Uz Dan boraca RS, je prilika da se prisjetimo boraca grada Prnjavora i njihovog učešća u odbrani i stvaranju Republike Srpske. Poznato je da je Vojska Republike Srpske formirana 12. maja 1992. godine i da je na kraju rata brojala 210.000 mobilisanih boraca. U Domovinskom ratu od 1992. do 1995. godine poginula su 23.752 vojnika. U pregledu [4] brigada i jedinica VRS koja je popunjavala opština Prnjavor u Odbrambeno-otadžbinskom ratu na osnovu naredbi komandi VRS, Pregled raspoređenih pripadnika VRS [5] , gubitaka [6] , pregled odlikovanih boraca [7], pregled komandnih dužnosti boraca [8]
U ratu, grad Prnjavor je imao preko 10.000 pripadnika Vojske Republike Srpske,
Odajući počast svim borcima i učesnicima rata od 1991. do 1996. godine, te žrtvama koje su dale živote za stvaranje Republike Srpske, Grad Prnjavor je mobilisao i sa prvom popunom imao preko 10.000 vojnih obveznika. [1]
| Raspored | Svega | % | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| VRS | 10.164 | 98,25% | 9.180 | 729 | 255 |
| JNA | 20 | 0,19% | 18 | 1 | 1 |
| TO | 11 | 0,11% | 11 | ||
| OiO | 6 | 0,06% | 5 | 1 | |
| MUP RS | 115 | 1,11% | 102 | 12 | 1 |
| RO | 4 | 0,04% | 4 | ||
| PVL | 25 | 0,24% | 8 | 7 | 10 |
| Ukupno | 10.345 | 100% | 9.328 | 750 | 267 |
U tabeli je prikazan, prema prikupljenim podacima iz arhiva odsjeka MO Prnjavor, broj vojnih lica sa područja grada raspoređenih u odbrambenim strukturama grada i Republike Srpske. Učešće boraca u jedinicama VRS u ukupnom broju angažovanih u ratu RS iznosilo je oko 5%.
Od ukupnog broja registrovanih učesnika rata, samo jedan posto nije raspoređen u odbrambene strukture grada i Republike Srpske: 89% stanovnika grada mobilisano je u ratne jedinice VRS; u jedinicama JNA na početku rata 1991-1992. 3% stanovništva je bilo raspoređeno; 4% je raspoređeno u opštinske jedinice teritorijalne odbrane; Oko 3% je raspoređeno u jedinice i strukture MUP-a RS 0,3% u opštinsku nadzorno-informativnu službu; 0,3% je raspoređeno na rad u organe Ministarstva odbrane RS i Ministarstva unutrašnjih poslova , 0,4% su bili profesionalna vojna lica 0,03% su bili na odsluženju vojnog roka, a 0,36% su bili raspoređeni bez rasporeda u kategoriju podoficira i oficira;
Prema podacima o ostvarivanju prava iz oblasti BIZ-a na području Grada Prnjavora za 2023. godinu evidentirano je 4.398 aktivnih lica sa statusom i kategorijom boraca: I kategorije 1706 boraca, 263 druge, 342 treće, 439 četvrte, 323 pete, 405 šeste i 920. U zoni borbenih dejstava je u prvoj kategoriji i iznad, a van zone borbe je u devetoj kategoriji. U gradu Prnjavoru kategorisano je ukupno 5.808 vojnika. [2]
U odnosu na ukupan broj pripadnika VRS, 45% su kategorisani borci; 6,3% poginulih vojnika, 11,4% vojnika koji su poginuli nakon rata. Dakle, još jedna trećina boraca nije kategorisana kao borci RS.
Prema podacima Boračke organizacije grada Prnjavor: Pravo na borački dodatak trenutno ima oko 5.800 ljudi 29. 12. 2023.
Što se tiče pola i kategorije stanovnika grada, situacija je sledeća:
| kategorija | Svega | % | muški | ženski |
|---|---|---|---|---|
| domicili | 8.960 | 86,61% | 8.866 | 94 |
| izbjeglice | 114 | 1,10% | 109 | 5 |
| raseljeni | 1.259 | 12,17% | 1.211 | 48 |
| iz Srbije | 12 | 0,12% | 12 | |
| Ukupno | 10.345 | 100% | 10.198 | 147 |
Domaće stanovništvo bilo je zastupljeno sa preko 87%, a padom srpskih opština u Hrvatskoj i Zapadnoj Krajini Republike Srpske, u odbrambene strukture RS i grada raspoređeno je 1,2% izbjegličkog i oko 13% raseljenih stanovnika Republike Srpske. Manje od 1% pripadnika VRS bili su dobrovoljci iz Srbije.
U preko 140 vojne pošte , odnosno vojne jedinice Vojske Republike Srpske, mobilisano je , odnosno raspoređeno preko 9.200 pripadnika vojske ili preko 89% raspoređenih v/o grada. Što je statistički iznosilo 21% od broja stanovnika po popisu stanovnika opštine iz 1991. godine, odnosno 21% na kraju rata 1995. godine . Zatim, preko 80% u odnosu na broj vojnih obveznika od 11.687 na području opštine krajem 1995. godine. Opština Prnjavor, ubraja se u najveće naprezanje stanovnika raspoređenih u ratu na području opština RS. (1)Vojnika 8.141, (4) podoficira 660 i (5) oficira 235.
| raspoređeno | Svega | % | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| mobilisano | 9.036 | 87,35% | 8.141 | 660 | 235 |
| 1 popuna | 1.309 | 12,65% | 1.187 | 90 | 32 |
| Ukupno | 10.345 | 100% | 9.328 | 750 | 267 |
Pregled u odnosu na kategoriju stanovništva grada i ostvareni status vojnog lica, prema dostupnim podacima, je:
| status | Svega | % | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| bez | 2703 | 26,13% | 2579 | 89 | 35 |
| kategorisani borci | 4303 | 41,59% | 3834 | 357 | 112 |
| RVI | 1034 | 10,00% | 888 | 114 | 32 |
| RVI MUP-a | 10 | 0,10% | 10 | ||
| poginuli | 597 | 5,77% | 552 | 33 | 12 |
| nestali | 25 | 0,24% | 23 | 2 | |
| zarobljeni | 5 | 0,05% | 5 | ||
| umrli | 41 | 0,40% | 36 | 4 | 1 |
| umrli poslije rata | 1147 | 11,09% | 962 | 129 | 56 |
| odselili | 58 | 0,56% | 43 | 7 | 8 |
| ranjeni | 260 | 2,51% | 244 | 11 | 5 |
| povrijeđeni | 47 | 0,45% | 45 | 1 | 1 |
| bolesni | 94 | 0,91% | 88 | 3 | 3 |
| PVL | 17 | 0,16% | 17 | ||
| SVR | 4 | 0,04% | 2 | 2 | |
| ukupno | 10.345 | 100% | 9.328 | 750 | 267 |
Prema dostupnim podacima, preko 4.100 ili 40% od ukupnog broja boraca u bazi podataka kategorizirano je kao borački status. Ovom podacima treba dodati 936 kategorisanih vojnika koji su ostvarili pravo na RVI VRS i 29 RVI UP RS, što znači da je ukupan broj kategorisanih na području grada Prnjavora preko 5100 vojnika.
Tokom rata 290 vojnika JNA, 6 mlađa oficira i 9 oficira mobilisano je u ratne jedinice Jugoslovenske narodne armije i raspoređeno na 305 vojnih obveznika.
Jedinice teritorijalne odbrane opštine imale su ostalih mobilisanih 382 pripadnika i to 356 vojnika, 15 podoficira i 11 oficira u 11 ratnih jedinica, sa komandirima . 3660 pripadnika raspoređeno na dva vojna mjesta. Vojna pošta 8840 Banja Luka 329.okbr5.k 225 i jedinice TO opštine Prnjavor 3435 pripadnici TO.
Zaključak
U toku rata grad Prnjavor je imao 10.164 pripadnika u Vojsci Republike Srpske , ili 4,84% od ukupnog broja mobilisanih u Republici Srpskoj.
Ranjeni, ranjeni i bolesni borci VRS i poginuli, nestali i umrli borci VRS na slikama .
Na početku mobilizacije u jedinice JNA bila su 1.553 borca sa područja opštine Prnjavor. Plan, odnosno procena mobilizacije je 691 vojni obveznik za 5. KJNA i 1.066 vojnih obveznika za 7. KJNA, ukupno 1.757 regruta, a raspoređeno je 1.000 ili 57%, što je značajan uspeh u odnosu na druge opštine.
Od prvih mobilizacija vojnih obveznika za popunu ratnih jedinica JNA i opštinske teritorijalne odbrane i dobrovoljačkih jedinica do ponovnog formiranja, odnosno stvaranja VRS, mobilisano je 4.700 vojnih lica , prosečne starosti od 30 godina, sa maksimalno 20 do 29 godina starosti, što čini ukupno 65% muškog stanovništva do 64 godine starosti 6,11% stanovništva opštine i 2,18% u odnosu na oko 215.670 lica prema evidenciji resornog ministarstva koja su učestvovala u Otadžbinskom ratu ili 54,42% prema evidenciji nadležnog opštinskog organa za vođenje evidencije lica koja su uređivala vojnu obavezu8, opštinski registar učesnika u ratu477 u odnosu na [3]
Ukupno 5.394 pripadnika raspoređeno je u opštinsku TO. Udio stanovništva TO 1991. godine u broju vojno sposobnih građana iznosio je 12%, a prema vojnoj evidenciji 45% raspoređenih Jedinice TO su mobilisane, uglavnom od 20 do 29 godina, u tzv. prvog poziva, ili 41,67%, što čini 18,39% ukupne muške radne populacije opštine starosti od 15 do 64 godine
U odnosu na završetak rata 1995. godine [3] , Opšina je 31.12.1995. Prema evidenciji OMO-a, u odnosu na ukupan broj stanovnika opštine od 45.995 registrovano ih je 11.987 ili 26,06%. U VRS su raspoređena 4.382 lica ili 73,30%. Ukupan broj lica raspoređenih u odbrambenim strukturama RS je 5.978 ili 49,87% u odnosu na broj vojnog osoblja. Eliminisano iz službe: 361 poginulih i 1.575 ranjenih, što je 35,94% u odnosu na broj vojnika, odnosno 3,4% u odnosu na broj stanovnika Samo su opštine Sanski Most (6,8%), Kneževo (5,3%), Kotor Varoš (3,7%), te Prijedor.5% više gubitaka.
Ukupno 5.394 pripadnika raspoređeno je u opštinsku TO. Udio stanovništva TO 1991. godine u broju vojno sposobnih građana iznosio je 12%, a prema vojnoj evidenciji 45% raspoređenih Jedinice TO su mobilisane, uglavnom od 20 do 29 godina, u tzv. prvog poziva, ili 41,67%, što čini 18,39% ukupne muške radne populacije opštine starosti od 15 do 64 godine
[1] na osnovu podataka koje su prikupile ratne jedinice VRS u bivšem odsjeku MO RS Prnjavor.
Prema podacima iz arhive OMO Prnjavor 28.10.1993. godine opština Prnjavor imala je 190 poginulih, 912 ranjenih i preostalih pripadnika VRS ( na rasporedu) 4017 v/o. Broj vraćenih iz SRJ nije poznat, a broj izbjeglih v/o u SRJ ima 4 i broj stručnih kadrova v/o koji su povučeni iz VRS i raspoređeni na radnu obavezu ima 27.
Predsjednik Boračke organizacije Prnjavor ističe da su prnjavorski borci raspoređeni u 124 ratne jedinice VRS. (14.2.2019.)
Predsjednik Gradske boračke organizacije Pero Đumić: Grad je mobilisao 10.062 vojna lica, 1400 ranjenih i 625 poginulih i nestalih boraca VRS sa područlja grada Prnjavor. Ne zaboraviti! (18.ribolovni kup RVI RS i RVI Srbije, Drenova, grad Prnjavor, 26.7.2025. godine)
Pukovnik Boško Peulić, predsjednik opštinskog odbora starješina Prnjavor, izjavio je 2022. godine da je prema podacima Boračke organizacije grada Prnjavora mobilisano 10.300 ljudi i dobrovoljaca u 128 vojnih punktova Vojske Republike Srpske.
[2] Informacija je usvojena na sjednici Skupštine grada Prnjavora, održanoj 27.12.2023. godine
Pregled brigada i jedinica VRS-142 koje je popunjavala opština Prnjavor u ratu na osnovu naredbi o popuni jedinica i komandi VRS [4]
| Naziv jedinice | Vojna pošta RJ |
| GLAVNI ŠTAB VRS SA JEDINICAMA | |
| VMC Banja Luka | 7005 Banja Luka |
| 65.puk veze | 7044 Sarajevo |
| 14.pozadinska baza | 7101 Banja Luka |
| 27.PoB | 7103 Sokolac |
| 35.PoB | 7109 Bijeljina |
| RZ „Kosmos“/GŠVRS | 7152 Banja Luka |
| Centar vojnih škola | 7377 Banja Luka |
| 89.raketna brigada | 7568 Banja Luka |
| Glavni štab VRS | 7572 Sarajevo |
| 1.gardijska mtbr | 7577 Sarajevo |
| 65.zmtp GŠVRS | 7590 Sarajevo |
| 1.KK VRS | |
| 107.pbr | 2210 Srbac |
| 885.rp PVO JNA | 6272 Zalužani |
| Komanda 1.KK sa PJ | 7001 Banja Luka |
| 1.prnjavorska lpbr 7519 | 7001/45 Prnjavor |
| 1.bv 1.KK k.Kozara | 7002 Banja Luka |
| 1.mpoap | 7004 Banja Luka |
| 1.bvp 1.KK k.Kozara | 7007 Banja Luka |
| 31.laka pbr/30.pd | 7011 Banja Luka |
| 3.ozrenska lpbr | 7013 Doboj |
| 1.map 1.K | 7015 Banja Luka |
| 1.lap PVO | 7022 Banja Luka |
| 1.dio 1.KK | 7024 Banja Luka |
| 4.ozrenska lpbr | 7029 Petrovo |
| 11.dubička pbr | 7031 Dubica |
| Vojni orkestar | 7034 Banja Luka |
| 1.inžp | 7039 Banja Luka |
| Komanda 30.lpd sa PJ | 7041 Mrkonjić Grad |
| 1.šipovska lpbr/30.lpb | 7048 Mrkonjić Grad |
| Komanda OG „Doboj“ | 7051 Doboj |
| 9.čv OG Doboj | 7052 Doboj |
| 1.pontb | 7053 Banja Luka |
| 1.dobojska lpbr | 7057 Doboj |
| 9.bvp OG Doboj | 7068 Doboj |
| 19.donjevakufska pbr/30.pbr | 7074 Srbobran |
| 1.novigradska pbr | 7088 Novi Grad |
| 11.mrkonjička lpbr/30.lpd | 7097 Mrkonjić Grad |
| 1.ab | 7121 Banja Luka |
| 27.mtbr 1.KK VRS | 7127 Derventa |
| 1.čelinačka lpbr | 7134 Čelinac |
| 1.snb | 7139 Banja Luka |
| 1.osinjska lpbr | 7196 Prnjavor |
| 30.okb | 7207 Mrkonjić Grad |
| 1.srbačka lpbr | 7210 Srbac |
| 1.krnjinska lpbr | 7218 Dobor |
| 1.ozrenska lpbr | 7221 Doboj |
| 1.okbr | 7225 Banja Luka |
| Radnički bataljon Prnjavor | 7225/tg-1 Banja Luka |
| 1.vučijačka lpbr | 7226 Derventa |
| 1.teslićka pbr | 7248 Teslić |
| 1.gradišćanska lpbr | 7252 Gradiška |
| I vojni sud Banja Luka | 7249 Banja Luka |
| NDC „Manjača“ | 7263 Manjača |
| 9.mašinski inžinjerija bataljon | 7275 Brod |
| 1.banjalučka lpbr | 7290 Banja Luka |
| 2.okbr 1.KK Derventa | 7304 Manjača |
| 2.ozrenska lpbr | 7312 Petrovo |
| 1.pozadinski bataljon za pr.n/m | 7320 Doboj |
| 16.kmtbr 1.KK | 7322 Banja Luka |
| 3.banjalučka lpbr | 7333 Banja Luka |
| 43.mtbr | 7362 Prijedor |
| 2.kpbr 1.KK | 7372 Banja Luka |
| 5.kozarska lpbr | 7388 Prijedor |
| 22.pbr 1.KK VRS | 7404 Kneževo |
| 6.sanska pbr | 7421 Sanski Most |
| 1.trebavska pbr | 7426 Modriča |
| Pozadinski bataljon | 7428 Banja Luka |
| 4.banjalučka lpbr | 7431 Banja Luka |
| 30.bv | 7472 Mrkonjić Grad |
| 1.kotorvaroška lpbr | 7480 Kotor Varoš |
| 1.prnjavorska lpbr | 7519 Prnjavor |
| 11.krupska lpbr | 7542 Krupa na Uni |
| 2.banjalučka lpbr | 7551 Banja Luka |
| 1.studentska lpbr | 7586 Banja Luka |
| 2.KK VRS | |
| 2.ido | 7065 Drvar |
| K-da 2.KK sa PJ | 7235 Drvar |
| 2.bvp | 7256 Drvar |
| 2.bataljon veze 2.KK | 7283 Drvar |
| 17.ključka lpbr 8176 | 7286 Ključ |
| 2.map 2.KK | 7293 Grahovo |
| 2.lap PVO | 7319 Petrovac |
| 2.mpop 2.KK | 7327 Ključ |
| 2.inžp 2.KK | 7337 Ključ |
| 21.sokb | 7341 Drvar |
| 2.snb 2.KK | 7405 Drvar |
| 72.atb 2.KK | 7437 Petrovac |
| 1.drvarska lpbr | 7446 Drvar |
| 3.petrovačka lpbr | 7463 Petrovac |
| 5.glamočka lpbr | 7500 Glamoč |
| 7.kupreško-šipovska mtbr | 7529 Kupres |
| 9. grahovska lpbr | 7531 Grahovo |
| 15.bihaćka pbr | 7574 Petrovac |
| 6.IBK VRS | |
| 3.semberska pbr | 7037 Bijeljina |
| 3.majevačka lpbr | 7079 Lopare |
| Komanda IBK | 7102 Bijeljina |
| 1.bijeljinska lpbr | 7177 Bijeljina |
| 1.majevačka lpbr | 7244 Ugljevik |
| 3.inžp | 7316 Lopare |
| 3.posavska lpbr | 7328 Pelagićevo |
| 1.posavska pbr | 7410 Brčko |
| 2.posavska pbr | 7445 Šamac |
| 2.semberska lpbr | 7561 Bijeljina |
| 7.SRK VRS | |
| 63.ab -auto bataljon | 7021 Pale |
| 3.sarajevska pbr | 7033 Vogošća |
| 4.bvp SRK | 7050 Sarajevo |
| 4.sarajevska brigada | 7061 Pale |
| 1.ilidžanska pbr | 7063 Lukavica |
| 1.igmanska pbr | 7066 Blažuj |
| 1.birčanska pbr | 7115 Šekovići |
| 4.mpoap | 7149 Pale |
| Kalinovačka brigada | 7223 Kalinovik |
| 172.ssrpPVO | 7288 Sokolac |
| 1.milićka lpbr | 7296 Milići |
| 4.inžb | 7347 Lukavica |
| 4.snb | 7395 Pale |
| 5.snč Zvornik | 7423 Banja Luka |
| 4.atb | 7452 Pale |
| 1.ilijaška pbr | 7491 Ilijaš |
| 1.sarajevska mtbr | 7512 Lukavica |
| 1.romanijska pbr | 7536 Han Pijeska |
| 2.sarajevska lpbr | 7556 Lukavica |
| 2.romanijska mtbr | 7581 Sokolac |
| Komanda SRK | 7598 Sarajevo |
| 8.HK VRS | |
| 7.bvp | 7012 Bileća |
| 8.hercegovačka mtbr | 7035 Nevesinje |
| 15.hercegovačka pbr | 7076 Bileća |
| 2.hercegovačka lpbr | 7202 Borci |
| 1.hercegovačka mtbr | 7229 Trebinje |
| 3.mpoad | 7381 Trebinje |
| ŠRO pješadije VRS | 7588 Bileća |
| 9.DK VRS | |
| goraždanska brigada | 7049 Goražde |
| 1.podrinjska lpbr | 7084 Rogatica |
| 2.zvornička lpbr | 7114 Zvornik |
| 5.podrinjska lpbr | 7158 Goražde |
| 1.zvornička pbr | 7469 Zvornik |
| ViPVO VRS | |
| k-da ViPVO | 7070 Banja Luka |
| 474.larpPVO | 7144 Banja Luka |
| 92.marbr | 7171 Banja Luka |
| 155.rbr PVO Zalužani | 7272 Banja Luka |
| 51.bvojin | 7353 Banja Luka |
| 76.VB | 7391 Banja Luka |
| 474. vazduhoplovna baza | 7484 Banja Luka |
| vazd. Prenosna jurišna četa | 7515 Banja Luka |
| vod za EIO | 7565 Banja Luka |