Služba osmatranja i obavještavanja u opštini-gradu Prnjavor
Opšte je poznato da je Služba OiO u opštini Prnjavor, kao i u drugim opštinama RS, u sklopu koje je funkcionisao Centar za obavještavanje (RJ 100/l-11), bila u sastavu OSNO Prnjavor.
Služba osmatranja i obavještavanja koju čine centar za obavještavanje i osmatračke stanice u opštini obavlja značajne zadatke na praćenju situacije u vazduhu, obavještavanje i uzbunjivanje stanovništva opštine.
Oprema i sredstva za rad centra u opštini je zadovoljavajuća, jer raspolažu sa potrebnim broj telefona, telefaksa, teleksa, kao i direktna veza sa ATC PTT sa mogućnosi prespajanja na telefon u centru, kao i direktna veza sa okružnim centrom u Banja Luci.
Centar OiO je sačinjavao načelnik i određeni broj operativaca.
U okviru centra rezervni sastav je popunjavao službu OiO i 3 VOS-t (vizuelne osmatračke stanice) i opštinsku jedinicu veze rukovođenja i KZ.
Zadejstvovanje centar za OiO počinje naredbom komande ViPVO VRS od 20.10.1992. godine na uspostavljanje neprekidnog rada na praćenju OiO i neprekidno napajanje električnom energijom i uvezivanje sa Okružnim centrom Banja Luka. Zatim , da se sredstva javnog infomisanja stave u funciju obavještavanja i uzbunjivanja, i sklanjanja stanovništva u skloništa
U toku 1991. godine stavlhebe su u funkciju 15 radio uređaja po mjesnim zajednicama i četri mobilne radio stanice u sistemu opštinske radio mreže. U funkciji je i radio mreža Centar-Regija. U funkciji je i helh veza i telefak. Mjesečno se vrši i provjera rada rada sredstava za obavještavanje-uzbunjivanje – sirena.
Ostvarena je saradnja i koordinacija sa opštinskim štabom za civilnu zaštitu za operativno djelovanje u akcijama zaštite i spašavanja ljudi i materijalnih dobara, naročitu u martu mjesecu 1991. godine u gađenju požara na šumskom kompleksu Čavka. Saradnja je izvršena sa specijalizovanim jedinicama CZ na pomoći u sječi drva za porodice lica koji se nalaze u ratnim jedinicama oružanih snaga. Zbog popune ratnih jedinica OS, naročito jedibica TO u MZ krajem godine došlo je do razformiranja jedinica CZ opšte namjene po mjesnim zajednicama opšptine.
Pripadnici Službe su obezbjeđivali neprekidno vizuelno, meteorološko i radio izviđanje, funkcionisanje raznih vrsta veza, prenošenje javnih i šifrovanih podataka, obavještavanje i uzbuđivanje stanovništva. Jedinica je svaki dan dostavljala podatke K-di I KK, OBS, K-di RViPVO, komandi Prnjavorske brigade i ratnom predsjedništvu opštine Prnjavor. Pripadnici službe bili su uniformisani, naoružani i na platnom spisku prvo TO, a poslije i VRS.
0,23% u odnosu na broj raspoređenih lica u VRS, MUP i druge odbrambene strukture grada Prnjavora.
U odnosu kategoriju stanovništadomicilno i raseljeno popuna je bila:
Slušba oio opštine
svega
1002 Banja Luka
1
1002 Drvar
1
1002 Glamoć
1
1002 Grahovo
1
1002 Prnjavor
25
7450 Pale
1
Zgrada u kojoj je bila smlještena služba OiO opštine Prnjavor u ratu:
zgrada u kojoj su prostorije Gradske boračke organizacije.
Na početu rata služba je po formaciji sa mjesnim osmatračkim stanicama po mjesnima zajednicama brojala 54 pripadnika, a jedinica veze opštine sa 29 pripadnika.
Nakon potpisivanja Mirovnog sporazuma između zaraćenih strana u Bosni i Hercegovini krajem 1995. godine, a krajem marta 1996. godine došlo je do masovne demobilizacije vojnika ratnih jedinica VRS-a, među kojima i vojnika Prnjavorske brigade i jedinicama 27. mtbr VRS sa područja grada Prnjavora, nakon čega je komanda Prvog korpusa VRS naredila spajanje ove dvije brigade u jednu, koja je dobila formacijski naziv 107. pješadijska brigada sa vojnom poštom broj 2210 Srbac.
Ratni put Prnjavorske 1. pješadijske brigade 1996. godine – 83 dana
ratište
opština
jedinica
Zadatak
1996.
%
Vitkovci
Teslić
brigade
odbrana
82
98,80%
Prnjavor
Prnjavor
brigade
demobilizacija
1
1,20%
Ukupno dana
83
100%
Rezime ratnog puta 1. pješadijske brigade, „Vukovi“ i Motajičkog bataljona u ratu 1992. -1996. – 3.917 dana
Prema podacima iz arhive odsjeka MO Prnjavora, od prvog poziva vojnih obveznika sa područja grada Prnjavora 327. mtbr JNA, na tzv. vojnu vježbu od 4 mjeseca, i mobilizaciju u martu 92., kroz brigadu je prošlo, odnosno raspoređeno više od 1.750 pripadnika. Brigada je popunjena vojnicima, podoficirima i oficirima prema planu popunjavanja brigade od 937 v/o. Pozivanjem od 5.10.1991.godine i mobilizacijom u martu 1992. godine, do ponovnog formiranja (19.5.1992.) formiranjem 27. mtbr, pozvano je preko 1.122 pripadnika, a kasnije kroz prvu popunu još 54, i prvom prekomandom od 247 boraca, tako da je prvi put popunjena sa 1.423 boraca, bez dupliranja rasporeda, odnosno 151% u odnosu na plan popune. [1]
U 327. mtbr JA mobilisano je preko 1.120 pripadnika, popunjeno je još 54 vojnika, u osnovne jedinice brigade (pješadijski bataljoni, divizioni, čete i vodovi) raspoređeno je ukupno 1.423 boraca. Vojnika 1.234, podoficira 134 i oficira 55 . Sa prekomandama kroz brigadu prošlo preko 1.750 boraca. Prosječna starost raspoređenih boraca 30 godina života.
raspoređenost
svega
%
3
4
5
Starost
mobilizacija
1122
78,85%
985
95
42
30,08
1 popuna
54
3,79%
43
8
3
31,26
1 prekomanda
247
17,36%
206
31
10
30,33
Ukupno
1.423
100%
1.234
134
55
30,56
Organizaciono-formacijska struktura brigade zasniva se na formiranju sastava bataljona JA: 4 pešadijsko-motorizovana bataljona sa divizijonama-četama za podršku, komandovanje, štabne jedinice (veze, izviđanje i vojna policija) i pozadinski bataljon.
Pregled mobilisanih pripadnika po osnovnim jedinicama brigade
jedinica
svega
%
3
4
5
Starost
1.mtb
64
4,50%
58
5
1
32,23
2.mtb
9
0,63%
8
1
32,68
3.mtb
782
54,95%
694
60
28
30,17
4.mtb
3
0,21%
3
31,88
4.mtč
8
0,56%
8
24,76
čv
7
0,49%
5
2
29,52
čvp
10
0,70%
8
2
26,05
had122
6
0,42%
3
2
1
35,01
ič
4
0,28%
3
1
21,53
inžb
11
0,77%
10
1
25,20
k-dabr
1
0,07%
1
29,77
ladPVO
11
0,77%
11
26,00
mpoad
168
11,81%
140
20
8
29,36
pozb
23
1,62%
21
1
1
34,31
rjVV
3
0,21%
3
28,81
tč
10
0,70%
8
2
26,87
vabho
2
0,14%
1
1
37,42
Ukupno
1.122
78,85%
985
95
42
29,50
Brigada je u mobilizaciji bil popunjena sa 79% brojnog stanja ili 1.122 pripadnika: (1) vojnika 985, (2) podoficira 95 i (3) oficira 42. Najveći procenat popunjenosti je na 3.mtb preko 880 i to je oko 68% popunjenosti brigade.
Raspoređivanje pripadnika TO opštine u ratne jedinice TO opštine vršeno je na osnovu njihove vojno-evidencione sposobnosti- VES, a kasnije kroz iskustvo u obavljanju starješniskih dužnosti u ratu.
raspoređivanje po ličnom VES-u, a komandiri četa najranjiva starješinska dužnost sa čestim zamjenama
Prema formaciji precizno je određen formacijski sastav štabova i jedinica TO opštine. Njome se, prema ulozi i zadacima, utvrđuje broj mjesta za popunu, potreban profil kadrova prema stručnoj spremi i VES, njihov međusobni odnos i grupisanje po nižim organizacijskim jedinicama i određuje vrsta , količina i raspored ličnog i zajednićčkog naoružanja i vojne opreme.[1]
Послије успјешно завршених борби око одбране Новог Града, бригада је извучена у рејон с. Омарска, Приједор на мобилизацијско сређивање и у резерву ОГ-1, односно 1. дивизије ВРС 1.КК ВРС.
По наређењу бригада 8.11.1995. године преузима зону одговорности од 16.кмтбр 1.КК у ОГ-9. Добој , поново Теслићко ратиште.
Vitkovci 1995.
Стање по елементима б/г у зони одговорности бригаде на дан 8.11.1995. :[1]
Pregled ratne organizacije 1.mtb i popuna ličnim i zajedničkim sredstvima
MS-MOB 8
Mobilizacija ratnih jedinica mtb 27.mtbr 1.KK VRS sa v/o sa područja opštine Prnjavor izvršena je danom pozivanja- mobilizacije 5.10.1991. godine na mob. zborištu Ribnjak, mobilizacijsko mjesto Prnjavor prema ličnoj i materijalnoj formacijom mtb JNA.
Izvršenje mobilizacije RJ obavljeno je prema [1].Pravilu, Uputstvo o sprovođenju odredbama PRAMOS_a, naredbi i dr.
U radu se daje mogući prikaz modela za izradu plana mobilizacije na nov način, primjenom računarske tehnike čime se obezbjeđuje izrada plana u skladu sa situacijom u realnom vremenu.
1) Dokumenta planiranja
a) Mobilizacijska procjena obuhvata analizu prema t.137. Pravila;
b) Zapovjest za mobilizaciju mtb;
c) Plan mobilizacije na karti, prema t.142. privila;
d) Šema organizacijsko-formacijske strukture niže i osnovne jedinice, t.148. pravila,
e) Izvod iz ratne formacije (obrazac
Mob-8) služi za davanje pregleda lične formacije osnovne jedinice po dužnostima i pripadanja ličnih i zajedničkih materijalnih sredstava pojedinaca i jedinica [2]. Na osnovu izvoda iz ratne formacije starješina osnovne jedinice, ili komandiri vodova , dijele i zadužuju materijalna sredstva tokom izvršenja mobilizacije.
IZVOD IZ RATNE FORMACIJE 1.mtb MOB 8
Šifra
naziv
opis
osnovna jedinica
formacija mtb
mobilisano
raspoređeno
razlika
1
Komanda mtb
6.1
mtb
14
21
38
24
2
Odjeljenje veze
6.2, 1pod i 7 voj
mtb
8
13
41
33
3
Pješadijska četa-mtč
6.3.1.; of 5; pof 2 i 145 voj
mtb
152
176
252
100
4
Pješadijska četa-mtč
6.3.2.; of 5; pof 2 i 145 voj
mtb
152
263
338
186
5
Pješadijska četa-mtč
6.3.3.; of 5; pof 2 i 145 voj
mtb
152
183
352
200
6
Pješadijska četa-mtč
6.3.4.; of 5; pof 2 i 145 voj
mtb
0
68
130
130
11
Četa mb120mm
6.4. of 6; pof 2 i voj 57
mtb
65
30
48
-17
15
Protivoklopna četa
6.5. of 4, pof 1 i 59 voj
mtb
64
27
54
-10
18
vod mb82mm
6.6 od 1, pof 1 i voj 28
mtb
32
11
30
2
20
larvPVO
6.7. of 1 i 26 voj
mtb
27
17
30
3
21
Pozadinski vod
6.8. of 2, pof 3 i voj 48
mtb
53
74
162
1109
22
tenkovski vod
nema u RF
mtb
0
6
8
8
Ukupno
719
889
1487
768
Formacija mtb iznosi 719 vojnih lica, mobilisano, prvi put 841 pripadnika, a raspoređeno u osnovne jedinice mtb 1.500 boraca (mobiulisani, popunjeni prvi puti ,i prekomandovani, (bez duplog rasporeda) i 520 višak-prošli kroz jedinicu u odnosu na formaciju, iz razloga održavanja borbene gotovosti i saniranje nepovratnih gubitaka (poginuli,nestali,umrli i teže ranjeni koji se neće vratiti u jedinicu),
Mobilizacija, kao planska aktivnost prelaska na ratnu organizaciju u opštini Prnjavor, sprovedena je po mobilizacijskim pravilima bivše JNA i TO, a prema mobilizacijskom razrezu[1].
Pregled strukture izvršenja mobilizacija prema kategoriji i polu pripadnika TO na području opštine:
Grupa
svega
%
muški
ženski
Starost
3
3203
86,19%
3184
18
33,58
4
397
10,68%
396
1
32,70
5
116
3,12%
116
35,52
Ukupno
3.716
100%
3.696
19
33,93
Prva ratna, opšta mobilizacija jedinica i ustanova Teritorijalne odbrane opštine počela je pravovremeno od 18.9.1991. godine, bez proglašenja ratnog stanja, i počela da funkcioniše po ratnoj organizaciji i formaciji od 3.400 mobilisanih boraca. Vojnika(3) je bilo raspoređeno 3.013 ili 87%, podoficira(4) 359 ili 11% i oficira(5) 104 ili 3%. Prosjek godina života boraca 34 godine života.[2].
Mobilisano je preko 3.100 pripadnika TO opštine Prnjavor i popunom još novih 290 vojna obveznika tako da je u TO opštine sa prekomandama 300 pripadnika, bilo raspoređeno, bez dulpliranja v/o, u teritorijalnoj odbrani opštine preko 3.700 boraca ili 78% više u odnosu na plan popune ratnih jedinica prostrorne i manevsarske strukture 0d 2.085 lica, ili 31% od ukupno raspoređenih lica u oružene snage SFRJ, odnosno 8% od ukupnog broja 47.055 popisanog stanovništva opštine 1991. godine. Kroz jedinice i štabove TO prošlo preko 5.700 vojnih lica sa područja opštine Prnjavor.
U sastavu TO opštine pred mobilizaciju bilo je raspoređeno u manevarske i operativne jedinice TO 1527 komada oružja, prema formaciji i popuni ratnih jedinica:
Komanda jedinice 1.lpbr Prnjavor u saradnji sa komandom 1.KK VRS u čijem je sastavu, neprekidno je prate stanje popune jedinice, vrše analizu i po potrebi preduzimaju potrebne mjere pobiljšanja, naročito dobrovoljnog popunjavanja boraca, i o tome redovno dostavlja izvještaj komandi korpusa.
Popuna u VRS vršila se na osnovu opšte vojne obaveze sa profesionalnim vojnim licima, licima u rezervnom sastavu, vojnicima na služenju vojnog roka i dobrovljcima. I u zadnjim godinama rata predstavljala je veliki problem, jer nije bilo dovoljnih vojnih obveznika za popunu jedinica VRS zbog gubitaka.
Prema formaciji precizno je određen formacijski sastav štabova i jedinica VRS. Njome se, prema ulozi i zadacima, utvrđuje broj mjesta za popunu, potreban profil kadrova prema stručnoj spremi i VES, njihov međusobni odnos i grupisanje po nižim organizacijskim jedinicama i određuje vrsta , količina i raspored ličnog i zajednićčkog naoružanja i vojne opreme.[1]
Naredbom komandanta 1.Krajiškog korusa VRS od 20.5.1992. godine formirana je 1.prnjavorska laka pješadijska brigada. Brigada je bila u formacijskom sastavu 1. KK VRS.[2]
Komandant
komanda brigade
štab
vod vojne policije
izviđački vod
larv PVO
pionirski vod
mješoviti POV
vod veze
komanda stana
pješadijski bataljon /tri bataljona/
četa MB120mm
mješovita baterija
pozadinska četa
Brigada je bila trojne formacije, bataljonskog sastava sa tri pješadijska bataljona, kasnije i 4.lpb, jedinicama za podršku i prištabskim jedinicama. Jedinica za artiljerijsku podršku je bila minobacačka četa 120mm i mješovita baterija LRL128. Pod prištabskim jedinicama podrazumjevaju se vod vojne policije, izviđački vod, pionirski vod, vod veze i komanda stana. Logističku podršku brigade izvršavala je pozadinska četa.
Formacija brigade broj 111.978 iznosila je 1.711 pripadnika, a po planu popune 1.lpbr iz 1992. godine, formacija je bila: oficira 89, podoficira 134, vojnika 1272. Ukupno vojnih obveznika 1.499 pripadnika; motornih vozila 46. Prosječna starost boraca 33 godine života.
Raspoređeno u ratne jedinice brigade 4.800 boraca ili 279%, dva puta više od formacije.
Brojčana popunjenost ratnih jedinica brigade tokom rata najveće je bilo prilikom organizacijko-formacijske reorganizacije od TO u 1.lpbr u maju i junu 1992. godine, iznosilo je 2.577 mobilisanih i preraspoređenih prvih boraca. Krajem 1993. godine mobilisano je još 387 boraca, a 1994. godine 414 borca, zatim 1995. godine 333 boraca od vojnih obeznika raspoređenih na radnu obavezu i prekomandom iz 4.lpb, jer su gubici brigade bili najteži i trebalo je popuniti jedinice. U 1996. godini mobilisano je samo 5 boraca.[1] Ukupna raspoređenost u jedinicama brigade preko 4.800 pripadnika
1lpbr_godine
godina
Ukupno
%
3
4
5
ispod
%formacije
1992.
2.785
57,66%
2435
272
78
2785
162,20%
1993.
583
12,07%
538
33
12
583
33,95%
1994.
682
14,12%
646
29
7
682
39,72%
1995.
769
15,92%
721
34
14
769
44,79%
1996.
11
0,23%
11
11
0,64%
ukupno
4.830
100%
4.351
368
111
281,30%
U kategoriji (3) vojnika raspoređeno je 90%, (4) podoficira 8% i (5) oficira 2%. Popuna je bila izvršena sa 2,5 puta više u odnosu na formaciju brigade i pridodate jedinice.
U odnosu na mjesec i godinu raspoređenih boraca u jedinice brigade stanje je:
mjesec
Ukupno
%
1992.
1993.
1994.
1995.
1996.
01
112
2,32%
41
21
41
9
02
395
8,18%
28
322
44
1
03
152
3,15%
95
32
24
1
04
80
1,66%
28
25
27
05
1242
25,71%
1120
47
34
41
06
982
20,33%
850
43
25
64
07
354
7,33%
170
97
22
65
08
555
11,49%
410
55
50
40
09
146
3,02%
63
24
17
42
10
234
4,84%
102
81
15
36
11
426
8,82%
49
22
59
296
12
152
3,15%
21
22
60
49
ukupno
4.830
100%
2.785
583
682
769
11
Najveća popuna kod raspoređenih pripadnika u jedinice brigade bila je u maju 1992. godine u vrijeme gašenja JNA i njene preformacije u jedinice VRS.
