Brigada je formirana krajem decembra 1992. godine, a postala je operativna 19. januara 1993.godine. Jedinica je ustrojena po uzoru na čuvenu prištapsku jedinicu JNA. Prvu gardijsku motorizovanu brigadu . Kroz sastav brigade je prošlo oko 7.000 boraca i uglavnom su je činili mladi regruti i dobrovoljci iz cele Republike Srpske . Sedište brigade se nalazilo prvo u Han Pijesku pa zatim u Kalinoviku.
Po formaciji, u sastavu Prve gardijske su se nalazili 2 motorizovana bataljona, mešoviti artiljerijski divizion, laki artiljerijski divizion PVO, oklopni bataljon kao, pozadinski bataljon i prištapske jedinice (četa vojne policije, četa veze, izviđačka četa, inžinjerijska četa, komanda stana).