Mobilizacija, kao planska aktivnost prelaska na ratnu organizaciju u opštini Prnjavor, sprovedena je po mobilizacijskim pravilima bivše JNA i TO, a prema mobilizacijskom razrezu[1].
Pregled strukture izvršenja mobilizacija prema kategoriji i polu pripadnika TO na području opštine:
Grupa
svega
%
muški
ženski
Starost
3
3203
86,19%
3184
18
33,58
4
397
10,68%
396
1
32,70
5
116
3,12%
116
35,52
Ukupno
3.716
100%
3.696
19
33,93
Prva ratna, opšta mobilizacija jedinica i ustanova Teritorijalne odbrane opštine počela je pravovremeno od 18.9.1991. godine, bez proglašenja ratnog stanja, i počela da funkcioniše po ratnoj organizaciji i formaciji od 3.400 mobilisanih boraca. Vojnika(3) je bilo raspoređeno 3.013 ili 87%, podoficira(4) 359 ili 11% i oficira(5) 104 ili 3%. Prosjek godina života boraca 34 godine života.[2].
Mobilisano je preko 3.100 pripadnika TO opštine Prnjavor i popunom još novih 290 vojna obveznika tako da je u TO opštine sa prekomandama 300 pripadnika, bilo raspoređeno, bez dulpliranja v/o, u teritorijalnoj odbrani opštine preko 3.700 boraca ili 78% više u odnosu na plan popune ratnih jedinica prostrorne i manevsarske strukture 0d 2.085 lica, ili 31% od ukupno raspoređenih lica u oružene snage SFRJ, odnosno 8% od ukupnog broja 47.055 popisanog stanovništva opštine 1991. godine. Kroz jedinice i štabove TO prošlo preko 5.700 vojnih lica sa područja opštine Prnjavor.
U sastavu TO opštine pred mobilizaciju bilo je raspoređeno u manevarske i operativne jedinice TO 1527 komada oružja, prema formaciji i popuni ratnih jedinica:
Komanda jedinice 1.lpbr Prnjavor u saradnji sa komandom 1.KK VRS u čijem je sastavu, neprekidno je pratilo stanje popune jedinice, vrši analizu i po potrebi preduzima potrebne mjere pobiljšanja, naročito dobrovoljnog popunjavanja boraca, i o tome redovno dostavlja izvještaj komandi korpusa.
Popuna u VRS vršila se na osnovu opšte vojne obaveze sa profesionalnim vojnim licima, licima u rezervnom sastavu, vojnicima na služenju vojnog roka i dobrovljcima. I u zadnjim godinama rata predstavljala je veliki problem, jer nije bilo dovoljnih vojnih obveznika za popunu jedinica VRS zbog gubitaka.
Prema formaciji precizno je određen formacijski sastav štabova i jedinica VRS. Njome se, prema ulozi i zadacima, utvrđuje broj mjesta za popunu, potreban profil kadrova prema stručnoj spremi i VES, njihov međusobni odnos i grupisanje po nižim organizacijskim jedinicama i određuje vrsta , količina i raspored ličnog i zajednićčkog naoružanja i vojne opreme.[1]
Naredbom komandanta 1.Krajiškog korusa VRS od 20.5.1992. godine formirana je 1.prnjavorska laka pješadijska brigada. Brigada je bila u formacijskom sastavu 1. KK VRS.[2]
Komandant
komanda brigade
štab
vod vojne policije
izviđački vod
larv PVO
pionirski vod
mješoviti POV
vod veze
komanda stana
pješadijski bataljon /tri bataljona/
četa MB120mm
mješovita baterija
pozadinska četa
Brigada je bila trojne formacije, bataljonskog sastava sa tri pješadijska bataljona, kasnije i 4.lpb, jedinicama za podršku i prištabskim jedinicama. Jedinica za artiljerijsku podršku je bila minobacačka četa 120mm i mješovita baterija LRL128. Pod prištabskim jedinicama podrazumjevaju se vod vojne policije, izviđački vod, pionirski vod, vod veze i komanda stana. Logističku podršku brigade izvršavala je pozadinska četa.
Formacija brigade broj 111.978 iznosila je 1.711 pripadnika, a po planu popune 1.lpbr iz 1992. godine, formacija je bila: oficira 89, podoficira 134, vojnika 1272. Ukupno vojnih obveznika 1.499 pripadnika; motornih vozila 46. Prosječna starost boraca 33 godine života.
Raspoređeno u ratne jedinice brigade 4.800 boraca ili 279%, dva puta više od formacije.
Brojčana popunjenost ratnih jedinica brigade tokom rata najveće je bilo prilikom organizacijko-formacijske reorganizacije od TO u 1.lpbr u maju i junu 1992. godine, iznosilo je 2.577 mobilisanih i preraspoređenih prvih boraca. Krajem 1993. godine mobilisano je još 387 boraca, a 1994. godine 414 borca, zatim 1995. godine 333 boraca od vojnih obeznika raspoređenih na radnu obavezu i prekomandom iz 4.lpb, jer su gubici brigade bili najteži i trebalo je popuniti jedinice. U 1996. godini mobilisano je samo 5 boraca.[1] Ukupna raspoređenost u jedinicama brigade preko 4.800 pripadnika
godina
Ukupno
%
3
4
5
ispod
%formacije
1992.
2.785
57,66%
2435
272
78
2785
162,20%
1993.
583
12,07%
538
33
12
583
33,95%
1994.
682
14,12%
646
29
7
682
39,72%
1995.
769
15,92%
721
34
14
769
44,79%
1996.
11
0,23%
11
11
0,64%
ukupno
4.830
100%
4.351
368
111
281,30%
U kategoriji (3) vojnika raspoređeno je 90%, (4) podoficira 8% i (5) oficira 2%. Popuna je bila izvršena sa 2,5 puta više u odnosu na formaciju brigade i pridodate jedinice.
U odnosu na mjesec i godinu raspoređenih boraca u jedinice brigade stanje je:
mjesec
Ukupno
%
1992.
1993.
1994.
1995.
1996.
01
112
2,32%
41
21
41
9
02
395
8,18%
28
322
44
1
03
152
3,15%
95
32
24
1
04
80
1,66%
28
25
27
05
1242
25,71%
1120
47
34
41
06
982
20,33%
850
43
25
64
07
354
7,33%
170
97
22
65
08
555
11,49%
410
55
50
40
09
146
3,02%
63
24
17
42
10
234
4,84%
102
81
15
36
11
426
8,82%
49
22
59
296
12
152
3,15%
21
22
60
49
ukupno
4.830
100%
2.785
583
682
769
11
Najveća popuna kod raspoređenih pripadnika u jedinice brigade bila je u maju 1992. godine u vrijeme gašenja JNA i njene preformacije u jedinice VRS.
Prvi udarni bataljon Prvog Krajiškog korpusa VRS „Vukovi sa Vučijaka“
Komanda jedinice „Vukovi sa Vučijaka“ u saradnji sa komandom brigade u čijem je sastavu, neprekidno je pratilo stanje popune jedinice, vrše analizu i po potrebi preduzimaju potrebne mjere pobiljšanja, naročito dobrovoljnog popunjavanja boraca.
Koridor, 1992.
Analiza brojnčanog popunjavanja jedinice „Vukovi sa Vučijaka“ Prnjavor na Derventskom ratištu, Benkovačkom 1991-[1]1995. godine u SR Hrvatskoj i ratištima u z/o 1.KK VRS prema prikupljenim podacima
Broj pripadnika u jedinici „Vukova sa Vučijaka“ po prvom rasporedu dobrovoljaca u jedinicu TO i JNA 246 boraca, i u VRS preko 650 boraca, a prošlo preko 1.100 pripadnika u devet vojnih pošta. Najviše u 1.prnjavorskoj lpbr 513 boraca ili 78%
Prema podacima iz ove jedinice kroz bataljon je prošlo preko 1000 boraca VRS , od kojih je 47 poginulo, a 180 ranjeno.
Sve ukupno u ratnim jedinicama TO, JNA i VRS bilo prema prikupljenim podacima 548 pripadnika prvi put.
Poginulo 52 i jedan pripadni je umro. Status RVI ima 153 pripadnika „Vukova“, 69 pripadnika je ranjeno i 11 povređeno, i bez utvrđenog statusa 244. Poslije rata umrlo je 51 pripadnika „Vukova“
Prema pregledu u početnom periodu mobilizacije i održavanje brojnog stanja „Vukova“- popunu gubitaka iznosilo je po godinama rata u VRS:
Vojna pošta
Svega
%
1992.
1993.
1994.
1995.
Starost
7001/45 Prnjavor
307
46,87%
254
53
26,44
7007 Banja Luka
18
2,75%
18
24,97
7127 Derventa
135
20,61%
117
18
26,28
7519 Prnjavor
195
29,77%
86
57
52
24,67
Ukupno
655
100%
371
175
57
52
25,59
Prema kategoriji vojnog lica brojčana popunjenost ratne jedinice iznosi[2] izvršena je sa vojnicima (3) 92%, podoficira (4) i oficira (5) ostalo.
raspored
Svega
%
3
4
5
Starost
mobilizacija
390
59,54%
374
12
4
25,54
1 popuna
198
30,23%
174
18
6
26,75
prekomanda
67
10,23%
57
7
3
24,87
Ukupno
655
100%
605
37
13
25,72
Pregled gubitaka pripadnika „Vukova“ po godinama rata od težih ranjavanja boraca koji se neće vratiti u jedinicu, poginulih ,umrlih i samoubistvu u ratu, stanje je:
gubici
Svega
%
1992.
1993.
1994.
1995.
1996.
rana
12
20,34%
6
1
5
poginuo
22
37,29%
11
6
3
1
1
poginuo
21
35,59%
13
4
3
1
umro
1
1,69%
1
samoubistvo
3
5,08%
1
1
1
ukupno
59
100%
31
11
7
9
1
U operativnom brojnom stanju u jedinici „Vukova“je bilo raspoređeno preko 700 boraca (bez gubitaka od 7%)
Sjećanje na pozadinsko obezbjeđenje mob TO opštine Prnjavor
Planiranje intendantske podrške u mobilizaciji TO
Planiranje intendantske podrške činilo jednu od osnovnih funkcija rukovođenja intendantskom službom i bio funkcionalni dio planiranja logističke podrške u TO. Od 1980. godine planiranje intendantske podrške se obavljalo prema [1].Uputstvo za planiranje intendantskog obezbeđenja u OS, Vojna štamparija, Beograd, 1980.
U radu se daje prikaz modela plana intendantske podrške primenom računarske tehnike čime se obezbeđuje izrada plana štaba TO u skladu sa situacijom u realnom vremenu prema [1].Uputstvu, i uputstvu o operativnoj evidenciji borbene gotovosti i izvještavanju u OSSFRJ, 1974.godine.
1) Dokumenta planiranja
a) Šema snabdijevanja − oslanjanja kojom su definisane jedinice na intendantskoj podršci. Za svaku jedinicu utvrđuju se brojno stanje ljudstva prema formaciji i proračun utroška obroka hrane po danima i ukupno za period planiranja. b) Pregled-šema potreba i obezbjeđenja hranom – služi za utvrđivanje dnevnih potreba u hrani i izvora za njihovu popunu. Potrebe obuhvataju ukupne količine artikala hrane koje nedostaju do norme i za utrošak u periodu paniranja mob, za dva dana-
c) Pregled potreba i obezbjeđenja vodom u kome se iskazuju potrebe u vodi jedinica na šemi snabdijevanja, mogućnosti objekata za snabdijevanje vodom koji se nalaze u zoni dejstva, količina vode koju treba doturiti i vreme dotura.
U prilogu, prvo se daje, lični sastav jedinica TO i MTS u miru i ratu, koji je Štab TO opštine izradio za potrebe mobilizacije jedinica TO, što se pokazalo veoma funkcionalno u izvršenju prve ratne mobilizacije Teritorijalne odbrane optine Prnjavor u drugoj polovini septembra 1991. godine
Pregled brojnog stanje 1.mtb 27.motorizovane brigade 1.KK VRS Derventa
Prema prikupljenim podacima brojno stanje bataljona na rasporedu u jedinice bataljona bilo je oko 1.000 boraca, od preformacije (19.5.1992.) formiranjem 1.mtb 27.mtbr 1.K VRS[1] sa područja grada Prnjavor do kraja rata. Od 1.7.1993. godine, nakon reogranizacije došlo je do ponovnog okupljanja pripadnika 1.mtb i novog komandnog sastava.
Mobilisano 823, još popunjeno sa 148 i sa 93 prekomandama, ukupnom popunom od preko 1.000 raspoređenih boraca. bez dupliranja ili 48% više u odnosu na brojčanu formaciju bataljona. Kroz osnovne jedinice bataljon prošlo preko 1.500 boraca. Prosjek starosti pripadnika bataljona 32 godine života.
Prosječno mjesečno učešće od 1408 raspoređenih pripadnika iznosi preko 20 mjeseci učešća u ratu u bataljonu, 31 pripadnika poginulo.
Organizaciono-formacijska struktura bataljona je 719 po formaciji JA četnog sastava: 3 pješadijske-motorizovane čete sa četama za podršku, komandom , vodom pvo, prištabskim jedinicama ( veze, izviđačka i vojnu policiju) i pozadinski vod.
1.mtb-2.pč
Brojno stanje raspoređenih boraca1.mtb
raspored
svega
%
3
4
5
mobilizacija
823
77,35%
722
76
25
dopopuna
148
13,91%
132
13
3
prekomande
93
8,74%
88
4
1
ukupno
1.064
100%
942
93
29
Vojnika (3) bilo raspoređeno 89%, podoficira (4) bilo 9% i oficira (5) 3%. Procenat popune u odnosu na formaciju od 719 lica iznosi više od 50%
Pregled prema godini mobilizacije i popune boraca 1.mtb
godina
svega
%
3
4
5
1992.
750
70,49%
649
79
22
1993.
92
8,65%
83
6
3
1994.
115
10,81%
109
3
3
1995.
102
9,59%
97
4
1
1996.
5
0,47%
4
1
ukupno
1.064
100%
942
93
29
Najveća popuna jedinice izvršena je u 1992. godini kada je izvršena domobilizacija bataljona iz 327.mtbr JNA i iznosila je 70% i 1994. godine 11% [1]
Godišnjica od kraja formiranja odreda TO i preformacije odreda TO Prnjavor u 1.pb 1.lpbr Prnjavor
Struktura popune ratne jedinice TO opštine Prnjavor
početak 90 godina Trg srpskih boraca
Krajem ljeta 1991. godine otpočele su prve mobilizacije pripadnika ratnih jedinica teritorijalne odbrane opštine po planu moblizacije Okružnog štaba TO Banja Luka: opštinski štab i rejonski štabovi TO mjesnih zajednica opštine, operativne i prostrorne jedinice teritorijalne odbrane opštine u jačini preko 3.700 pripadnika TO koji su bili narasporedu: mobilisano preko 3.000, dopopuna 280 i prekomandama preko 330. Kroz jedinice i štabove TO opštine prošlo preko 5.400 pripadnika
2020.
18.maja 1992. godine stupila je na snagu odluka Predsjedništva SFRJ o povlačenju dijelova jugoslovenske armije u Saveznu Republiku Jugoslaviju, čime predstaje i postojanje teritorijalne odbrane SFRJ i opštine kao dijela oružanih snaga bivše Jugoslavije.
predsjedništvo sfrj
Krajem maja i u toku juna dolazi do preformacije jedinica TO opštine i formiranje 1.prnjavorske lake pješadijske brigade, a preostale jedinice JA u jedinice Vojske Republike Srpske.
Brojno stanje odreda TO opštine Prnjavor iznosilo je formacijski 343 lica, a oko 580 raspoređenih boraca ili 79 više u odnosu na formaciju jedinice. Mobilisano je bilo tokom rata 580 boraca i popunom još preko 70 boraca i 18 došlo prekomandom.
Kroz odred je prošlo 890 pripadnika od mobilizacije 18.9.1991. godine sa prelaskom preko r. Save 13.10.1991. godine na Zapadno – Slavonsko ratište do preformacije (16.6.1992.) sa popunom i prekomandama.
U početku mobilisano je u septembru 320 pripadnika u odred. Rijeku Savu prelazi 326 mobilisanih pripadnika i još kasnije 251 mobilisanih boraca. Na rasporedu u odredu bilo 586 boraca, zatim je raspoređeno kroz popunu još 253 boraca.
Značajno je da je 194 pripadnika odreda od mobilizacije 18.9.1991.godine, koji su tada bili pretpočinjeni 2.partbrTO, i prešli r.Savu 13.10.1991. godine u ušli u sastav 329.okbrJNA kao odred-bataljon TO [1]
Pregled strukture raspoređenih pripadnika odreda TO opštine prema vojnoj pošti- pridodata 329.okbr JA
Sjećanje na pozadinsku četu 1.prnjavorske lake pješadijske brigade
Prnjavor, 2023.
USPJEŠNO FUNKCIONISANJE POZADINSKOG OBEZBJEĐENJA BRIGADE
Za uspješno vođenje borbenih dejstava od velike važnosti je i dobro organizovanje i suguran rad pozadine. Pozadinsko obezbjeđenje (PoOb) obavlja povećani obim zadataka to uslovljava velika opremljenost jedinica raznim i raznovrsnim borbenim i neborbenim spredstvima, te izmjenjenim načinom ratovanja. Iskustvo je pokazalo da u sadašnjim uslovima zahtijeva veliku količinu raznih materijalno – tehničkih sredstava, što zahtjeva specijalne snage i sredstva za njeno opsluživanje i remont . Tako i gubici u ljudstvu zahtjevaju povećanje sanitetske pomoći i evakuisanje ranjenih i bolesnih sa linije fronta.
Za izvršenje zadataka pozadinskog obezbjeđenja i udovoljavanja potreba jedinicama intendantskim sredstvima (odjeća, obuća, hrana), remontu. naoružanju, municiji i tehnici za evakuaciju i ukazivanje pomoći ranjenima i bolesnicima, na nivou brigade formirana je pozadinska četa [1], a pri bataljonima formirani su pozadinski vodovi, koji u svom sastavu imaju jedinice za intendantsko, tehničko i sanitetsko obezbjeđenje jedinica u svim uslovima borbenih dejstava. Za rukovođenje i organizovanje pozadine u trupi odgovorni su pomoćnici komadanta za pozadinu i izvršni referenti tehničkog intendantskog i sanitetskog obezbjeđenja u komandama i bataljonu.
tehničko odjeljenje na ratištu
PoOb 1.lpbr vršila je pozadinska četa.[1] U obezbjeđenju MTS brigade, u vrlo teškim uslovima u VRS , uz pomoć opštine i privrednih organizacija i pojedinaca i udruženja građana, uspjele je da organizuje sve funkcije PoOb. Na razne načine pozadinski organi uz stručnu pomoć komanda brigade, pozadinska četa je izvršavala zadatke tehničke, intendantske, saobraćajne, sanitetske i ostalih službi. Za ove zadatke četa je bila osposobljena, popunjena i opremljena potrebnim MTS u tehničkom, intendantskom i sanitetskom vodu. Kada je bilo neophodno pripadnici pozadinske čete izvršavali su i borbene zadatke na linijama odbrane. Naročito sanitetski dio čete je pokazao visok stepen požrtvovanosti u organizaciji sanitetskog obezbjenja, te da su ljekari, medicinske sestre, bolničari, vozači saniteta pravoremeno pružali pomoć ranjenicima i organizovali njihovu evakuvaciju.
Brojno stanje raspoređenih u brigadi je bilo preko 1.400 pripadnika od mobilizacije 5.10.1991. godine do preformacije (19.5.1992.) formiranjem 27.mtbr VRS[1] sa područja opštine Prnjavor.
preko 1.100 mobilisano u brigadu, još kasnije popuneno sa 1 popunom 63 pripadnika i sa prekomandom 250 boraca (i sa 264 boraca 4.mtč koja je branila kasarnu u maju1992.), Prosjek starosti raspoređenih boraca je 32 godine života.
Prošlo kroz brojno stanje brigade 1.760 boraca, 6 boraca poginulo.
Organizaciono-formacijska struktura brigade je po formaciji JA bataljonskog sastava: 4 pješadijska-motorizovana bataljona sa divizijonima-četama za podršku, komandom , prištabskim jedinicama ( veze, izviđačko i vojnu policiju) i pozadinski bataljon.
Brigada je bila „R“ klasifikacije, što znači 1/3 sastava aktivne popune ljudstva i 2/3 popune ljudstva iz rezervnog satava. Najbolja popuna bataljona bili je iz opština Prnjavor, Derventa i brod.
Pregled strukture popune po kategoriji vojnih lica 327.mtbr sa područja opštine Prnjavor:
Popuna ratnih jedinica TO opštine Prnjavor sa prekomandama 19.5.1992.
Zakonom o ONO iz 1984. godine svaka opština u BiH imala je obavezu da formira jedinice i štabove teritorijalne odbrane u skladu sa zahtjevima i potrebama prema mobilizacijskim razrezima.
Operativna popuna jedinica i štabova TO izvršena je kroz formiranje šest manevarskih ratnih jedinica TO opštine: opštinski štab TO sa zaštno-štabnom četom TO, odred TO, protivdiverzantski vod TO i pozadinska baza TO jačine izvršenja popune od 682 pripadnika). Veće opštine ili više opština formirale su partizanske brigade TO. U mjesnim zajednicama formirane su prostorne snage TO za čuvanje objekata i kontrolu svojih teritorija.
Kroz [1] ratne jedinice TO opštine je prošlo preko 5600 pripadnika od mobilizacije do preformacije (19.5.1992.) sa unutrašnjim prekomandama i otpuštanjem.
Sa prvim odredom TO u sastavu 329.okbr JNA na ZSR, mobilisano je i raspoređeno u TO sa prekomandi je 3700 pripadnika TO
Preko 5.400 boraca prošlo kroz jedinice TO, odnosno bili na rasporedu, 5 poginulih.
Operativna popuna ratnih sastava i jedinica pred mobilizaciju u jesen 1991. godine iznosila je po formaciji 508 pripadnika ( Štab TO sa zšč, odred TO, pdv TO, PoB TO).
