Arhive oznaka: 5.10.1991.

Borbene aktivnosti 327.mtbr

Formiranje 327. motorizovane brigade

Formiranje brigade izvršeno je u februaru 1992. godine u jako nepovolnim uslovima.

Brojno stanje brigade na rasporedu bilo  je 792 pripadnika od prvih pozivanja 5.10.1991. godine  do preformacije (19.5.1992.) formiranjem 27.mtbr VRS[1] sa područja opštine.

Brigada je uspjela da izvrši djelimičnu mobilizaciju sa pripadnicima sa područja opština Prnjavor i Dervente, uz stalnu dogradnju i organizaciju, u aprilu mjesecu u uslovima otpočinjanja ratnih dejstava na derventsko-brodskom dijelu ratišta RS.

U početnom periodu rata brigada je uspješno povremeno držala front širine 26 kilometara, ali i izvodila ofanzivna borbena dejstva.

zavizaj

Naš zavičaj, opštinski list, počeo izilaziti novembra 1992. godine i sve vrijeme rata.

 

 

Borbene aktivnosti

Krajem marta 1992., nakon ulaska hrvatske 108. brigade na prostor Bosanske Posavine dolazi do eskalacije sukoba. Za istorijat OMJ bio je posebno važan 16 – 17 april, kada su u loše planiranoj i vođenoj akciji izgubljeno 9 (7?) tenkova i OT, u napadu na Gornje Kolibe. Pored ovoga bilo je i 9 poginulih i 20 ranjenih vojnika. Dan kasnije izveštaji sa terena su govorili o 10 tenkova (od toga 5 ispravnih) i 4 OT. Tenkovi su pripadali oklopnom bataljonu koji je sastavljen od ljudstva i tehnike iz Prizrena i Vranja. (http://www.srpskioklop.paluba.info/oklopnejediniceVRS/tekst.html

Borbene aktivnosti sukobljene strane na brodsko-derventskom ratištu od marta 1992. godine, vidi više u ratnim dokumentima

[1] vidi „Naš zavičaj“, decembar 1992. godine, interviju sa načelnikom štaba 327.mtbr ppuk Ljubomirom Obradovićem

Vukovi sa Vučijaka

PRVA DOBROVOLJAČКA RATNA JEDINICA „VUКOVI SA VUČIJAКA“ U ODBRANI REPUBLIКE  SRPSКE

UVOD

Prva dobrovoljačka ratna jedinica „Vukovi sa Vučijaka“, kasnije udarni bataljon formiran u početku ratnog vihora i izrasla kao elitna jedinica VRS u najžešćim borbenim dejstvima sa neprijateljem u oslobađanju Zapadne Slavonije, proboju koridora, oslobođenju Dervente i Broda, Кašića,  bitke na Ozrenu i odbrani Novog Grada.

Orden Miloša Obilića jedinici Vukova 28.6.1994.

Formirana je 28. juna 1992. godine po naređenju generala Momira Talića, komandanta Prvog krajiškog korpusa Vojske Republike Srpske od dobrovoljaca i boraca teritorijalne odbrane popunjenih rezervnim sastavom sa prostora Prnjavora i drugih opština.  U svom sastavu jedinica je imala do tri pješadijske čete, jedinicu podrške, pozadinsko odjeljenje i komandu. Bataljonom, kasnije odredom od formiranja do kraja rata komandovao poručnik Veljko Milanković i potporučnik Miro Šikarac. Кroz bataljon je prošlo 634 boraca, od kojih je 47 poginulo, a 180 ranjeno.   Učestvovala je u borbama na 22 opštine- ratišta i imala gubitke 0d 270 pripadnika na svim ratištima. Odlikovama je ordenom Miloša Obilića.

Formiranje Prve dobrovoljačke jedinice VRS

1992-talić-smotra-vukova

Prvi udarni bataljon Prvog krajiškog korpusa „Vukovi sa Vučijaka[1],[2] počinje pripreme 23.6.1991. godine kada legendarni komandant „Vukova“ Veljko Milanković sa 26 dobrovoljca odlazi na višednevnu obuku u Srpsku Krajinu, Golubić kod Knina .[3

 

 

 

zgrada-1910

Prnjavor, zgrada opštine 1991. godine

Veljko i opštinsko i rukovodstvo vladajuće stranke na vrijeme osjetili su odakle prijeti opasnost i preduzeli mjere organizovanja i zaštite opštine.[4]

Kada se Veljko vratio iz vojnog kampa koga je organizovao kapetan Dragan u Golubiću pokraj Knina, formirao je Vukove koji su tada bili dobrovoljačka jedinica odnosno prva srpska vojna jedinica na tadašnjem prostoru Bosne i Hercegovine. Povratkom u Prnjavor ministar unutrašnih poslova BiH naređuje hapšenje Veljka sa pripadnicima SJB Prnjavor.[5]

Štab „Vukova sa Vučijaka“, nova zgrada izrađena 2012.

Nakon uspješno završene borbene obuke počinju prve izuzetno opasne  akcije uz odobrenje Vlade AO Krajine u zauzimanju repetitora na Kozari 1.8.1991., čime je omogućeno ponovno gledanje programa beogradske televizije.

Zbog ove akcije, ali i zbog nekih većih interesa koji su bili vezani za tadašnju politiku, tadašnji predsjednik Predsjedništva BiH Alija Izetbegović  izdao je nalog JNA da uhapsi Milankovića.[6]

327.mtbr VRS Prvi udarni bataljon „Vukovi sa Vučijaka“ 1.KK, 28.6.1992.

Oslobođenje Jasenovca

krajem 1991.

Pripadnici udarnog bataljona „Vukova sa Vučijaka“ po pozivu srpskog naroda 17.8.1991. odlaze na svoj prvi borbeni zadatak kada sa 53 dobrovoljca iz Prnjavora i nekoliko iz čelinačke opštine[7], prelaze rijeku Savu u Zapadnu Slavoniju 24.8.1991. i pridružuju se svojoj braći u pomoć, gdje je situacija dosta teška. Koristeći hrabrost i sposobnost brzog manevra i iznenađenja a uz pomoć jedinca JNA iz pravca Struga tenkovima razbiše slabo naoružane Hrvate i uđoše u Vrbovljane i Okučane 25.8.1991.,

Poslije borbi za Vrbovljane i Okučane , Vukovi sa Vučijaka vrše pripreme i kreću u još jednu borbu za oslobođenje  Jasenovca.

1991 Vukovi, smotra pred akciju.

Prvi prelazak preko rijeke Save u srpsko selo Mlaka, samo nekoliko kilometara udaljeni od hrvatskih snaga u Košutarice i Jasenovca.

Svakodnevno se vrši izviđanje[10] na pravcu napada radi snimanja terena i nerijateljskih utvrđenja, a dva dana pred napad izvodi se i ispad na bunkere ispred sela.

 

Koridor, Banja Luka 1992.

U Mlaki [8] 6.9.1991. godine uz aktivnu odbranu[9] se nalazi i 25 pripadnika TO sela, te pripadnici 11. brigade  5.BK smješteni desetak klimetara istočno od Mlake, u širem rejonu sela Jablanac. Minobacačka podršku daje odjeljenje TO Okučani.

Napad na Košutarice je krenuo u 6 sati ujutro 9.9.1991. godine na dva pravca.

Vukovi preduzimaju taktiku napada iz dva pravca, koju će koristiti tokom rata. Jedan pravac iz Mlake direkno prema Košutarici, i uspjeli stići gotovo do nasipa na kojima su bila protivavijonska utvrđenja i bunkeri uz podršku minobacača i raketnih bacača.. a drugi pravac sa borbenom grupom, koja je prešla na stranu Save i pošla paraleno sa prvom grupom vrši podršku prvoj grupi.

Oslobođenje Jasenovca

Slijedi prvi ulazak jedne srpske jedinice u uniformama milicije RS Krajine u Jasenovac, predveče po kišovitom vremenu, u sadejstvu sa 11.dubičkom brigadom  9.9.1991.oslobođen je Jasenovac,  zarobljena su dva tenka T-55 i OT. Od minobacačke vatre lakše ranjena su tri pripadnika Vukova, 6.10.1991. u Košutarici i 7.10.1991. u Mlaki.

[10] 46 provjerenih, hrabrih i spretnih boraca (članak Željke Kopanje Vukovi sa Vučijaka III, str.28)

Pravac Mašići – Medari

Početkom novembra, poslije kratkog odmora, iz Prnjavora kreće četa od 73 vuka pravcem Medari u Zapadnoj Slavoniji. Razmještaju se po kućama na prvoj liniji gdje se vode borbe između sela Mašići i Medari. Položaje drže dijelovi 329.okbr JNA, 5.mpoap 1.KVJ, pripadnici TO Okučana, dok u Dragaliću položaje drži odred TO iz Prnjavora. Na drugoj strani nalaze se jake hrvatske snage iz sastava 121.brZNG  koje upornom borbom pokušavaju da probiju liniju odbrane na ovom dijelu, čak i upotrebom diverzantskih akcija iza naših linija.

Koridor, Banja Luka, broj 4, 5.6. – 20.6.

Vukovi preduzimaju aktivna dejstva u  sadejstvu sa okopnom četom iz 329.okbr uz stalno izviđanje prednjeg kraja i preduzimaju, po prvi put,  protivdiverzantske akcije u ulaze u neprijateljsku teritoriju. (Opis diverztanskih dejstava Vukova piše Željko Kopanja „Noć kad su zavijali Vuci“)

Odlazak u Ravne Kotare donosi još jednu pobjedu..

Borbe u Medari i Gornja  Trnova vode se krajem decembra 1991. godine, gdje dolazi do prvih stradanja kod Vukova sa Vučijaka. Od dejstva  streljačke vatre ranjen je jedan pripadnik Vukova, 30.10.1991. u Mašićkoj Šagovini, a od minobacačkih dejstava ranjena su tri pripadnika 20. i 27.12,1991. na položajima u Medarima, Omanovac i Gornja Trnava, dok 27.12.1991. poginuo je pripadnik 1.pješadijske čete Vukova u Gornjoj Trnavi, Bajić Ljubomir, rođen 1965. u Donjoj Ilovi, opština Prnjavor.

Vukovi sa Vučijaka[11]  Mauzerovi, Panteri, Vukovi sa Drine, …postale su slavne i udarme jedinice VRS

Gordana Davidović, bolničarka Vukova sa Vučijaka

U posjeti Kolo srpskih sestara 1.okbr

Posjeta Kola srpskih sestara 1.okbr, N.Sančanin, Ženske duše, str.36-37, Banja Luka, 2001.

PREGLED RATNOG PUTA RATNE JEDINICE „VUKOVA SA VUČIJAKA“ u 1991. -1992. GODINI, 118 dana

Pocetak dana rejon Opstina
23.6.1991 38 Golubić Benkovac
1.8.1991 2 Kozara K.Dubica
24.8.1991 1 Mlaka-Košutarica-Jasenovac Okučani
30.8.1991 1 Okučani Okučani
27.11.1991 1 G.Trnova_Ratkovac Okučani
20.12.1991 1 Medari-M.Šagovina Nova Gradiška
14.4.1992 1 Pjevalovac-Trstenci Derventa
20.4.1992 72 Derventa Derventa
2.5.1992 1 Markovac Derventa

 

Šema ratni put Vukova sa Vučijaka u 1991. godini

 

Naš zavičaj Prnjavor, novembar 1992.

Reporteri lista „Naš zavičaj“ zabilježili su reportaže o  jedinici „Vukovi sa Vučijaka“ i komamdantu Veljki Milankoviću na  ratištu..

Vukovi s Vučijaka kao vidi Wikipedija sr i hr


 

 

 

 

 

GLAS BORCA lpbr Prnjavor

Glas borca Prnjavor, broj 1 od 1995. godine

 

[1] Imenovanje dodrovoljačkog odreda Vukovi sa Vučijaka sa komandantom Veljkom Milankovićem odlučeno je na položajima u s.Mlaka od strane Borivoja S.i  Mire Mlađenovića, vidi Sendić B. Stvaranje i razvoj SDS, str.129

[2] Miro Mlađenović, osnivać jedinice i načelnik štaba  do 11.10.1993. godine

[3] Ispraćeni ispred zgrade opštine Prnjavor.

[4] Intervju general Momir Talić, list „Glas boraca“ br.1 str.6

[5] D.Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.198

[6] D.Radišić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.231

[7] ukupno 64 pripadnika jedinice „Vukovi sa Vučijaka“

[8] Borivoj Sendić, Od crvenog barjaka do dvoglavog orla-stvaranje i razvoj SDS-a, Banjaluka, 2003.str.128

[9] Glas borca , Prnjavor, broj 1 str.11

[11] Istine i zablude o ratu u Bosni i Hercegovini (1992-1995. godine), str.58 general Manojlo Milovanović, Banja Luka, aprila 2005. godine

Reportaža Svitanja 30.10.2002.str.9 , Susret sa majkom Veljka Milankovića

Odluka Predsjedništva SFRJ da se JNA povuče sa teritorije BiH do 19.5.1992.g. Nastavite sa čitanjem

Mobilizacija

Mobilizacija ratnih jedinica JNA

Za odbranu srpskog naroda i srpskih teritorija, u maju mjesecu 1991. godine počinju prva pozivanja – mobilizacije vojnih obveznika s područja opštine Prnjavor, u ratne jedinice JNA, a po zahtjevima komande 5. korpusa, prioritet su vozači u OMJ JNA.

Mobilizacija TO opštine

Mobilizacija, kao planska aktivnost prelaska na ratnu organizaciju u opštini Prnjavor, sprovedena je po mobilizacijskim pravilima bivše JNA, a prema mobilizacijskom razrezu[1].

Prva ratna opšta mobilizacija jedinica i ustanova Teritorijalne odbrane opštine počela je pravovremeno od 18.9.1991. godine, bez proglašenja ratnog stanja, i počela da funkcioniše po ratnoj organizaciji i formaciji.

Plansko narastanje ratne teritorijalne odbrane odvijalo se postupno u največem broju ratnih jedinica i dinamikom izvršenja u skladu sa zahtjevima razvoja situacije na teritoriji opštine i neposrednom okruženju. Potpuno je mobilisan samo Odred teritorijalne odbrane, dio ratne komande štaba TO i prostorne jedinice teritorijalne odbrane u mjesnim zajednicama, prema pregledu;

Pregled narastanja jedinica teritorijalne odbrane u cilju obezbjeđenja potrebnog nivoa b/g – mobilizacije od 18.9.1991. godine.

RATNA JEDINICA   svega         % sept okt nov dec jan feb mart apr maj jun
OpŠTO 18 0,50% 6 7 3 2
rjšto 14 0,39% 8 1 1 4
zšč 72 2,02% 11 1 25 17 18
1.OdTO 316 8,85% 316
Odred TO 254 7,11% 53 42 114 5 5 24 2 8 1
pdv 28 0,78% 2 2 12 10 2
rjtomz 909 25,45% 510 37 8 14 11 8 62 161 98
rjtomz 857 23,99% 378 163 25 5 4 21 44 161 56
PbTO 45 1,26% 11 22 12
2.mtb 1 0,03% 1
2.OdTO 656 18,37% 101 392 163
3.OdTO 25 0,70% 25
hab122 31 0,87% 20 10 1
lpav 75 2,10% 22 38 15
mb120 13 0,36% 2 8 3
pionv 16 0,45% 3 3 10
pov 15 0,42% 4 6 5
rjVV 149 4,17% 3 88 58
vT-12 28 0,78% 1 20 7
vvp 19 0,53% 19
2.mtb 31 0,87% 31
Ukupno 3572 100,00% 1231 255 75 134 21 34 342 945 534

U prvim danima mobilizacije prema planovima popune jedinica odazvalo se 1231 vojni obveznik ili 34 % od ukupnog broja mobilisanih-pozvanih.

Prema godini mobilizacije, izvršenje popune ratnih jedinica TO

RATNA JEDINICA svega % 1991 1992
OpŠTO 18 0,50% 6 12
rjšto 14 0,39% 9 5
zšč 72 2,02% 11 61
1.OdTO 316 8,85% 316
Odred TO 254 7,11% 209 45
pdv 28 0,78% 4 24
rjtomz 909 25,45% 569 340
rjtomz 857 23,99% 571 286
PbTO 45 1,26% 45
2.mtb 1 0,03% 1
2.OdTO 656 18,37% 656
3.OdTO 25 0,70% 25
hab122 31 0,87% 31
lpav 75 2,10% 75
mb120 13 0,36% 13
pionv 16 0,45% 16
pov 15 0,42% 15
rjVV 149 4,17% 149
vT-12 28 0,78% 28
vvp 19 0,53% 19
2.mtb 31 0,87% 31
Ukupno 3572 100,00% 1695 1877

1. Prema strukturi popune ratnih sastava i jedinica TO

vojnika podof oficira ima % ratna jedinica sleduje oficira podoficira vojnika
1 17 18 0,50% OpŠTO 24 22 1 1
1 3 4 0,11% RjŠTO Donji Vijačani 10 5 1 4
1 1 2 0,06% RjŠTO Potočani 10 5 1 4
1 2 1 4 0,11% RjŠTO Prnjavor 10 5 1 4
1 1 2 4 0,11% RjŠTO Šibovska 10 5 1 4
63 8 1 72 2,01% zšč 56 3 6 47
239 56 21 316 8,84% OdTO 343 18 28 297
203 45 6 254 7,10% OdTO 343 18 28 297
25 2 1 28 0,78% pdv 35 2 4 29
147 12 1 160 4,48% sp četa TO mjesne zajednice Donji Vijačani 96 3 5 88
122 11 1 134 3,75% sp četa TO mjesne zajednice Potočani 96 3 5 88
108 20 9 137 3,83% sp četa TO mjesne zajednice Prnjavor 96 3 5 88
80 12 1 93 2,60% sp četa TO mjesne zajednice Smrtići 96 3 5 88
173 21 4 198 5,54% sp četa TO mjesne zajednice Štrpci 96 3 5 88
171 14 2 187 5,23% sp četa TO mjesne zajednice Velika Ilova 96 3 5 88
42 4 46 1,29% ss vod TO mjesne zajednice Drenova 23 1 2 20
46 1 3 50 1,40% ss vod TO mjesne zajednice Gornja Mravica 23 1 2 20
75 6 81 2,27% ss vod TO mjesne zajednice Gornji Vijačani 23 1 2 20
28 6 1 35 0,98% ss vod TO mjesne zajednice Kremna 23 1 2 20
68 8 76 2,13% ss vod TO mjesne zajednice Kulaši 23 1 2 20
65 7 1 73 2,04% ss vod TO mjesne zajednice Palačkovci 23 1 2 20
45 5 50 1,40% ss vod TO mjesne zajednice Pečeneg Ilova 23 1 2 20
65 6 4 75 2,10% ss vod TO mjesne zajednice Šibovska 23 1 2 20
23 1 24 0,67% ss vod TO mjesne zajednice Smrtići 23 1 2 20
16 4 1 21 0,59% ssvod TO mjesne zajednice Čorle 23 1 2 20
23 4 27 0,76% ssvod TO mjesne zajednice Donja Mravica 23 1 2 20
23 1 24 0,67% ssvod TO mjesne zajednice Galjipovci 23 1 2 20
14 14 0,39% ssvod TO mjesne zajednice Kokori 23 1 2 20
25 25 0,70% ssvod TO mjesne zajednice Konjuhovci 23 3 2 20
22 2 24 0,67% ssvod TO mjesne zajednice Okolica 23 1 2 20
30 4 34 0,95% ssvod TO mjesne zajednice Vršani 23 1 2 20
34 7 41 1,15% vod TO mjesne zajednice Donji Galjipovci 23 1 2 20
37 4 41 1,15% vod TO mjesne zajednice Hrvaćani 23 1 2 20
44 1 45 1,26% vod TO mjesne zajednice Lišnja 23 1 2 20
46 5 51 1,43% vod TO mjesne zajednice Naseobina Lišnja 23 1 2 20
33 10 2 45 1,26% PbTO 51 3 5 370
579 61 16 656 18,35% 2.OdTO 440 21 34 370
22 2 1 25 0,70% 3.OdTO 343 2 5 16
21 6 4 31 0,87% hab122 23
67 7 1 75 2,10% lpav 23
11 2 13 0,36% mb120 23
16 16 0,45% pionv 23
14 1 15 0,42% pov 23
138 7 4 149 4,17% rjVV 343
23 4 1 28 0,78% vT-12 23
19 19 0,53% vod vojne policije 23
30 3 2 35 0,98% 2.mtb/327.mtbr
3078 384 113 3575 100,00% Ukupno 3215 149 185 2371

2. Pregled popune ratnih jedinica prema starosnoj strukturi

Grupa ratna jedinica svega % 15-19 godina 20 do 29 godina 30 do 39 godina 40 do 49 godina 50 do 59 godina preko 60 godina
3-voj rjšto 3 0,08% 1 2
3 zšč 63 1,76% 3 31 25 4
3 1.OdTO 239 6,69% 3 141 85 9 1
3 Odred TO 203 5,68% 4 121 63 12 3
3 pdv 25 0,70% 2 14 8 1
3 rjtomz 801 22,41% 12 191 206 226 157 9
3 rjtomz 771 21,57% 5 247 202 191 108 18
3 PbTO 33 0,92% 1 12 9 9 2
3 2.OdTO 579 16,20% 22 276 193 72 16
3 3.OdTO 22 0,62% 2 13 6 1
3 hab122 21 0,59% 2 5 9 5
3 lpav 67 1,87% 3 39 20 4 1
3 mb120 11 0,31% 1 5 4 1
3 pionv 16 0,45% 4 10 2
3 pov 14 0,39% 1 6 7
3 rjVV 138 3,86% 30 72 25 8 3
3 vT-12 23 0,64% 1 15 6 1
3 vvp 19 0,53% 4 9 6
3 2.mtb 30 0,84% 2 6 15 6 1
4-pof OpŠTO 1 0,03% 1
4 rjšto 4 0,11% 1 3
4 zšč 8 0,22% 1 2 2 3
4 1.OdTO 56 1,57% 1 21 28 6
4 Odred TO 45 1,26% 29 15 1
4 pdv 2 0,06% 2
4 rjtomz 90 2,52% 1 36 22 24 7
4 rjtomz 75 2,10% 25 16 22 11 1
4 PbTO 10 0,28% 2 7 1
4 2.OdTO 61 1,71% 1 34 20 4 2
4 3.OdTO 2 0,06% 2
4 hab122 6 0,17% 1 3 2
4 lpav 7 0,20% 3 3 1
4 mb120 2 0,06% 1 1
4 pov 1 0,03% 1
4 rjVV 7 0,20% 6 1
4 vT-12 4 0,11% 1 3
4 2.mtb 3 0,08% 2 1
5-of OpŠTO 17 0,48% 1 5 8 3
5 rjšto 7 0,20% 2 3 2
5 zšč 1 0,03% 1
5 1.OdTO 21 0,59% 6 10 5
5 Odred TO 6 0,17% 2 3 1
5 pdv 1 0,03% 1
5 rjtomz 18 0,50% 1 8 4 4 1
5 rjtomz 11 0,31% 1 3 5 2
5 PbTO 2 0,06% 1 1
5 2.OdTO 16 0,45% 6 7 1 1 1
5 3.OdTO 1 0,03% 1
5 hab122 4 0,11% 2 2
5 lpav 1 0,03% 1
5 rjVV 4 0,11% 3 1
5 vT-12 1 0,03% 1
5 2.mtb 2 0,06% 1 1
Ukupno 3575 100,00% 104 1410 1066 645 320 30


Pregled nacionalne strukture sastava TO opštine
Pregled RJ_prema starosnoj strukturi satava TO opštine

Narodnost svega % vojnika podof oficira
Srbi 3330 93,28% 2859 372 99
Hrvati 34 0,95% 33 1
Muslimani 115 3,22% 104 5 6
Ukrainci 80 2,24% 70 6 4
Poljaci 1 0,03% 1
Česi 1 0,03% 1
Crnogorci 4 0,11% 3 1
Italijani 5 0,14% 4 1
ukupno 3570 100,00% 3074 384 112


U narednom periodu od prnjavorskih boraca formiraju se sljedeće jedinice:Brojna veličina TO Opštine 3570 vojnih obveznika.
U ratne jedinice TO opštine :  Štab, Odred TO, PDV, PoB i jedinice TO u mjesnim zajednicama u prva tri mjeseca, do kraja decembra 1991. godine mobilisano je 1693 vojnih obveznika, a od januara do maja 1992. godine mobilisano još 1877 vojnih oveznika iz rezervnog sastava svih kategorija.
Brojna veličina TO u početnom periodu rata bila je promjenljiva- od 1228 na početku mobilizacije (90 v/o ušli su u brojno stanje Odreda TO u nastavku rata i predpočinjavanju jedinicama JNA) do  57
 na dan 19.05.1992. godine. U brojnoj veličini TO obuhvata sve jedinice TO iz rezervnog sastava I dio jedinica JNA u toku aprila i maja 1992. godine koje su bile predpočinjene TO Opštine Prnjavor.

Prnjavorska laka pješadijska brigada,

Motajički bataljon u sastavu 327. odnosno 27. motorizovane brigade  i

popunjava se jedinica Vukovi sa Vučijaka. Kasnije su to najelitnije jedinice u sastavu Vojske Republike Srpske.

I na području opštine desili su se događaji koji su uznemirili stanovništvo, tako između sela Palačkovci i Štrpci na magistralnom putu Prnjavor-Derventa 8. septembra 1991. godine oko tri sata i 15 minuta miniran je most na rijeci Vijaka, te se saobraćaj odvijao drugim pravcima.[2]

Republika Hrvatska i dalje pojačava svoje snage u rejonu Bosanske posavine.                               Na području Bosanskog Broda i Dervente, prema vojnim izvorima, nalazi se 5 kompletnih brigada Zbora narodne garde, ojačane pripadnicima HOS-a i  jakim artiljerijskim i tenkovskim formacijama Republike Hrvatske. Do tada je otkriveno 70-tak tenkova i više transportera ZNG kojima se komanduje iz stožera Republike Hrvatske.[3]

Na području naše opštine, usljed razvoja poznatih događaja i novonastale situacije i potrebe obezbjeđenja pune borbene gotovosti 18. septembra 1991. godine na osnovu naređenja Okružnog štaba TO Banja Luka, Komande 5. krajiškog korpusa i komande 1. vojne oblasti[4], a zbog nastale i potrebe obezbjeđenja pune  borbene gotovosti od 20.00 časova počelo je  izvršenje mobilizacije jedinica  Štaba teritorijalne odbrane opštine Prnjavor. Pored mobilizacije štaba  i prištabskih jedinica TO-zaštitno-štabne čete,  mobiliše se i najjača manevarska jedinica Odred TO Prnjavor[5], protivdiverzantski vod(odred), pozadinska baza, što je po pregledu popune iznosilo 509 pripadnika: oficira, podocicira i vojnika, bez streljačke nastavne čete i jedinice TO mjesnih zajednica iz kojih će kasnije nastati Prnjavorska laka pješadijska brigada[6]. Čete TO brojale su 96 pripadnika po formaciji (tri streljačka voda) sa 23 i prateći vod sa 16 pripadnika. Samostalni streljački vodovi po mjesnim zajednicama brojali su po 23 pripadnika.

Mobilizacija ratnih manevrskih snaga TO opštine je izvršena na osnovu mobilizacijskih planova TO iz dobro izrađenog Plana upotrebe TO opštine: mobilizacijske procjene za OpŠTO sa prištabskim jedinicama, dopuna procjene za period januar-maj 1991. godine i mobilizacijske procjene za OdTO, kao i plana pozadinskog obezbjeđenja mobilizacije TO opštine[7].

Mobilizacija ratnih prostornih jedinica TO u mjesnim zajednica izvršena je po šemi Uzbunjivanja rejonskih štabova TO Prnjavor, Šibovska, Potočani i Donji Vijačani.

Primljeni signal za mobilizaciju komandant rejonskog štaba TO predaje  komandiru samostalne čete, odnosno voda TO mjesne zajednice. Izvršena je podjela naoružanja po ratnoj formaciji u sve mjesne zajednice u kojima su formirane ratne jedinice TO mjesne zajednice (uključujući i muslimansku Mravicu i Galjipovce). Kasnije je povučeno naoružanje iz voda TO MZ Mravica_Galjipovci.

U maju 1992. godine TO opštine u prostorne strukture imala na rasporedu 4 rejonska štaba TO, pet četa TO po 93 priupadnika i 15 samostalnih streljačkih vodova TO mjesnih zajednica po 23 pripadnika, ukupno 850 pripadnika.

Kada se uzme u obzir mobilisane operativne snage TO od 509 pripadnika, i u aprilu formiranje 2. odreda TO opštine jačine 436 (tri pješadijske čete)  što je obzirom na brojnost i opremljenost sa prostornim jedinicama TO opštine  bila značajna vojna sila od 2500 pripadnika.

Snage za podršku jedinica TO činile su vodovi MB i bestrzajnih topova a kasnije os i druge snage.tavljeni dijelovi 327.mtbr kroz baterije haubica 122mm, topove T-12, čete MB 120mm, baterije PAT

Formiranje Odreda teritorijalne odbrane TO Prnjavor

pristupilo se po objavi mobilizacije 18.9.1991. godine. U njegov sastav ulazilo je ljudstvo starosti do 35 godina s teritorije opštine Prnjavor i dobrovoljcima. Formacijski odred su činili komanda, 1 i 2. pješadijska četa (svaka sa tri streljačka voda i prateći vod) i prateća četa (vod minobacača 82mm sa 4 oruđa, 2 minobacača 60mm i vod bestrzajnih oruđa sa dva topa BsT), odjeljenje veze, izviđačko, kurirsko i pionirsko odjeljenje, pozadinski vod sa tri odjeljenja (intendansko, tehničko i sanitetsko).Formacijsko brojno stanje 343 pripadnika.

mobTO

Karta odluke o mob TO

Pregled izvršenog pristizanja ljudstva  u OdTO po nižim jedinicama (20.9.1991.)[8]

Broj vojnih obvjeznika u evidenciji VO Prnjavor VTO Banja Luka, raspoređenih u odred TO pred mobilizaciju 1991. godine

Broj vojnih obvjeznika u evidenciji VO Prnjavor VTO Banja Luka, raspoređenih u odred TO pred mobilizaciju 1991. godine

Pregled izvršenog pristizanja ljudstva  u OdTO po kategoriji vojnih lica (20.9.1991.)

Mobilizacija ne teče po planu i prvog dana mobilizacije popuna sa pripadnicima jedinice koji su bili na rasporedu , iznosi 50%. I pored problema u odzivu na mobilizaciju, počinje naoružavanje i obuka jedinica,  bojevo gađanje i  priprema za izvršavanje borbenih zadataka, dok se u rejonskim štabovima: Donji Vijačani, Potočani i Šibovska nastavljene aktivnosti na popuni nepopunjenih jedinica odreda i jedinica po MZ. U toku dana 20. i 21. 09. održana je zajednička sjednica Štaba TO sa predsjednikom SO-e Prnjavor i Savjetom za NO[8]   radi razmjene informacija o stanju popune jedinica, političko-bezjedonosnoj situaciji u opštini i podršci organa opštine i preduzeća mobilizaciji jedinica i njihovoj aktivnosti. Odred TO zadržava nacionalnu zastupljenost.

Za načelnika Štaba TO postavlja se kapetan prve klase Živojin Kuzmanović.

Grafikon narastanje Štaba TO, Odreda i jedinica TO u mjesnima zajedenicama do kraja 1991. godine

Vrše se pripreme za dejstva Odreda van područja opštine

Vrše se pripreme za dejstva Odreda van područja opštine po načelima upotrebe jedinica TO. Početkom oktobra nastavlja se sa izvršenjem bojevog gađanja pripadnika manevarskih jedinica TO i TO iz mjesnih zajednica, koji su u svojim očekujućim rejonima, opremanje jedinica ručnim PO naoružanjem i intendantskom opremom i prelazi se na pozadinsko snabdijevanje od JNA. Izdato je naređenje za uređenje teritorije,  izradu grudobrana i obezbjeđenje na raskrsnicama i mostovima Prnjavor, Tromeđa i Kulaši. Sve ove aktivnosti odvijaju se u saradnji sa pripadnicima aktivnog i rezervnog sastava milicije, odnosno SJB Prnjavor.

Tokom noći 1/2.10.  provocirani i rastjerani su na punktu pripadnici voda TO Kremna od strane jedinice Veljka Milankovića. U toku dana 02.10. održan je zajednički sastanak  užeg dijela Štaba TO  opštine sa Savjetom za NO i predsjednika političkih stranaka na kome je podržan rad štaba i aktivnosti jedinica uz svesrdnu pomoć svih prisutnih, kao i zakazana posjeta predsjednika SO-e i predsjednika stranaka Odredu TO na Vučijaku, mobilizacijskom zborištu.

izmještanje i transport naoružanja i municije iz kasarne Derventa u rejon Ribnjaka

rejon prikupjanja jedinica za podršku 327.mtbr u oktobru 1991. godine r.Ribnjaka

rejon prikupljanja jedinica za podršku 327.mtbr u oktobru 1991. godine r.Ribnjaka

Uspješno je izvršeno izmještanje i transport naoružanja i municije iz kasarne Derventa u rejon Ribnjaka Prnjavor, radi formiranja ratnih jedinica. Obezbjeđenje daje jedinica TO Štrpci.

 

 

 

Krajem septembra , nakon naređenja komandanta OkŠTO puk Petar Spasojević, počinju pripreme Odreda TO za dejstva van teritorije opštine.

U toku dana 5.10.1991.g. dolazi naređenje komande 5. korpusa  general potpukovnika Nikole Uzelca o formiranju brigade TO u mjestu Rakovačke bare, Banja Luka, koja će preći u Zapadnu Slavoniju i uključiti se u zaštiti  srpskog naroda, što Štab prihvata, dok se prijavilo samo 100 vojnih obveznika od 302 koliko je odred bio popunjen[9]. 7.10. je napisana naredba o pokretu odreda TO van područja opštine, što 9.10. dolazi do promjene komandnog sastava odreda. Na osnovu naredbe komandanta TO opštine[10] za komandanta odreda postavlja se Kuzmanović Živojin, kapetan I klase, za zamjenika Aulić Srećko, poručnik,  a za referenta operativno-nastavnih poslova kapetan Đurđević Vitomir.

Odred se upućuje u rejon razmještaja selo Laminci

Narednog dana 120 vojnika odreda upućuje se u rejon razmještaja selo Laminci kod Bosanske Gradiške u objekte osnovne škole, dok ostali dio odreda, prema naredbi Štaba TO izvrši pripremu MTS i opreme i upućivanje u sastav odreda, što je  11.10.1991.g.  upućeno u Lamince još 140 vojnika. Međutim, 81 vojni obveznik se vratio istog dana u Prnjavor  ne želeći da se priključi odredu radi izvršavanja zadatka preko r. Save. Isti su razduženi sa ličnim naoružanjem i vraćeni u Prnjavor. Odred u Lamincima je kompletiran sa ljudstvom i MTS brojnog stanja 178 vojnika i starješina, svi rezervnog sastava[11].

Naredbom komandanta 5. korpusa JNA (banjalučkog) u sastav Druge partizanske brigade ulazi i Odred TO Prnjavor u rejonu Donji Bogićevci., i odredi TO Laktaši i Srbac.

Mobilizacijska zborišta ratnih jedinica TO:

Jedan od stalnih zadataka rejonskih štabova TO je popuna odreda TO pripadnicima prostornih jedinica TO opštine , koji nikako da se popuni do pune ratne formacije, zbog čestih promjena brojnog stanja.

Dolazak dobrovoljaca i napuštanje jedinice sa ličim naoružanjem je česta pojava. I pored toga, odred uspješno izvršava borbeni zadatak u s.Dragaliću.

Inače, Procenat mobilizacije stanovništva opštine Prnjavor u Vojsku Republike Srpske bio je oko 18%[12], što je više od teoretskih normi, koji predviđaju maksimalno naprezanje od 15%. U nekim opštinama RS bilo je 2%

Na dan obilježavanja godišnjice mobilizacije 1. odreda TO opštine i upućivanje u b/d na Zapadno-slavnosko ratište, 13.10.1992. godine, pred prvi put postroljenom brigadom, u govoru, komandant brigade major Vlado Živković, ističe:

18.9.1991. godine naređenje komandanta V korpusa, danas I krajiškog korpusa VRS o mobilizaciji u to vrijeme mnogi su o naređenjima diskutovali, a mi u teritorijalnoj odbrani opštine Prnjavor, kako to dolikuje vojnicima izvršavali (dileme nije bilo).

Bila je to borba bez metka, granata – jednom riječji diferencijacija u Teritorijalnoj odbrani opštine Prnjavor. Jedna so od rijetkih opština , zahvaljujući svima nama koji smo uspjeli staviti svo naoružanje pod kontrolu i okrenuti ga protiv zajedničkog neprijatelja.zakletva 13-10-1992_govor

Brojno stanje po mobilizaciji jedinica prikupljeno je na osnovu spiskova Štaba TO o jedinicama TO opštine, uručenih poziva sekretarijata za NO  i izvoda iz Vob-8 nadležnog opštinskog organa.

ZAKLJUČAK

Opštinski štab teritorijalne odbrane i Opštinski sekretarijat za narodnu odbranu sa uspjehom su izvršili pozivanje i raspored vojnih obveznika u ratne jedinice teritorijalne odbrane opštine i ratne jedinice JNA prema postojećim planovima popune-razreza u skladu sa naređenjem za mobilizacije komande 5.korpusa JNA i Okružnog štaba teritorijalne odbrane Banja Luka.

Osnovni problem u izvršenju mobilizacije je bio odziv vojnih obveznika iz navedenih razloga.

U prvim danima mobilizacije , prema pregledu, odziv je bio:

  • operativne jedinice TO opštine mobilisano 335, a planirano 423 ili 79%
  • ratne jedinice teritorijalne odbrane mjesnih zajednica 1862 ili 52%,
  • ratne jedinice 5. korpusa JNA mobilisano 244 lica, a planirano 691 ili 35%
  • ratna jedinica „Vukovi sa Vučijaka“ u sastavu 329.okbr u decembru, sa 35 pripadnika
  • ostale ratne jedince iz ostataka 327.mtbr sa 1378 pripadnika
  • ratne jedinice 7. korpusa JNA pozvano 1302, a planirano po razrezu 1066 ili 122%, pozivani na četiri mjeseca tzv. vojne vježbe.
  • Ukupno 5.156[13] boraca TO i JNA opštine Prnjavor.

Do formiranja Vojske Republike Srpske, maja 19921. godine, mobilisano je ili raspoređeno u jedinice TO i JNA 5.117 pripadnika opštine, što čini 11% stanovnika po popisu iz 1991. godine.

Kraj rata, 31.12.1995. godine, opština je imala u evidenciji 11.987 vojnih obveznika[14] (27% u odnosu na broj stanovnika, raspoređeno u VRS 4.382 lica 73%, u jedinice policije 218 lica 4%. Broj poginulih 361, broj ranjenih 1.214, ukupno izbačenih iz stroja 1.575 boraca, što iznosi 53% na broj raspoređenih u VRS; 3,4% u odnosu na broj stanovnika opštine.

[13] U toku aprila i maja na platnom spisku i materijalnom obezbjeđenju jedinica Štaba TO opštine Prnjavor bilo je 5703 vojna obveznika (komanda i 1. i 3. četa Trstenci,vod Pjevalovac, vod mb82, TBG. Objekat Ljubić,  (zapađanje k-danta TO opštine)

[14]  Prema pregledu stanja vojnih obveznika sekretarijata MO Banja luka koje je pokrivalo 13 opštine Bosanske Krajine (Banja Luka, Gradiška, Kneževo, Koz. Dubica, Kotor Varoš, Laktaši, Novi Grad, Prijedor, Prnjavor, Sanski Most, Srbac, S.Kostajnica, Čelinac). Sa 514.528 stanovnika, sa 132.414 vojnim obveznicima, raspoređeno 63.437 boraca u VRS, ili 79%, u jedinice policije 3.386 ili 4.2%. Broj poginulih 3.944, broj ranjenih 10,233, ukupno izbačenih iz stroja 14.177 boraca, što iznosi 22,3% na broj raspoređenih u VRS; 2,75% u odnosu na broj stanovnika opština regije. Dok je 2.623 izbjeglo vojnu obavezu.

[1] Prema pregledu planova razvoja RJ i ostalih struktura u opštini Prnjavor 1991. godini ukupan razrez iznosio je 2.085 ljudstva i 96 motornih vozila.

[2] D. Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.130

[3] RIN Svitanja., 30.oktobar 2002.god. str.9

[4] Naređenje OkŠTO Banja Luka , broj 12/2-72 i naređenje k-de 5.korupusa JNA, str. pov. broj 12-452, a u vezi naređenja k-de .VO, str.pov.broj 1643-64

[5] Plan pozadinskog obezbjeđenja  mobilizacije RJ 8450

[6] Prikaz ratnog puta brigade komandanta brigade u listu Prnjavorske brigade „Glas borca“ broj 1. od 1.12.1994 .godine, str. 4 i interviju komandanta 1.KK dat „Glasu borca“

[7] Plan intendantskog obezbjeđenja mob.TO opštine,[7] prema naređenju Okružnog štaba TO Banja Luka od 23.3.1992. godine- 31 objekat

[8] Pregled toka upućivanja poziva u stvarnoj mobilizaciji. Na sjednici Savjeta za narodnu odbranu održanoj 7.10.1991. godine, razmatrana je trenutna političko-bezbjedonosna situacija na području opštine i izvršenje mobilizacije ratnih jedinicasavjetNO-7.10.1991

[9] Podaci iz ratnog dnevnika odreda na dan 6.10.1991.godine

[10] naredba  pov. broj 05/213-1 od 9.10.1991. godine

[11] Podaci iz ratnog dnevnika odreda na dan 12.10.1991.godine, a prema vlastitom  istraživanju brojnog stanja odreda na dan 13.10.1991. otvoren je datum učešća u ratu u VP 8840 Banja Luka za 183 pripadnika odreda. Samo 77 borca su od prvog dana mobilizacije, tj od 18.9.1991. godine

[12] U odnosu na broj stanovnika opštine Prnjavor po popisu od 1991. godine od 47.055 stanovnika i evidentiranih 8.365 učesnika rata u nadležnom opštinskom organu uprave iz 2019. godine

Sastav  5. korpus:

– prištapske jedinice
– 16. kmtbr (Banja Luka)
– 343. mtbr (Pijedor)
– 329. okbr (Banja Luka)
10. partd (Prijedor)
– 40. partd (Požega)
– 188. pontb (Banja Luka)
– 5. map (Banja Luka)
– 5. mpoap (Banja Luka)
– 5. lap PVO (Banja Luka)
– 293. inžp (NOva Topola)

Sastav 17. korpus:
– prištapske jedinice (17. riv je bio u Osijeku)
– 670. pontb (Slavonski Brod)
– 51. grb (Beli Manastir)
– 11. partizanska divizija (Doboj)
– 38. partiznaska divizija (Brčko)
– 12. pmbr (Osijek)
– 92. mtbr (Tuzla)
– 327. mtbr (Derventa)
– 395. mtbr (Tuzla)
– 12. map (Vinkovci)
– 158. mpoabr (Đakovo)
– 17. lap PVO (Vinkiovci)
– 497. inžp (Tuzla)