imala je poginule borce na tome delu ratišta:
SIMEUN (Mihajlo) ZELJКO, rođen 14.2.1942. godine Кakanj, opština Кakanj. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Nema podataka gde je Simeun sahranjen.
STANКO (Žarko) MILIČIĆ, rođen 15.11.1972. godine Gornji Višnjik, opština Derventa. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Sahranjen Vrela (grčko groblje) – Brod.
BORO (Blagoje) POPOVIĆ, rođen 10.1.1969. godine Gornji Cerani, opština Derventa. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Sahranjen Cerani – Derventa.
BOJAN (Uroš) PRODIĆ, rođen 2.2.1963. godine Pojezna, opština Derventa. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Sahranjen Pojezna – Derventa.
BOGDAN (Novak) SUVAJAC, rođen 18.3.1973. godine Mala Bukovica, opština Derventa. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Sahranjen Vrela (grčko groblje) – Brod.
ŽELJКO (Radomir) TADIĆ, rođen 5.12.1970. godine Zagreb, grad Zagreb. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Nema podataka gde je Željko sahranjen.
LJUBO (Anđelko) VUJANIĆ, rođen 7.1.1973. godine Laktaši, opština Laktaši. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Nema podataka gde je Ljubo sahranjen.
BOGOLJUB (Milan) IVКOVIĆ, rođen 13.1.1951. godine Čorle, opština Prnjavor. Zarobljen u borbama 3.10.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 20.11.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 27. Mtbr. Nema podataka gde je Bogoljub sahranjen.
Dušan (Velimir) VUJIČIĆ, rođen 4.6.1946. godine Donja Bišnja, opština Derventa. U borbama ranjen i živ zarobljen 7.11.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 3.12.1994. godine u Turbetu, opština Travnik. Pripadnik 2. bataljona 27. Mtbr. Sahranjen Lupljanica – Derventa.
DRAGAN (Milutin) SAVIĆ, rođen 12.2.1970. godine Osinja, opština Derventa. Zarobljen u borbama 7.11.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 23.11.1994. godine u Turbetu – Travnik. Pripadnik 2. bataljona 27. Mtbr. Sahranjen Osinja – Derventa.
NADE (Nedeljko) RAUКOVIĆ, rođen 25.9.1960. godine Osinja, opština Derventa. Zarobljen u borbama 7.11.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 23.11.1994. godine u Turbetu – Travnik. Pripadnik 2. bataljona 27. Mtbr. Sahranjen Osinja – Derventa.
NOVO (Darinka) ĐURIČIĆ, rođen 6.10.1959. godine Velika Sočanica, opština Derventa. Zarobljen u borbama 7.11.1994. godine rejon Jezera – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 23.11.1994. godine u Turbetu – Travnik. Pripadnik 2. bataljona 27. Mtbr. Sahranjen Sočanica – Derventa.
MILOVAN (Gospava) ADŽIĆ, rođen 23.5.1952. godine Osinja, opština Derventa. Zarobljen živ zalutao zbog magle 16.11.1994. godine rejon Mali Кapak – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 3.12.1994. godine u Turbetu – Travnik. Pripadnik radničkog bataljona 27. Mtbr. Sahranjen Osinja – Derventa.
SLAVКO (Vladimir) HOLOVКA, rođen 1.4.1948. godine Velika Ilova, opština Prnjavor. Zarobljen živ zalutao zbog magle 16.11.1994. godine rejon Mali Кapak – Teslićko ratište. Razmenjen mrtav 3.12.1994. godine u Turbetu – Travnik. Pripadnik radničkog bataljona 27. Mtbr. Sahranjen ukrajnisko groblje Prnjavor – Prnjavor.
ĐORĐE (Nikola) SIMIĆ, rođen 1.11.1961. godine Pojezna, opština Derventa. Poginuo u borbama 5.12.1994. godine rejon Кosovnjak – Teslićko ratište. Pripadnik udarne grupe „Vitezovi“ 2. bataljona 27. Mtbr. Sahranjen Pojezna – Derventa.
ZORAN (Ljubo) VASIĆ, rođen 7.11.1973. godine Derventa, opština Derventa. Poginuo u borbama 12.12.1994. godine rejon Кopice – Teslićko ratište. Pripadnik 27. Mtbr. Nema podataka gde je sahranjen.
ZORAN (Slavko) JAКOVLJEVIĆ, rođen 10.6.1972. godine Slavonski Brod, opština Slavonski Brod. Od oca Slavka i majke Nedeljke. Neoženjen. Poginuo u borbama 12.12.1994. godine rejon Кosovnjak – Teslićko ratište. Pripadnik 27. Mtbr. Sahranjen Кlakari – Brod.
NEDELJКO (Novo) SJERIĆ, rođen 4.9.1960. godine Gornji Detlak, opština Derventa. Poginuo u borbama 13.12.1994. godine rejon Balabanovac – Teslićko ratište. Pripadanik 2. bataljon 27. Mtbr. Sahranjen Detlak – Derventa.
Večna slava i hvala !
R-F Fotografija R.B: 134.

[2] Položaje na pravcu  Visić – Stolići utvrdili su pripadnici 1. i 3.lpb Prnjavorske lpbr u zimu 1992. godine.

[3] Isto, str.180

[1]  iz knjige Bitka za Vozuću (1992-1995), Nenad M.Cvetković, Doboj, 2012. godine

Pomen na Ozrenu i Vozući

9.9.2019.

Marš s.Tumare – Stog

Obilježavanje 10. septembra,  24 godine egzodusa stanovnika ozrensko-vozućkog područja 1995. godine. Obilježava se i 12. po redu marš, maršutom, i to po položajima prnjavorske brigade: Tumare- Brijesnica Gornja – Kvrga – Malčići – Borovci- Lozna – Kamenica – Stog. 22 km

delegacija boračke iz Prnjavora

Početak marša s.Tumare u 8.30 sati

 Pogled na IKM TG Orzen u neposrednoj blizini crkve u Tumarama.

Pravac s.Gornja Brijesnica, pored škole koja je bila stanica za prihvat vojnika sa dolaska sa odmora. Ostalo samo dio temelja.  Naprijed 640m ima raskrsnica kolskih puteva od kojih desni put ide prema s. Bijelići- s.Nenici (KM lpbr)- vijenac Podcijelovo položaji lpbr

 

 

Plato Kvrge, rejon vatrenog položaja dva topa 122mm M31/36 komande TG Ozren

Dalje, pravac Ravne -Lozna – muslimansko mjesto Ajkovići, gdje nas je čekala specijala MUPFBiH, zatim pravac Borovci i izilazak na stari put iz Krčevina- Kestena za Stog.

Dolazak na usjek Prokop i pogled na Podsijelovo, položaje koje je držala lpbr

 

 

 

Na kraju dolazak u Stog oko 15.00 časova u dvorište crkve

Ostali samo temelji društvenog doma, popove kuće i škole.

Pogled na brdo Čukura, iza vijenac Stolici, 2,5km jz od Stoga, gdje su 1993. godine bili položaji 1. i 3. pb prnjavorske brigade i 1.mtb 27.mtbr

 

10.9.2011.

U znak sećanja na više od 130 poginulih srpskih boraca iz prnjavorskih jedinica na Ozrensko – vozućkom ratištu, u Stogu, nadomak Vozuće, koji sada pripadaju Federaciji BiH, podignuta je spomen ploča u, iz ruševina podignutoj, crkvi Svetog Đorđa.

-U znak sećanja i zahvalnosti svim borcima prnjavorskih jedinica koji izginuše na Ozrenu braneći Republiku Srpsku i srpski narod – ispisano je na spomen ploči koju su, u prošlu subotu pred velikim brojem vernika, ratnih veterana, porodica poginulih i nestalih, zvanično otkrili mr Darko Tomaš, načelnik opštine Prnjavor, i Jelena Aulić, kćerka Zorana Aulića, nestalog borca prnjavorske brigade, 27. maja 1995. godine, u ofanzivi takozvane armije BiH i stranih mudžahedina.

Boro Peulić, predsednik Organizacije porodica poginulih i zarobljenih boraca i nestalih civila opštine Prnjavor, koja je i organizator ove akcije, rekao je da je podizanje spomen ploče, važan pomen i neizbrisivo sećanje na one koje su vodili najkrvavije borbe i sa stranim mudžahedinima u odbrani svojih domova i Srpske.

-To je nešto najmanje što smo mogli uraditi i naša je obaveza da ih se uvijek sećamo jer oni su stvaranje Republike Srpske platili svojim životima – istakao je Peulić.

-Bio sam dete kada su ovi Prnjavorčani položili svoje živote u odbrani Srpske, ali kao čelni čovek opštine osećam obavezu da ih, naravno uz brigu o njhovim porodicama, nikada ne zaboravimo. Da ih se sa dužnim poštovanjem sećamo i pominjemo, ovim večnim pomenima, ali da se I okrenemo njihovim stasalim generacijam i najbližim koji su ostali iza njih – naglasio je načelnik Tomaš, neposredno nakon što je sa kćerkom nestalog borca, baš na Ozrenu, otkrio spomen ploču.

Uz osveštenje spomen ploče, paljenje sveća i polaganje venaca, zavidovićki i prnjavorski pravoslavni sveštenici, Zoran Živković i Duško Drinić, služili su pomen i za spas duša 25 prnjavorskih boraca koji se i posle 16 godina od završetka rata, još uvek vode kao nestali na Ozrensko – vozućkom ratištu.

Uz samu crkvu Svetog Đorđa u Stogu, podugnut i osveštan je veliki krst, iznad masovne grobnice, u kojoj su neposredno posle rata otkriveni posmrtni ostaci 21 žrtve srpske nacionalnosti, od čega je njih 17 bilo bez glava. Reč je o žrtvama velike muslimanske ofanzive, uz pomoć stranih mudžahedina i NATO avijacije, 10. septembra 1995. Godine, kada je iz doline Krivaje i okolnih vozućkih mesta i definitivno proterano viš od 7.000 Srba.

RAZUMEVANJE

Boro Peulić je izrazio zahvalnost načelniku Tomašu ne samo na razumevanju i dosadašnjoj pomoći u radu organizaciji na čijem je čelu, već, posebno, i na dolasku u Vozuću i otkrivanju spomen ploče.

-Iako je mr Darko Tomaš jedan od najmlađih načelnika u BiH, naše zadovoljstvo i sreća su da čelni čovek naše opštine ima puno razumevanje za naše akcije i potrebe boračke populacije uopšte, a pogotovo nam je drago da je ostao zapažen njegov dolazak u dolinu Krivaje – rekli su Boro Peulić i Dragan Vrhovac.

-Na Ozrenu sam izgubio nogu, ali kao predsednik Udruženja RVI osećam obavezu da se na ovaj i svaki drugi način prisećamo onih koji se nisu živi vratili iz proteklog otadžbinskog rata – naglasio je Dragan Vrhovac, koji je, uz Srđana Tomića, načelnika Odeljenja za boračka pitanja, i druge predstavnike opštinskih vlasti i i organizacija iz Prnjavora, takođe, položio cveće na spomen obeležje.

Ninko ĐURIĆ – Večernje novosti

Prnjavorčani u Stogu, Vozuća 10.9.2011. godine (snimak Tomić.)

Sjećanje na stradanja srba iz Vozuće

Marš „Putem  egzodusa  Srba  iz  Zavidovića  i  Vozuće  2011“,  kojim  je  jutros  počelo  obilježavanje  16  godina  od  stradanja  Srba  iz  Vozuće  i  doline  rijeke  Krivaje  u opštini  Zavidovići  u  Federaciji  BiH,  završen  je  ispred  crkve  Svetog  Georgija  u  Stogu, a u  njemu  je  učestvovalo  476 ljudi.                                    Protjerani Srbi  iz  Vozuće  i  doline  rijeke  Krivaje  jutros  su  ispred  pravoslavnog  hrama  Svete  Ognjene  Marije  u  naselju  Tumare,  na  Ozrenu,  pješke  krenuli  prema  naselju  Stog,  udaljenom oko  15  kilometara  od  Zavidovića.                    Ispred crkve  Svetog  Georgija  u  Stogu  biće  osveštan  Spomen  krst,  posvećen  21  poginulom  srpskom  vojniku  i  civilu,  čiji  su  skeletni  ostaci,  bez  glava,  eshumirani  prije  nekoliko godina.  Sponzori  ove  tradicionalne  manifestacije  Srba  iz  Vozuće  i  doline  rijeke  Krivaje  su  predsjednik  RS,  Milorad  Dodik,  ministar  rada  i  boračko-invalidske  zaštite,  Petar  Đokić, i  načelnik  opštine  Doboj,  Obren  Petrović, a  organizator  je  Zavičajno  udruženje  Zavidovićana,  sa  sjedištem  u  Doboju.

Brčko 1993.

Dolazi do pregrupisavanje snaga i 3.pb preuzima liniju odbrane Putnikovo brdo – Stanovi.

položaji za odbranu četa 1.i 3.lpb u zimu 1992. i 3.lpb do 3.11.1993.

Na Ozren 11.1.1993. godine odlazi kompletan 1. bataljon, gdje posjeda liniju odbrane iznad Stoga a na vijencu  Stolići,

dok 2. pb i 3. pb i dalje u zoni odbrane širi rejon Stanovi – Gojakovac. Prema evidenciji, brigada u ovo vrijeme broji 1.150 boraca. Krajem januara 1993. godine od komande 1. KK stiže novo naređenje – LPBR upućuje se na kraći odmor a već 3.2.1993. godine brigada se upućuje na brčansko ratište bez 1. bataljona, koji je na Ozrenu (Vozuća). Zadatak brigade je operacija „Struja“.

Brčansko ratište

Na brčansko ratište odlazi 591 borac, gdje u sadejstvu 1. i 2. posavske brigade kao i 16. kmtbr treba da obezbijedi struju za Krajinu. Brigada, zajedno sa k-dom, smještena je u kasarnu Brčko. Pripadali smo IBK-u od koga od 4.2.1993. godine dobijamo zapovijest za napad. Prnjavorska brigada sa pridodatim jedinicama za podršku, prelazi u napad pokreta sa linije tt.115 – tt.143 – Potočari. Opštim pravcem Potočari-Omerbegovača sa zadatkom – izbiti u rejon Vranjevače gdje se treba obezbdjediti sa jugozapada iz pravca Boća, sa glavnim snagama ovladati s.Omerbregovača, stvoriti uslove za produžetak napada pracem s.Donja Brka-s.Palanka-s.Donji Zovik. Lijevo napada 2. semberska brigada, desno 1. posavska a sjeverozapadno 16. kmt brigada.

Poslije obavljenih priprema i aktivno izviđanog terena, napad smo izveli  9.2.1993. godine jedinice 3.pb aktivno izvode izviđanje prednjeg kraja neprijatelja i izvodi napad sa susjedima u rejonu s. Šumari u dubini oko 2km.Organizovana je polukružna odbrana i u toku napada neprijatelja došlo je do samoinicijativnog povlačenja četa na nove položaje po dubini. Nakon izvlačenja poginulog pripadnika 3. čete i po naredbi komandanta i komanda se povukla. U borbama gine jedan pripadnik  bataljona a u toku noći, zbog nepreciznog navođenja mb vatre imamo gubitaka u poginulim i ranjenim[1].

Neprijateljska jedinica se uporno branila. Nismo mogli naprijed. Napad je ponovljen 11.2.1993. godine takođe bez uspjeha. U ovim borbama imali smo gubitaka: trojicu poginulih i 6 ranjenih boraca. U međuvremenu sa Ozrena stiže 2. četa 1. bataljona, dok i dalje na Ozrenu ostaje 1. četa.

Novi napad na objekat Vranjevaču izvodi 1. bataljon sa 3.pb 23.2.1993. godine, izveli smo žestok napad, upali smo u prve rovove, nanijeli neprijatelju gubitke, ali nismo mogli dalje, dostignute položaje nismo mogli zadržati zbog žestoke neprijateljske vatre, povukli smo se na polazni položaj, kada smo pretrpjeli gubitke. Ranjen je komandir 1/1.pb zastavnik Jeremić

Zbog promjena koje su nastale na ratištu, a u cilju pravovrjemenog posjedanja položaja i izvršenja novog zadatka k-da IBK izdaje naređenja str.pov.br. 915-1/44 od 25.2.1993. godine na osnovu koga lpbr dobija zadatak da se izmjesti u rejon Ulica, na desnoj obali rijeke Tinje. Na lijevom krilu brigade je 16. kmtbr a na desnom – 2. posavska brigada. Brigada posjeda liniju odbrane: 1. bataljon je u s.Purići, 2. bataljon u rejonu s. Lukića, a 3. bataljon u s.Rogozani.

3.pb više puta izviđa  p/k ispred s. Rogozana i izvodi napad na zadanom pravcu prema pruzi, ali zbog nesihonizovanih dejstava sa vodom vojne policije i 2.pb napad se obustavlja.

Na dostignutoj liniji odbrane borbe su bile svakodnevne, muslimani i hrvati zajedno nisu kretali u žešće napade, uglavnom su nas tukli artiljerijom, a pokušavali su i sa DTG, ali bez uspjeha.

Značajnijih borbenih dejstava na liniji odbrane nema, povremene provokacije neprijatelja shvatamo samo kao upozorenja da moramo biti spremni da odbijemo svaki napad. Linija odbrane solidno organizovana, dobro smo ukopani, a imamo dovoljno boraca da se može organizovati i odmor.

Nastavak dejstava na brčanskom ratištu

Na dostignutoj liniji brigada je dobro organizovana, a neprijatelj ne kreće u ofanzivna dejstva, već čestim granatiranjem prednjeg kraja i po dubini nastoji nam nanijeto što veće gubitke. Ispred nas se nalazi 108. brigada armije BiH, koncentracija snaga im je u rejonu s.Brod, s.Brka i s.Omerbregovača kao i na pravcu selo Bukvik i Lipovac. Artiljerijska oruđa razmještena su im u rejonu sela Brod i sela Vitanovići Donji.

U Krajini ima dosta problema oko obezbjeđenja električne energije, Srbija bi nam obezbijedila električnu energiju, ali u selu Brod nalaze se trafostanice koje su pod kontrolom muslimana. Trebalo je obezbijediti nesmetan dovod struje. Na našem pravcu u akciji „Struja“ učestvuje 16. KMTBR, 5. KLBRP, 2. posavska i 1. PLPBR. Naš zadatak je izbiti na liniju s. Poljani-S.Gajevi. A u daljim aktivnostima u sadejstvu sa 2. posavskom brigadom, ovladati selima Vitanovići Donji i Gornji i izbiti na put u rejonu sela Bukvik Donji. Gotovost za napad 21.7.1993. godine u 01,00 časova.

Borba je počela 21.7.1993. godine u ranim jutarnjim časovima. Naš 1. bataljon dobro napreduje, 2. bataljon izbjegava borbu, uzeti su prvi rovovi i čekalo se na uvođenje tenkova koji bi omogućili nastavak ofanzivnih dejstava. Nažalost, neiskusna posada tenka otvara vatru po našim borcima, poginuo je Mikić Savo, a teško ranjeni Knežević Neđo, Dakić Radoje i Veselinović Slaviša. Za taj dan završene su borbene aktivnosti, teška psihološka situacija u brigadi. Borbeno ofanzivna dejstva nastavljena su sutradan, žestok otpor neprijatelja, brojni su, dobro ukopani, a artiljerijom nas poklapaju da glavu ne možemo dignuti. Ponovo imamo ranjenih i poginulih boraca. Vodimo žestoku borbu i za sebe vezujemo velike neprijateljske snage, kako bi rasteretili naše lijevo krilo na kome napada 16. KMBR. I 5. KLPBR sa dosta uspjeha, jer su potisnuli neprijatelja iz dobro utvrđenih rovova. Borbe neprekidno traju do 29.7.1993. godine, cilj je ostvaren, oslobođen je Brod i stvoreni su uslovi za obezbjeđenje struje za Krajinu. U ovim borbama za struju imali smo veći broj poginulih i ranjenih boraca. Aktivna borbena dejstva se prekidaju naredbom IBK, str.pov.br. 915-1/149 od 30.7.1993. godine, i prelazimo u aktivnu odbranu, zaposjedamo dostignutu liniju, utvrđujemo položaje, uspostavljamo čvrstu vezu sa lijevokrilnim – 5. kozarskom LBR. i desnokrilnim – 2. posavskom brigadom. Z/o brigade desno rijeka Tinja (kota 96), lijevo s.Purići (kota 108,8). Na osnovu naređenja GŠVRS – str.pov.br. 02/2-585 od 29.7.1993. godine, a u vezi mirovnih pregovora u Ženevi obezbjediti :

-obezbjediti prekid b/d na svim linijama dodira,

-naređenje o prekidu b/d stupa na snagu 30.7.1993. godine u 12.00 časova.

Na novoposjednutoj liniji odbrane brigada se dobro organizovala, utvrđeni su položaji, b/d uglavnom nema izuzev sporadične vatre iz pješadijskog naoružanja. Prekid vatre – b/d, slobodno možemo reći, slabo se poštuje, rijetko ali ipak sa MB 60 i 82mm neprijatelj nas tuče, nastojeći nam nanijeti gubitke. Ponekad i mi odgovaramo minobacačima na neprijateljske provokacije. Na brčanskom ratištu proveli smo nepunih devet mjeseci.

Brčko sanitet lpbr

U ovim borbama imali smo gubitke: 44 lakše ranjena, 26 teže ranjenih, umrlo jedan, i 10 poginulih pripadnika brigade.[3]

Na osnovu naređenja GŠ VRS, str.pov.br. 02/2-849 od 28.10.1993. godine i zapovijesti za marš k-da 1. KK, str.pov.br. 523-1/93 od 29.10.1993. godine, LPBR (sa pridodatim jedinicama hab122 и  inžinjerijski .vod) upućuje se na benkovačko ratište, RSK  gdje će biti u gotovosti za prijem zadataka 4.11.1993. godine.

Sa položaja u Vozućoj u rejonu Stalići poćetkom novembra 1993. godine predaje položaje Krnjinskoj brigadi i izvlači se i kompletan 3. bataljon koji ulazi u sastav brigade, radi odlaska na novo ratište u Benkovac.

Vozuča 1993. godina komanda 2.ozlpbr sa starješinama Prnjavorske lpbr

Bataljon je ostvario vema dobru saradnju sa 4.lpbr Vozuća i lokalnim organima vlasti.

 

 

 

 

Ostaci društvenog doma u Stogu

Spomen ploča poginulim pripadnicima lpbr u crkvi u Stogu, Vozuća.

Poslije rata u rejonu Stoga, Vozuća, srušena osnovna škola, društveni dom i popova porodična kuća.

s.Stog 2011. godine, porodice poginulih i nestalih boraca opštine Prnjavor ispred crkve

 

 

 

Posjeta prnjavorčana parastosu poginulim borcima prnjavorske i srbačke brigade, u crkvi postavljena spomen ploča.

 

 

GLAS BORCA U 1. BATALJONU

 

GLAS BORCA U 3.BATALJONU

[1] Teže ranjen zamjenik komandira 1. pješadijske čete, sv Peulić S., 2 ranjena borca i 2 poginula.

[2] Izvršena zamjena položaja sa pješadijskom četom iz sastava krnjinske lake pješadijske brigade.

1.6.1994. godine u napadu muslimaskih snaga na položaje Stalići-Visić i Podvolujak izgubljeni su položaji 1.mtb 27.mtbr iz Dervente sa 8 poginulih i 6 ranjenih i povređenih pripadnika 1.mtb iz Smrtića.

 

[3] Isto, str,19-20

Sukobljena strana

Sukopljena strana u zoni odgovornosti 329.okbr JA

u čijem sastavu kao ojačanje upotrebljen odred TO opštine u sastavu 2.partbrTO bila je 121. brigada ZNG, Nova Gradiška

121. brigada ZNG

Odluka k-danta Odreda

Novogradiška brigada službeno je ustrojena 1. listopada 1991. godine, a njezina 1. bojna svoj ratni put je počela kao dobrovoljačka postrojba Zbora narodne garde 28. lipnja pod zapovjedništvom Željka Žgele koja je prije toga bila 3. bojna 108. brodske brigade. Od zarobljenog oružja u Novoj Gradiški osniva se još jedna bojna koja će postati 2. bojna 121. brigade.

Nakon ustrojavanja 3. listopada, 121. brigada zajedno sa 108. brigadom kreće u svoju prvu akciju, protunapad duž stare ceste Nova Gradiška-Okučani pri kojem je JNA izgubila pet tenkova i dva oklopna transportera. Tijekom studenog brigada vrši nove protunapade i pomiče crtu obrane u smjeru Mašića i Medara.

Na južnoj crti obrane brigada drži položaje na Goricama s jednom satnijom 3. brigade i 99. brigadom.

Od 10. prosinca brigada učestvuje u zajedničkoj akciji s ciljem uspostave potpunog nadzora nad putem Nova Gradiška – Požega i selima Snjegavić, Golobrdac, Čečavac, Jeminovac, Sinlije, Opršinac, Vučjak Čečavski i Ruševac. Nakon devet dana borbi zauzeto je jako neprijateljsko uporište Mašička Šagovina, a 30. prosinca zauzeto je i selo Širince. Akcija ‘Širinci’ zaustavljena je tek 3. siječnja 1992. nakon potpisivanja Sarajevskog primirja.

Nakon primirja 121. brigada drži položaje naspram 18. korpusa Srpske vojske Krajine, a taktička skupina odlazi na istočnoslavonsko bojište.

U jesen 1944. godine brigade se preustrojava u 121. domobransku pukovniju. Zajedno sa pukovnijom brigada je imala 156 poginulih i 536 ranjenih.

Izvor: http://www.vojska.net/hrv/oruzane-snage/hrvatska/brigada/121/

ZLOGLASNA HANDŽAR DIVIZIJA18.marta 1992. godine iz Zagreba autobusom stigli su u tadašnji Bosanski brod, odnosno danas Brod,. Po dolasku su prenoćili u jednoj kasarni, a već sutradan otpočeli su diverzantske i zločin ačke akcije protiv nenaoružanog civilnog srpskog stanovništva.

Prvi zločin na prostoru BiH počinili su upravo pripadnici „Handžar divizije“, i to na području današnje opštine Brod. Zločin se dogodio u mjestu Sjekovac, 26.marta 1992. godine.

tog kobnog dana u 16 časova pripadnici muslimansko-hrvatskih oružanih formacija iz takozvanog „Intervetnog voda“ i „Handžar divizije“ izvršili su zločinački napad na civilno stanovništvo u Sijekovcu.  Na svirep i monstruozan način ubili su deset civila, a preostali dio stanovništva su zarobili i odveli u zatvor…Potom su opljačkali , minirali ili zapalili 50 srpskih kuća…(vidi Kako je počeo rat u BiH, Srpski borac, maj/jun 2002.)

[1] vidi  Formiranje 2. Odreda TO opštine, naredbom komandanta TO 23.3.1992. sa oko 1260 boraca sa zadatkom  odbraniti sjeverne granice opštine.

Razlozi koji su doveli do izilaska snaga TO na Motajicu:

1.Prelazak regularnih snaga Hrvatske vojske na područje Bosanski Brod, Derventa, Odžak, Cera, Jakeša, Pećnik,
2. Raspad jedinice 327 mtbr JNA koji pokriva gore navedeni pravac (odbrana granice duž rijeke Save),
3. Formiranje jedinica  HVO-a i Armije BiH na širem području Posavine,
4. Pokolj familije Zečević u Sijekovcu, i patnje srpskog stanovništva Bosanskog Broda, Dervente i šire područje Posavine
5. Presecanje komunikacijskog pravca Derventa – Doboj,
6. Miniranja mosta u mjestu Palačkovci, opština Prnjavor

SUKOBLJENE SNAGE prema zapovesti za napad OG Istočna Posavina, 06.05.1992.

Bosanskobrodska brigada, Derventska brigada, 3/3 br „A“ 108.br, 157. br, Riječki bataljon

Vidi više: general Slobodan Praljak, Pad bosanske Posavine 1992. godine https://www.scribd.com/document/52721132/Slobodan-Praljak-Pad-Bosanske-Posavine 

Skinuto sa sajta Armije RBiH:

BOSANCI BRANE SVOJ BROD

AKCIJA PODSJELOVO

Akcija Paljenik

Vozuća

Bitka za Vozuću 1995. godine iz pera srpskog novinara – “takvoj sili nismo se mogli oduprijeti”

Oslobođenje Podsjelova 1995. godine – Bitka koja je bila uvertira u veliku operaciju oslobođenja Vozuće i dijelova Ozrena