Nakon potpisivanja Mirovnog sporazuma između zaraćenih strana u Bosni i Hercegovini krajem 1995. godine, a krajem marta 1996. godine došlo je do masovne demobilizacije vojnika ratnih jedinica VRS-a, među kojima i vojnika Prnjavorske brigade i jedinicama 27. mtbr VRS sa područja grada Prnjavora, nakon čega je komanda Prvog korpusa VRS naredila spajanje ove dvije brigade u jednu, koja je dobila formacijski naziv 107. pješadijska brigada sa vojnom poštom broj 2210 Srbac.
Ratni put Prnjavorske 1. pješadijske brigade 1996. godine – 83 dana
ratište
opština
jedinica
Zadatak
1996.
%
Vitkovci
Teslić
brigade
odbrana
82
98,80%
Prnjavor
Prnjavor
brigade
demobilizacija
1
1,20%
Ukupno dana
83
100%
Rezime ratnog puta 1. pješadijske brigade, „Vukovi“ i Motajičkog bataljona u ratu 1992. -1996. – 3.917 dana
Sjećanje na borbena dejstva „Vukova“ u 1993. godini
Kašić, Benkovac , RSK
Naređenjem komandanta 1.KK od 26.1.1993. godine ponovo se formira 1. udarni bataljon „Vučijak“ u 27.mtbr na osnovu ukazane potrebe i pogoršanja situacije na prostoru RSK, a u cilju pružanja pomoći srpskom narodu i suprotstavljanju ustaške agresije. Sa Vučijaka krenulo je sedam autobusa sa oko 250 pripadnika „Vukova sa Vučijaka“ pravcem za Benkovac i Srpsku Krajinu. Ovo je bila prilika da se vrati dug MUP RSK na njihovo učešće u našoj operaciji „Koridor 92.godine“ i prodor za Srbiju i sjećanje na 31 poginuli i 84 ranjena pripadnika milicije RSK.[1] Nešto kasnije, u jesen iste godine na Benkovačko ratište oblazi i 1.prnjavosrka lpbr.
Odlazak Vukova u Ravne Kotare- Kašić doneo je nove pobjede, korišćenjem brzine izvođenja borbenih dejstava, manevar i sposobnost iznenađenja uz korišćenje PO sredstava, naročito „Ose“. Samo u jednoj akciji , prvi vod prve čete izbacio je iz stroja više od 70 neprijateljskih vojnika. To su bili naši vrli borci: Pejić Duško, Lukić Dragan, Kaurin Vinko, Raljić Mitar i mogi drugi. I svi ostali uložili su pravo herojstvo i u borbama u Kašiću.
Ratna 1995. godina za 1.lpbr Prnjavor bila je najteža godina na svom ratnom putu od 1991. godine. Brigada je na Ozrenskom ratištu pretrpjela velike gubite, preko 132 poginula borca brigade, ali je imala i značajne borbene uspjehe u odbrani Novog Grada od agresije HV, podršci odbrane Zapadno-krajiških opština od združenih napada ABiH i HV, uspješnim dejstvima na Oraškom ratištu, kada je probijena linija odbrane HVO.
Ratni put 1.lpbr Prnjavor, odreda „Vukova sa Vučijaka“ i 1/27.mtbr VRS u 1995. godini- 500 dana
ratište
Opstina
brigada
Dana
zapovjest
KM
%dana
Ozrensko
Zavidovići
lpbr
248
odbrana
Zavidovići
5,64%
Oraško
Orašje
lpbr
10
napad
Orašje
0,23%
Novigradsko
Novi Grad
lpbr
88
napad
Modriča
2,00%
Jajce
Jajce
lpbr
4
proboj
Jajce
0,09%
Bronzani Majdan
Prijedor
lpbr
0
napad
B.Majdan
0,00%
Ključno
Ključ
27.mtbr
3
napad
Ključ
0,07%
Lomovita-Omarska
Prijedor
lpbr
11
rezerva
Omarska
0,25%
Vitkovci
Teslić
lpbr
136
napad
Doboj
3,09%
Brojno stanje 1.lpbr u 1995.godini povećano za još 770 novo mobilisanih i raspoređenih boraca , a ukupna ratna popuna iznosila je preko 4.800 boraca.
Prema podacima iz arhive odsjeka MO Prnjavora, od prvog poziva vojnih obveznika sa područja grada Prnjavora 327. mtbr JNA, na tzv. vojnu vježbu od 4 mjeseca, i mobilizaciju u martu 92., kroz brigadu je prošlo, odnosno raspoređeno više od 1.750 pripadnika. Brigada je popunjena vojnicima, podoficirima i oficirima prema planu popunjavanja brigade od 937 v/o. Pozivanjem od 5.10.1991.godine i mobilizacijom u martu 1992. godine, do ponovnog formiranja (19.5.1992.) formiranjem 27. mtbr, pozvano je preko 1.122 pripadnika, a kasnije kroz prvu popunu još 54, i prvom prekomandom od 247 boraca, tako da je prvi put popunjena sa 1.423 boraca, bez dupliranja rasporeda, odnosno 151% u odnosu na plan popune. [1]
U 327. mtbr JA mobilisano je preko 1.120 pripadnika, popunjeno je još 54 vojnika, u osnovne jedinice brigade (pješadijski bataljoni, divizioni, čete i vodovi) raspoređeno je ukupno 1.423 boraca. Vojnika 1.234, podoficira 134 i oficira 55 . Sa prekomandama kroz brigadu prošlo preko 1.750 boraca. Prosječna starost raspoređenih boraca 30 godina života.
raspoređenost
svega
%
3
4
5
Starost
mobilizacija
1122
78,85%
985
95
42
30,08
1 popuna
54
3,79%
43
8
3
31,26
1 prekomanda
247
17,36%
206
31
10
30,33
Ukupno
1.423
100%
1.234
134
55
30,56
Organizaciono-formacijska struktura brigade zasniva se na formiranju sastava bataljona JA: 4 pešadijsko-motorizovana bataljona sa divizijonama-četama za podršku, komandovanje, štabne jedinice (veze, izviđanje i vojna policija) i pozadinski bataljon.
Pregled mobilisanih pripadnika po osnovnim jedinicama brigade
jedinica
svega
%
3
4
5
Starost
1.mtb
64
4,50%
58
5
1
32,23
2.mtb
9
0,63%
8
1
32,68
3.mtb
782
54,95%
694
60
28
30,17
4.mtb
3
0,21%
3
31,88
4.mtč
8
0,56%
8
24,76
čv
7
0,49%
5
2
29,52
čvp
10
0,70%
8
2
26,05
had122
6
0,42%
3
2
1
35,01
ič
4
0,28%
3
1
21,53
inžb
11
0,77%
10
1
25,20
k-dabr
1
0,07%
1
29,77
ladPVO
11
0,77%
11
26,00
mpoad
168
11,81%
140
20
8
29,36
pozb
23
1,62%
21
1
1
34,31
rjVV
3
0,21%
3
28,81
tč
10
0,70%
8
2
26,87
vabho
2
0,14%
1
1
37,42
Ukupno
1.122
78,85%
985
95
42
29,50
Brigada je u mobilizaciji bil popunjena sa 79% brojnog stanja ili 1.122 pripadnika: (1) vojnika 985, (2) podoficira 95 i (3) oficira 42. Najveći procenat popunjenosti je na 3.mtb preko 880 i to je oko 68% popunjenosti brigade.
Ratni put 1.lpbr Prnjavor i 1/27.mtbr u 1994. godini- 1.059 dana
ratište
Opština
brigada
Dana
zapovjest
KM
%
Dobojsko
Doboj
lpbr
139
osiguranje
Stanovi
3,16%
Maglajsko
Maglaj
lpbr -3.lpb
12
osiguranje
s.Bradići HVO
0,27%
Ozrensko
Zavidovići
lpbr
462
odbrana
Zavidovići
10,51%
Teslićko
Teslić
27.mtbr
446
odbrana
s.Bijelo Bučje
10,15%
Brojno stanje 1.lpbr u 1994.godini je povećano sa mobilizacijom i prvim rasporedom za 680 boraca, U brigadi bilo raspoređeno preko 4.800 boraca tokom rata.
54 pripadnika lpbr je izbačeno iz stroja i nisu više na vojnom spisku-brojnom stanju. 31 poginulih, 1 umrlih, 1 samoubistvo, 19 teško ranjenih i 2 bolesnih koji su upućeni na dalje liječenje (nepovratni gubici brigade).
Ratni put 1.lpbr, 1/27.mtbr i „Vukova“ u 1993. godini- 1.537 dana
ratište
Opština
brigada
Dana
zapovjest
KM
%dana
Bratunačko
Bratunac
27.mtbr
29
odbrana
Kravica
0,73%
Dobojsko
Doboj
1.lpbr
60
odbrana
Stanovi
1,51%
Brčansko
Brčko
1.lpbr
265
odbrana
Brčko
6,66%
Benkovačko
Benkovac
27.mtbr
10
napad
Benkovac
0,25%
Teslićko
Teslić
27.mtbr
274
odbrana
s.Bijelo Bučje
6,89%
Vozućko
Zavidovići
1.lpbr
222
odbrana
Stog
5,58%
Maglajsko
Maglaj
27.mtbr
177
napad
Liješće
4,45%
Vozućko
Zavidovići
27.mtbr
408
odbrana
Zavidovići
10,26%
Benkovačko
Benkovac
1.lpbr
92
odbrana
Benkovac
2,31%
Brojno stanje 1.lpbr je tokom rata bilo oko 4.800 raspoređenih boraca, u 1993. godini mobilisano i prvi put raspoređeno 583 boraca (784 pripadnika sa 4.lpb u z/d)
jedinica
Ukupno
%
1992.
1993.
Starost
1.lpb
633
13,11%
311
106
29,11
2.lpb
812
16,81%
556
71
30,66
3.lpb
490
10,14%
227
54
31,38
4.lpb
1602
33,17%
1113
169
42,96
čmb120
33
0,68%
29,42
iv
56
1,16%
41
2
23,09
k-dabr
25
0,52%
20
3
40,80
ks
58
1,20%
34
9
30,26
larv PVO
36
0,75%
24
3
26,83
mbLRL
7
0,14%
25,29
mpov
14
0,29%
11
1
27,20
odredVV
87
1,80%
24,72
pionv
25
0,52%
23
1
31,96
pozč
145
3,00%
77
17
31,94
rb
260
5,38%
44,21
rjVV
414
8,57%
253
139
25,94
tv
20
0,41%
18
28,47
vv
38
0,79%
20
3
26,67
vvp
75
1,55%
58
5
24,87
ukupno
4.830
100%
2.786
583
30
Pregled gubitaka brigade u 1992. – 93.
137 pripadnika 1.lpbr je izbačeno iz stroja i nisu više na vojnom spisku-brojnom stanju. 57 poginulih, 1 umrlih, 3 samoubistvo, 61 teško ranjenih i 6 bolesnih koji su upućeni na dalje liječenje (nepovratni gubici brigade).
Prosječna starost boraca brigade u drugoj godini rata po popuni je oko 30 godina života. Prvi i drugi pješadijski bataljon su bili i dalje popunjeni preko formacije (422), dok je treći pješadijski bataljon bio popunjen ispod formacije. Pozadinska četa popunjena preko formacije (71), dok minobacačka četa 120mm od 66 pripadnika i baterija lrb 128mm od 67 pripadnika , nije formirana. Komanda i prištabske jedinice bili formirane u okviru formacije prebvišenim brojem boraca.
RATNI PUT TO opštine, 1.lpbr Prnjavor, 1.udarnog bataljona 1.KK „Vukova sa Vučijaka“ i 1/327.mtbr u 1992. godini trajao je 920 dana
ratište
Opstina
brigada
Dana
zapovjest
KM
%dana
Zapadno-Slavonsko
Nova Gradiška
329.okbr JA
166
odbrana
Nova Gradiška
4,17%
Derventsko
Derventa
TO opštine
57
odbrana-napad
Derventa
1,43%
Derventsko
Derventa
327.mtbr
109
napad
Derventa
2,74%
Derventsko
Derventa
27.mtbr
91
napad
Derventa
2,29%
Formiranje brigade
Prnjavor
1.lpbr
30
domobilizacija
Prnjavor
0,75%
Koridor
Derventa
1.lpbr
18
napad
Derventa
0,45%
Drenova
Prnjavor
TO opštine
14
odmaranje
Prnjavor
0,35%
Koridor
Derventa
27.mtbr
11
napad
Derventa
0,28%
Modričko
Modriča
27.mtbr
7
napad
Modriča
0,18%
Modričko
Modriča
lpbr
5
marš
Modriča
0,13%
Odžačko
Odžak
lpbr
16
napad
Odžak
0,40%
Prnjavor
Prnjavor
lpbr
27
odmaranje
Prnjavor
0,68%
Brodsko
Brod
lpbr
108
odbrana-napad
s.Grk- Sijek
2,71%
Gradačansko
Gradačac
lpbr
10
napad
Gradačac
0,25%
Brodsko
Brod
27.mtbr
114
napad
kasarna
2,87%
Teslićko
Teslić
lpbr
1
izviđanje
Teslić
0,03%
Jajce
Jajce
lpbr
3
napad
Jajce
0,08%
Dobojsko
Doboj
lpbr
27
odbrana
Stanovi
0,68%
Vozućko
Zavidovići
lpbr
89
odbrana
Stog
2,24%
Bratunačko
Bratunac
27.mtbr
9
odbrana
Bratunac
0,23%
Brojno stanje 1.lpbr u 1992.godini je 2.572 mobilisanih i prvi put 161 raspoređenih boraca, sa prvom prekomandom od 53 pripadnika, ukupno ratno brojno stanje raspoređenih boraca brigade u 1992. godini 2.786 boraca, od ukupno raspoređenih boraca 1.lpbr tokom rata preko 4.800 boraca, a prošlo kroz brigadu oko 6.340 boraca
Zbog izuzetno teške situacije na Ozrenskom ratištu, po naređenju pretpostavljene k-de OG Doboj, 70 dobrovoljaca 1. i 3. pješadijskog bataljona i vojna policija s komandantom majorom Vladom Živkovićem odlaze na južni dio Ozrena prema r. Krivaji, Vozućko ratište, kako bi pomogli u stabilizaciji linije i spriječili masovno iseljavanje stanovništva sa Ozrena i Vozuće. 19.12.1992. godine po naređenju komandanta brigade, komandant 3.pb kap Tomić sa 2.pč 3.pb zastavnika Gligorić Borislav, upućuje se u rejon Vozuće, opština Zavidovići na uspostavljanju linije odbrane na pravcu Ljeskovac (1.017m) i jedna pješadijska četa 1.pb sa komandantom brigade i zamjenikom komandanta 1.pb vod Tubak Brane zauzima položaje na vijencu Stolići preko r. Krivaje iznad Vozuće.[1]
Reportaža sa prnjavorskim borcima na Vozućoj, Zavidovići u odbrani položaja krajem 1992. godine u dolini Krivaje, na vijencu Stolici prema s.Mahoje, sa borcima 1. pješadijskog bataljona, a nekoliko kilometara uz vijenac dalje i bila je i 2. četa 3.pješadijskog bataljona na prevoju Kamenička premet prema s. Gostoviću.
SLOBODU NOSI KRAJIŠNIK (Krajiški vojnik, list 1.KK, broj 12, januar 1993, str. 17)
– Dobar je ovo narod. Prihvatili su nas kao braća i pomažu nam kada je najpotrebnije. Naravno, ima i onih koji su napustili svoja sela i umjesto da brane rodno ognjište , otišli negdje u Srbiju, ili još dalje, kaže Zoran Milošević, iz voda mb82mm 1.pješadijskog bataljona 1.prnjavorske lpbr.
– Naučili smo da ratujemo daleko od kuće, svuda gdje je ugrožen srpski narod i gdje se brane srpske teritorije. Poslije Dragalića u Zapadnoj Slavojniji, Dervente, Broda i Teslića evo došli smo i ovdje kod Zavidovića, i brzo smo se snašli, kaže Braco Ćućić, iz voda mb82mm.
Sa svojim borcima, komandant 1. bataljona Nikica-Nikola Merlović , kapetan 1. klase, po nacionalnosti je Ukrajinac.
– Naša jedinica nije, kako kažu, etnički čista. Naravno, najviše je Srba, ali ima dosta i Ukrajinaca, Poljaka, Hrvata, Roma… Svi smo jedinstven vojnički kolektiv i tu nema nikakve razlike niti problema.. Ovaj bataljon već drugu godinu bije bitku za pravdu i slobodu naroda koji nije izazvao niti želeo ovaj užasni rat. Borilo se i vjerujemo u bolje sutra, u sretniju i mirniju budućnost naše djece , poručuje kapetan Merlović. A njegov zamjenik , Brane Tubak bio je običan vojnik, sada je poručnik. Sposoban momak, prava junačina, veliki borac. Njegovi saborci kažu da je izvrstan strijelac, odličan artiljerac. Zajedno sa majorom Vladom Živkovićem, komandantom prnjavorske brigade i još nekoliko boraca krenuli smo dalje , gore u planinu , do prve vatrene linije i položaja prema muslimanskom uporištu Mahoje. Put je bio naporan. Više od dva časa pješačenja uz brdo. Hrana, voda i municija se mogla iznijeti samo sa samaricom. A kad smo stigli , dočekali su nas Alijini snajperisti. Morali smo u zaklon. Uz kafu koju su pripremili Rade Jusupović, Duško Marić i družina razgovarali smo o pretnjama vojnom intervencijom.
– Ma kakva vojna intervencija. Borci i ovaj srpski narod su već navikli na stalne prijetnje. Mogu oni i intervenisati, ali ja im ne preporučujem da dolaze u ove planine, kaže jedan borac 1. bataljona lpbr Prnjavor.
Bandera – Smajine vode – Blaževića brdo – Pašići – Jevadžije – Ćemani – Gojakovac.
Stanovi
Brigada dobija novi zadatak i 14.12.1992. godine posjeda položaje u zoni odbrane na Dobojskom ratištu: Bandera – Smajine vode- Blaževića brdo – Pašići- Jevadžije- Ćemani -Gojakovac.
Komanda brigade smještana je u selu Donja Grabovica. 3.pb u rejonu Cerovice.
Spomenik u MZ Grabovica izgrađen 2018. godine sa 21 poginuli borac VRS i dvije CŽR.
Na spomeniku se nalazi Radonjić Petar 1951. – 1995.g. poginuli borac 1.pb1.prnjavorske lpbr sa stanom u Kulašima.
U z/o brigade nema značajnijih borbenih dejstava, zona odbrane dobro je organizovana, vrše se povremena izviđanja prednjeg kraja protivnika, uz sadejstvo brigadnih izviđača, a neprijatelj povremeno dejstvuje na položaje. Vrši se privođenje boraca koji su samovoljno napustili jedinice i popunjava se linija odbrane brigade. 13.12. 1992 godine u PKM bataljona dolaze nove zimske uniforme za borce. Borci Dobojske brigade napustili liniju, koju sada pokriva 1.pb.
video, Prnjavor, novembar 1993.
U Prnjavoru 18.12.1992. godine održana je osnivačka skupština Udruženja boraca 1991- 92. godine, za predsjednika izabran k1k Ratko Desić, ranjeni k-dant 3.pb, prisutni su i delegati iz naše brigade.
Usljedili su vjerski praznici i pokloni i posjete iz KSS i privrednika sa područja opštine Prnjavor.
Kratak prikaz ratnog puta i brojnog stanja 27.motorizovane brigade 1.KK VRS i njenog 1.mtb, Motajičkog bataljona
Godišnjica Bratunačkog ratišta 1992. – 1993.
BORCI POSAVINE
Počekom rata 1991.godine 5. odnosno 1.krajiški korpus imao je nekoliko jedinica koji su bili u sastavu JNA. Opština Prnjavor po planovima popune popunjavala je 6 jedinica korpusa: 3 pozadinske jedinice-PoB i 3 manevarske jedinice JNA:
14.pozadinska baza JNA u Krčmaricama, skladište MES i municije, Trapistima i Mali logor, mobilisano 129;
188. pontonjeriski bataljon sa razrezom od 2 v/o a mobilisano je 5 pripadnika;
293. inžinjerijski puk sa razrezom od 333 v/o, a mobilisano je 143 pripadnika, i
329.okbr sa razrezom od 30 v/o, a mobilisano 146 pripadnika.
plan je bio 691 v/o, a mobilisano 421 v/o u 5. KK.
U 7.tuzlanskom korpusu JNA, opština je popunjavala dvije jedinice:
327.mtbr, vojne pošte 3164 Derventa sa najvećim planom popune sa opštine u razrezu od 935 v/o i to: 26 oficira, 31 podoficira i 878 vojnika, dok je mobilisano 976 pripadnika;
motorizovani bataljon, vojne pošte 6510 Derventa, kasnije Osinjska lpbr u planu popune sa 131 v/o, a mobilisano 5 v/o.
plan je 691 v/0, a mobilisano 981 pripadnika u 7.K JNA[1] .
Ukupno mobilisamo u jedinice JNA sa područja opštine , prema prikupljenim podacima, 1.402 pripadnik i kroz popunu iz drugih jedinica 153 borca. Ukupno raspoređeno u JNA 1.555 boraca. Kroz jedinice JNA prekomandama prošlo je još 215 boraca. Kroz jedinice prošlo i na rasporedu bilo 1.770 boraca sa područja opštine.
327.mtbr radila je i postojala još u vijeme JNA u Derventi, imala svoju formaciju, i u
početku nakon formiranja i ulaska rezervnog sastava imala značajnu ulogu u odbrani sjevernog dijela Republike Srpske.
Nakon mobilizacije jedinica 5.korpusa JNA i njihovo angažovanje na Zapadno-Slavonskom ratištu, 5.10.1991. godine počelo je pozivanje vojnih obveznika sa opštine na tz.4 mjeseca rezerve u 327.mtbr u kasarnu Derventa.http://lpbr-prnjavor.info/30-godine-od-mobilizacije-u-opstini-prnjavor/
„Do sada je bilo dosta polemike o mjestu i ulozi brigade u 1.KK, posebno u TG-3. Radi objavljivanja ocjene rada jedinice potrebno je analizom dosadašnjih dejstava doći do pokazatelja o dosadašnjem periodu života i aktivnosti. Poznato je da brigada nije uspela sprovesti mobilizaciju[1] , te daje formiranjem TO stvoreno jezgro za brigadu. Sve specifičnosti treba objasniti od učesnika i to od samog početka rata, posebno sa ratnim putem svojih jedinica što realnije i sa jasnim pokazateljima“. Pukovnik Stanko Baltić, komandant 327. mtbr; Naređenje u kome traži podatke za istorijsku građu
