Brod 1992.

Borbe na obodnom kanalu

Stanje na brodskom ratištu izuzetno je složeno. Po naredbi 1. KK prnjavorska lpbr pridodaje se TG-3 pukovnika Slavka Lisice. Brigada (2. i 3. bataljon) 25.7.1992. godine krenula je u Grk i preuzima liniju odbrane Bos.Lužani – Unka na obodnom kanalu, od dubičke brigade, koja je zbog velikih gubitaka morala biti zamijenjena. Nakon pet dana 30.7.1992. godine u Grk stiže i 1. bataljon, brigada je kompletna.

Grk, KM brigade i položaji 1.lpb i 3.lpb

Lužani položaji 2.lpb

Glas Srpske od 25.6.1992. godine

Neprijatelj sa raspoloživim sredstvima, koristeći i višecijevne bacače raketa, pokušavajući proboj kroz liniju odbrane brigade. Dobro smo ukopani, utvrdili smo položaje i svi pokušaju neprijatelja da probije kroz liniju odbrane brigade bili su bezuspješni. Komandant TG-3 izdaje naređenje: „Zadržati dostignute položaje i organizovati odbranu uz maksimalno zaprečavanje.“ Trpimo svakodnevne gubitke, imamo veći broj ranjenih i poginulih boraca. Na liniji odbrane brigada ima oko 700 boraca.

Komanda brigade smještena je u selu Grk. Lijevo od nas do rijeke Ukrine je osinjska lp brigada a naš desni susjed je krnjinska lp brigada. Na obodnom kanalu neprijatelj je branio Brod, zato se tako uporno brani i žestoko napada. Prema zapovijedi TG-3 za napad morali smo naprijed a krajnji naš cilj bio je Brod.

karta PNŠ za ONP od 24.7. do 11.11.1992.

Zapovjest za napad komandanta brigade, broj 28/92 od 17.8.1992. godine, cilj je uzimanje obodnog kanala i sela Zborišta, izbijanje na kotu 93 i stvaranje uslova za daljnja ofanzivna dejstva do krajnjeg cilja. U toku 17.8.1992. godine, izvršene su sve pripreme, izvršena su komandantska i komandirska izviđanja, jedinice za podršku dobile su konkretne zadatke, svi učesnici ove akcije dobili su precizne zadatke. Gotovost za napad 18.8.1992. godine u 05.00 časova.

Pravac napada 1.pb u koloni s. Lovrići – obodni kanal – k.93 (raskrsnica)  i jedna pješadijska četa 3. bataljona prelazi obodni kanal na k. 94 i raspoređuje se lijevo od 1.pb u rejonu kuća na obodnom kanalu. Nešto kasnije uvodi se i jedan naš tenk T-55 u rejon 1.pb radi podrške. U predveče u prve kuće prema koti 93 upućuje se 3.pb.

Žeravac KM 2.lpb

Drugi bataljon napada pravcem obodni kanal – kota 94 – s.Zborište. Jaka artiljerijska priprema počela je u 06,00 časova, 1. bataljon napada sa dvije čete a u ulozi komandira 1. pješadijske čete je komandant bataljona major Živojin Kuzmanović, u 1.pč nalazi se i PNŠ za OP,  u ulozi komandira 2. pješadijske čete zamjenik komandanta bataljona k1k Nikola Merlović. Takođe u ulozi komandira pješadijske čete 3. bataljona komandant k1k Ratko Desić.

Žeravac, SnSt 2.lpb, lijevo VP voda MB82mm

Poslije artiljerijske pripreme 1. i 3. bataljon kreću u napad, u streljački razvijenom stroju i borci se prebacuju od obodnog kanala uz borbu – žestoka borba prsa u prsa, bacaju se bombe u rovove, jedan broj neprijateljskih vojnika uspeo je pobjeći, a na liniji odbrane obodnog kanala ostala su 32 tijela neprijateljskih vojnika. Borba je trajala oko 15 minuta, neprijatelj je bio razbijen, ali je i dalje pružao žestok otpor. Na osnovu dokumenata nađenih kod poginulih vojnika, obodni kanal na pravcu napada branili su pripadnici HV iz Bjelovara.

Po prelasku obodnog kanala 1. i 3. bataljon nisu mogli dalje, tražena je pomoć da se iskoristi početni uspjeh i krene prema koti 94 i s.Zborište. U 12,00 časova na obodnom kanalu postavljen je lansirni most. Od komandanta knjinske lake pješadijske brigade major Mike Škorića tražili smo pomoć da se uvedu tenkovi, odbio je pomoć, a tada 1. i 3. bataljon organizuju odbranu na dostignutoj liniji. Naš Drugi bataljon koji je trebao prema naređenju krenuti u napad, nije uopšte krenuo.

U večernjim časovima – oko 21.00 čas, neprijatelj uvodi tenkove, tuče dostignuti položaj 1. pješadijski bataljona i teško ranjava sedam boraca. Jak neprijateljski napad nismo mogli izdržati i u toku noći morali smo se povući, a stvoreni mostobran na obodnom kanalu ostaje da štiti vojna policija i 1. pješadijska četa k1k Nedeljka Davidovića iz 2. bataljona. Nakon dva dana, zbog jakog pritiska neprijateljskih snaga, morale su se povući snage 2. pb na liniju odbrane u S.Žeravac- s.Unka.

Izvanredno organizovana, početni uspjeh za divljenje, šta sve to vrijedi kada koordinacija među jedinicama nije dobra, san da se neprijatelj  pokrene sa obodnog kanala, stvori osnova za dalja dejstva i uzimanje Broda, odlaže se za neku novu priliku.

 

Unka , avgust 1992. godine referent saniteta 1.lpb, PNŠ za ONP i vojni policajac obilaze položaje 1.lpb

 

 

Bolničarka Gordana Preradović, bolničarka 1.lpb,kaže: ..bilo paklenih  dana  i noći  tokom  tromjesečnogvojevanjau  bataljonima  1.prnjavorskelpbr…

Borbe za oslobađanje sela Zborišta

Na obodnom kanalu nema mira, svakodnevne žestoke borbe. Naš lijevokrilni – osinjska brigada, 30.9.1992. godine uspijeva probiti neprijateljsku odbranu i postavlja lansirni most na kota 98 [1], na glavnoj komunikaciji Derventa-Brod, time su stvoreni uslovi da i naša brigada krene u ofanzivna dejstva. Preko postavljenog mosta prelazi naš

Drugi bataljon, ojačan vodom vojne policije, brigadnim izviđačima i pridodanom tenkovskom četom. Vojna policija i izviđači čiste lijevu obalu obodnog kanala prema selu Matići i kotu 94 u s.Zborište. Treći lpb vatrom podržava dejstva 2.lpb dejstvujuću preko obodnog kanala u pravcu s.Zboriušta, dok je dio jedinice u neposrednom borbenom doboru sa neprijateljem. I 1.10. i 3.lpb prelazi u s.Zborište i zauzima položaje sa lijeve strane puta Zboriše – Kolibe. U narednim danima bataljoni vode borbe i teško se napreduje, jer neprijatelj izvodi i protivnapade, gdje  u tim borbama gube i jedan tenk, a i borbena situacija nije bila jasna zbog pravac napada  bataljona brigade prema Novom Selu i dalje prema Sijekovcu.

Zborište, spomenik kod crkve

Naše snage izbijaju u s.Zborište na 150 metara do komunikacije Zborište-Kolibe. Pojačanje ustaša, koje je išlo prema obodnom kanalu, upada u zasjedu, tu je likvidirano 34 neprijateljska vojnika i zarobljena tehnika.

prema koti 94. ododnog kanala od Zorišta,mesto zasjede

U s.Martići, obodni kanal probija 1. bataljon, brigada je kompletirana na lijevoj obali obodnog kanala, a pred samim s.Zborište. Narednog dana, 31.9.1992. godine, 2. bataljon ulazi u s.Zborište – raskršće. Od kapele u s.Zborište 1. bataljon čisti teren prema koti 93. U s.Martići lansiran je pontonski most, stvoreni su uslovi da krnjinska brigada sa protivoklopnom jedinicom pređe na lijevu obalu obodnog kanala i kroz redove naše brigade a preko kote 93 krene na Gornje Kolibe. (2000-II Srpski borac, članak Tenkisti đenerala Lisice, ipak je Prnjavorska brigada prava izbila prema k.93 i omogućila uvođenje tenkova 2.okbr i ostalih jedinica).

kota 93. na obodnom kanalu

Oslobađanje Broda

Glas Srpske 8.10.1992.

Neprijatelj je u panici, opšti napad, ne žurimo mnogo, naređeno je da se omogući stanovništvu da se izvuče preko r. Save. Brigada oslobađa Parašlike, Hrastovaču, Lucin Trn, Novo Selo, Močila, izbili smo na granicu Republike Srpske, 6.10.1992. godine na obale r.Save u rejon s.Sjekovac.

Brigada posjeda liniju odbrane od ušća r. Ukrine, zaključno sa Sijekovcem koji smo čistili do kapije rafinerije nafte. Brigada je ispunila zadatak, posjeli smo liniju odbrane do rafinerije, Brod je slobodan, a neprijatelj je protjeran preko r.Save.

z/o brigade u Sjekovcu preuzima 327. mtbr , potpukovnika  Peulić Boška.

SPISAK POGINULIH BORACA LPBR

Prezime Otac Ime Rođen Datum Mjesto Opština Jedinica
GRUMIĆ Anđelko JADRANKO 1965 11.7.1992. Unka Brod 1.čete,1.pješadijskog bataljona
PETROVIĆ Đurađ NEDELJKO 1959 15.7.1992. Cvek Odžak 1.čete,1.pješadijskog bataljona
RADONJIĆ Slavko DRAGAN 1973 31.7.1992. Žeravac Derventa izviđač
BOJIĆ Pero VESELKO 1964 1.8.1992. Žeravac Derventa 1.čete,2.pješadijskog bataljona
KITIĆ Simo ZDRAVKO 1954 10.8.1992. Grk Brod pozadinskog voda 1.pješadijskog bataljona
KUSIĆ Milenko MIRKO 1969 14.8.1992. Prebrice Gradačac 1.čete,1.pješadijskog bataljonaVV
STEVANOVIĆ Slobodan ZORAN 1961 16.8.1992. Unka Brod 1.čete,1.pješadijskog bataljona
VINČIĆ Tomo PETKO 1951 16.8.1992. Babovac Prnjavor TO Prnjavor
LEBURIĆ Ljubomir GORAN 1972 18.8.1992. Grk Brod 2.čete,1.pješadijskog bataljona
STOKANOVIĆ Petar VOJISLAV 1956 28.8.1992. Unka Brod 2.čete,3.pješadijskog bataljona
POPOVIĆ Dragoljub NEDELJKO 1951 29.8.1992. Bosanski Lužani Derventa 2.čete,2.pješadijskog bataljona
ĐURĐEVIĆ Milan STANKO 1948 1.9.1992. Kostreš Derventa kv3.čete,2.pješadijskog bataljona
BANOVIĆ Živko NENAD 1976 4.9.1992. Banja luka BanjaLuka 1.čete,1.pješadijskog bataljonaVV
VASIĆ Petar JADRANKO 1953 10.9.1992. Bosanski Lužani Derventa tenkovski vod
DOCIĆ Anđelko DRAGAN 1968 12.9.1992. Unka Brod izviđačkog voda
DUKIĆ Stanko GORAN 1959 14.9.1992. Bosanski Lužani Derventa PO voda 2.pješadiskog bataljona
CVIJANOVIĆ Spasoje NIKO 1965 20.9.1992. Unka Brod 1.čete,1.pješadijskog bataljona
PETKOVIĆ Dragoljub NEDELJKO 1958 27.9.1992. Grk Brod 1.čete,2.pješadijskog bataljona
MILIJEVIĆ Pejo VASO 1947 30.9.1992. Zborište Brod 2.čete,2.pješadijskog bataljona
SAVIĆ Milan MIROLJUB 1968 30.9.1992. Zborište Brod komandir brigadnih izviđač
RADONJIĆ Petar VLADO 1962 30.9.1992. Zborište Brod izviđač,2.pješadijskog bataljona
KUZMANOVIĆ Sveto SLAVKO 1971 30.9.1992. Zborište Brod bataljonski izviđač
SUBOTIĆ Đurađ LAZAR 1959 2.10.1992. Zborište Brod protivoklopni vod 2.pješadijskog bataljona
PETRUŠIĆ Andrija ĐORĐE 1959 2.10.1992. Zborište brod vod PVO brigade
STANIŠIĆ Gojko MILAN 1970 7.10.1992. Novo selo Brod 1.čete,2.pješadijskog bataljona
MITRIĆ Vladimir SRETKO 1952 8.10.1992. Zborište Brod pozadinskog voda 3.pješadijskog bataljona

Prema prikupljenim podacima brojno stanje lpbr u 1992. godini po mobilizaciji je raspoređeno  1458 boraca: oficira 60, podoficira 194 i vojnika 1204, a sa pripadnicima „Vukova sa Vučijaka“ i 4.lpb  2836 pripadnika. Do 7.10.1992. godine mobilisano je 1317 boraca  [1]

Pregled po osnovnim jedinicama brigade:

  1. 1. laki pješadijski bataljan        305 boraca 
  2. 2. laki pješadijski bataljon        552
  3. 3. laki pješadijski bataljon        324
  4. pozadinska četa                           54
  5. komanda brigade                        30
  6. komanda stana                            34
  7. izviđački vod                                 45
  8. vod vojne policije                        56
  9. lar vod pvo                                   29
  10. protivoklopni vod                          9
  11. vod veze                                        20

Brigada je bila popunjena od pripadnika teritorijalne odbrane opštine i mobilizacijom  vojnih obveznika prema formaciji pješadijskih brigada lakog tipa. Brigadi je pridodat jedan tekovski vod T55. a popuna je izvršena tenkistima iz brigade.


[1]
  Prema planu popune 1.Plpbr od 19. maja 1992. godine, brigada se popunjava sa  1276 vojnika, 134 podoficira i 89 oficira, što ukupno iznosi 1499 pripadnika.

[2]  Na KM lpbr u s. Grk dolazi načelnik štaba TG-3, puk Čavič, gdje sa PNŠ za OP lpbr sa tenkom-lansirnim mostom, koji se nalazio pored komande lpbr, odlaze sa tenkom na mjesto lansiranja mosta na r. Ukrini magistralni put Žeravac-Brod.

Sanitetski gubici brigade na brodskom ratištu: 214 lakše ranjeno, 35 teže ranjeno i 26 poginulih pripadnika brigade.Isto str.12-16.[2]

U 1.30 sati 7.10. inžinjerci 1.KK minirali su most na r. Save u dijelu Slav. Broda. Bio sam prisudan na miniranju mosta. sa druge strane, povići „Diđite ga više nam nije potreban“

[3] general Slavko lisica, komandant Taktičke grupe 3. Prvog krajiškog korpusa VRS, bio u VRS do 3.5.1994. g. Umro je 29.6.2013. godine na VMA.

2000. godine Banja Luka

Koji i u svojoj knjizi nije bio korektan prema prnjavorskoj brigadi i opštinskoj vlasti ,nije rejalno vrednovao doprinos prnjavorskih boraca u oslobođenju Broda.

 

 

zaključak

Brigada je na brodskom ratištu provela 74 ratnih dana, imala je na rasporedu 1317 boraca. Sanitetski gubici brigade na brodskom ratištu: 214 lakše ranjeno, 35 teže ranjeno i 22 poginulih pripadnika brigade.

Na brodskom ratištu učestvuju sledeće jedinice TG3 1.KK VRS: [3] isto st.126

  • 27.mtbr
  • 1/lpbr Gradiška
  • 1/lpbr Banja luka
  • 3/16.kmtbr
  • BG milicije
  • 11.pbr
  • Osinjska lp brigada
  • Prnjavorska lp brigada
  • Knjinska lp brigada
  • Brigada Vučijak

Neprijateljske jedinice  u sastavu 153. TG ustaša i zelenih beretki sa verovatnim rasporedom, isto st.116 [3]

  • dijelovi 153. posavske brigade HV u rejonu Potočani – Gložik – s.Koraće, ispred 27.mtbr
  • dijelovi 140. brigada HV Valpovo u rejonu Lovrići – Bijelaš – Parašlika (ispred prnjavorske lpbr)….
  • pri proboju na pravcu s.Zborište početkom oktobra položaje odbrane drži 105. bjelovarske brigade HV na liniji: rijeka Sava – most na komunikaciji Bos. Kobaš – Bos. Dubočac – Vakuf – Sedlići – Kalačka – tt 181 – Brnadići – Obodni kanal – tt 94 – tt 90 – duž potoka Čađavica – Struga – rijeka Sava.

 

komandant lpbr major Živković i lijevo kamandant TG3 puk Lisica

Brigada se 13.10.1992. godine okupila u Prnjavoru povodom obilježavanja dana prelaska prnjavorskog odreda (1. bataljon lpbr) preko r.Save u Bos.Gradišci. Tom prilikom borci lpbr Prnjavor položili su svečanu zakletvu.

 

 

 

Brigada se 13.10.1992. godine okupila u Prnjavoru povodom obilježavanja dana prelaska prnjavorskog odreda (1. bataljon lpbr) preko r.Save u Bos.Gradišci. Tom prilikom borci lpbr Prnjavor položili su svečanu zakletvu.

U borbama za oslobođenje Jajce

Sa linije odbrane 25.10.1992. godine, u borbu za oslobođenje Jajca, krenula je borbena grupa brigade. Odabran je 61 borac, a drugu je lično predvodio komandant major Vlado Živković i komandant 3. bataljona Ratko Desić.

Za četiri dana, koliko su trajale borbe, oslobođeno je Jajce, zavijorila se srpska zastava na Kuli.

Za svoj doprinos grupa je lično pohvaljena od komandanta 1. KK VRS generala Momira Talića. U dosadašnjim borbama na ratnom putu brigade, brodsko ratište ostaće zabilježeno kao krvavo ratište na kome smo izgubili veći broj boraca, ali konačno, mi smo ostvarili cilj.

Borbe na Kostrešu i Bijelom brdu

Bijelo brdo kota 190

Situacija na frontu se uveliko izmijenila, vode se jake borbe na Kostrešu i Bijelom brdu, 16. i 327. mt brigada zauzimaju Kostreš – kota 204, stvoreni su uslovi za dalja dejstva.

 

Naša brigada izdvaja 55 boraca za formiranje udarne grupe, akcija nije krenula jer nije formirana kompletna udarna grupa, naše borce vraćaju u sastav brigade. Po naređenju komandanta brigade borbena grupa brigade sa PNŠ za OP kao oficir za vezu, tri puta učestvuje u borbenim aktivnostima na pravcu rejon Kostreš crkva k. 183 i prema s. Baricama (majora Bukovice- Osinjska BG).

IKM TG-3 na k. 183 više puta obilazi komandant brigade sa NV brigade. U ovim dejstvima ima poginulih i ranjenih. Poginuo komandir streljačkog voda iz 3. pč 2. pb vodnik Đurđević.

Formiranje 4.lpb

Od preostalih jedinica M3 na teritoriji opštine Prnjavor, 7.9.1992. godine, formiran je 4. bataljon lp brigade. Za komandanta bataljona imenovan je k1k Ranko Gnjatović. Novoformirani 4. bataljon sačinjavaju borci uglavnom starijeg godišta, te se bataljon i dalje zadržava na prostoru opštine Prnjavor kao brigadna rezerva.

KARTA BIJELO BRDO.

položaj odbrane pri proboju obodnog kanala držala je 105. bjelovarske brigade HV na liniji: rijeka Sava – most na komunikaciji Bos. Kobaš – Bos. Dubočac – Vakuf – Sedlići – Kalačka – tt 181 – Brnadići – Obodni kanal – tt 94 – tt 90 – duž potoka Čađavica – Struga – rijeka Sava.

Bijelo brdo, drušveni dom