Arhive oznaka: 1991

Stradanje boraca 327.mtbrJA

Pregled stradalnih boraca  prema dejstvu i kategoriji i RJ

GRUPA DOGADJAJ DEJSTVO KATEGORIJA SVEGA % JEDINICA
3 rana 1 4,00% 3.mtb
3 rana 4 16,00% rjVV
3 rana MES-a Glava i vrat 1 4,00% larv
3 rana MES-a Glava i vrat 1 4,00% rjVV
3 rana MES-a Ekstremiteti 1 4,00% 1.mtb
3 rana MES-a Ekstremiteti 1 4,00% 3.mtb
3 rana streljačko Trbuh i karlica 1 4,00% 3.mtb
3 rana streljačko Ekstremiteti 1 4,00% 1.mtb
3 rana streljačko Ekstremiteti 1 4,00% čvp
3 rana streljačko Ekstremiteti 1 4,00% rjVV
3 povreda 1 4,00% ks
3 povreda MES-a Ekstremiteti 1 4,00% 1.mtb
3 povreda udes Glava i vrat 1 4,00%
3 povreda udes Kičma 1 4,00% 3.mtb
3 poginuo 1 4,00% 2.mtb
3 poginuo 1 4,00% 3.mtb
3 poginuo streljačko Grudni koš 1 4,00% 3.mtb
3 poginuo streljačko Grudni koš 1 4,00% čmb
3 poginuo udes Glava i vrat 1 4,00% pozb
3 ranjen-smrtno 1 4,00% 3.mtb
5 rana MES-a 1 4,00% rjVV
5 poginuo 1 4,00% 3.mtb
25 100,00%

7 boraca poginulo a 18 boraca povrijeđeno, 2 oficira ostalo vojnici

Poginuli borci prema dejstvu b/s i kategoriji povređivanja

 

G SVEGA % DEJSTVO KATEGORIJA
3 2 33,33%
3 2 33,33% streljačko Grudni koš
3 1 16,67% udes Glava i vrat
5 1 16,67%
6 100,00%

Pet poginulih boraca u zoni b/d, od kojih jedan oficir

Povrijeđeni borci prema vrsti dejstava
OBLIK DOGADJAJ DEJSTVO SVEGA %
rana 5 26,32%
1 rana MES-a 4 21,05%
1 rana streljačko 3 15,79%
2 rana MES-a 1 5,26%
2 rana streljačko 1 5,26%
povreda 1 5,26%
1 povreda MES-a 1 5,26%
1 povreda udes 1 5,26%
2 povreda udes 1 5,26%
3 ranjen-smrtno 1 5,26%
19 100,00%

5,15% u odnosu na brojno stanje jedinice, 12,26% na broj povrijeđivanja boraca sa područja opštine do 20.maja 1992.

Teška dva ranjavanja i povređivanje i jedno smrtno ranjavanje.

Prema kategoriji povrijeđivanja
DOGADJAJ KATEGORIJA SVEGA %
rana 6 31,58%
rana Glava i vrat 2 10,53%
rana Trbuh i karlica 1 5,26%
rana Ekstremiteti 5 26,32%
povreda 1 5,26%
povreda Glava i vrat 1 5,26%
povreda Kičma 1 5,26%
povreda Ekstremiteti 1 5,26%
ranjen-smrtno 1 5,26%
19 100,00%

Prema starosti povrijeđenog borca

DOGADJAJ STAROST SVEGA %
rana 15-19 godina 1 5,26%
rana 20 do 29 godina 6 31,58%
rana 30 do 39 godina 6 31,58%
rana 40 do 49 godina 1 5,26%
povreda 20 do 29 godina 2 10,53%
povreda 30 do 39 godina 1 5,26%
povreda 40 do 49 godina 1 5,26%
ranjen-smrtno 30 do 39 godina 1 5,26%
19 100,00%

Pregled prema vremenu i mjestu pogibije

DATUM MJESTO OPŠTINA DANA U RATU UZRAST JEDINICA
1.2.1992. Ribnjak Prnjavor 119 35 pozb
4.4.1992. Bosanski Lužani Derventa 3 37 čmb
23.4.1992. Čardak Derventa 28 70 3.mtb
2.5.1992. Bijelo brdo Derventa 27 20 2.mtb
12.5.1992. Derventa Derventa 10 43 3.mtb
12.5.1992. Derventa Derventa 41 30 3.mtb

Pregled povređenih je prema kategoriji prikazano u Novom glasniku Vj, broj 1/94 strana 102

1991.

Početak odbrane

U minulom odbrambeno-otadžbinskom ratu Republike Srpske vođenom na prostorima prethodne SFRJ, odnosno BiH od 1991 do 14.12.1995. godine, područje opštine  Prnjavor nije bilo ugroženo borbenim dejstvima. Međutim, Prnjavorčani daju veliki doprinos u stvaranju Vojske Republike Srpske i odbrani nacionalnih ciljeva srpskog naroda kroz državu Republiku Srpsku. To je vrijeme kada se ljudski i materijalni potencijali stavljaju u službu odbrane srpskog naroda, u složenim nacionalnim i političkim uslovima koji su vladali na području bivše SFRJ-BiH.

područje opštine  Prnjavor nije bilo ugroženo borbenim djejstvima

graf-1naciNa prostoru opštine od 631m2 sa 47.055 stanovnika prema popisu iz 1991. godine 72% je srpskog stanovništva, muslimana 15%, Hrvata 4%, Jugoslovena 4 %i ostalih 6%[1]

graf2-polPregled prema polnoj strukturi stanovništva opštine Prnjavor 1991.godine

Pregled raspoređenog ljudstva u opštini Prnjavor početkom rata:

graf-2raspU ratne jedinice VRS i MUP-a mobilisano je tokom rata oko 6.000 boraca od oko 12.000 vojno sposobnih građana opštine, što čini 70,87% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine, što obuhvata zakonsku vojnu obavezu od 17 do 60 godina života, odnosno 25,50% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Mobilizacijom je obuhvaćeno preko  70 ratnih jedinica Vojske i MUP-a, a najviše u 1. Krajiški korpus i Vazduhoplovstvo i PVO.

mobilisano je tokom rata oko 6.000

Prnjavorski borci popunjavaju matičnu Prnjavorsku laku pješadijsku brigadu, Motajički 1. bataljon u sastavu 27. motorizovane brigade, većim dijelom Udarni bataljon „Vukovi sa Vučijaka“ Prnjavor zatim 16. Krajišku motorizovanu brigadu, 1. oklopnu brigadu, inžinjerijski puk i druge jedinice VRS, što je bilo veliko mobilizacijsko naprezanje stanovništva u toku rata sa preko 10-25%  angažovanog stanovništva u VRS, kao veliki procenat angažovanja ljudstva u istoriji ratovanja.

Pregled neraspoređenih vojnih obveznika u opštini Prnjavor 1991.godine

graf-3vo

4977 neraspoređenih  vojno sposobnih građana opštine, što čini 37,97% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine,  odnosno 14,39% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Pregled  stanja evidencije vojnih obveznika u opštini Prnjavor 1991.godine

raspoređeni

12060 ukupno u evidenciji VO Prnjavor  vojno sposobnih građana opštine, što čini 71,21% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine,  odnosno 2,63% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Poslije pet godina rata, krajem rata 31.12.1995. godine, prema projeni opština broji 45995 stanovnika , a broj vojnih obveznika iznosi 11982 ili 26%. Ukupno rapoređenih sada je 5978, a u Vojsku Republike Srpske je 4382 pripadnika VRS, odnosno  53% od broja raspoređenih. Broj poginulih 361, a ranjenih 1214, što čini 1575 pripadnika koji su izbačeni iz stroja VRS, odnosno 35,94% u odnosu na broj raspoređenih u VRS ili 3,4% u odnosu na broj stanovnika.[2]

KM štaba TO opštine i Prnjavorske lake pješadijske brigade

KM štaba TO opštine i Prnjavorske lake pješadijske brigade

Zgrada Opštinskog štaba TO Prnjavor, kasnije komande Prnjavorske lake pješadijske brigade. U zgradi je bio smješten i opštinski sekretarijat za narodnu odbranu koji je izvršio mobilizaciju ratnih jedinica 18.9.1991. godine.

U pripremi za odbranu Republike Srpske političko rukovodstvo države oslanjalo se na političke stranke sa svim svojim ljudskim potencijalom koji je u to vrijeme bio impozantan i sa ogromnim moralom, zatim na vojsku, odnosno ustanove i materijalna sredstva bivše JNA koja se pod pritiskom povukla iz BiH, zatim dolaze referendumi  sva tri naroda u BiH  i oružani sukobi Srba i Muslimana, a kasnije Hrvata i Muslimana.

[1] Podaci  iz Strateškog plana  razvoja opštine Prnjavor za period 2003-2010.godine „Službeni glasnik opštine Prnjavor“, broj 2/2003. strana 33-36.

[2] Podaci  iz pregleda stanja v/o za 31.12.1995. godine, Sekretarijat MO Banja Luka

Prva dobrovoljačka jedinica VRS

Formiranje jedinice

Prvi udarni bataljon Prvog krajiškog korpusa „Vukovi sa Vučijaka“[1],[2] počinje pripreme 23. juna 1991. godine kada legendarni komandant „Vukova“ Veljko Milanković sa 23 dobrovoljca odlazi na višednevnu obuku u Srpsku Krajinu.[3]

zgrada-1910Veljko i opštinsko i rukovodstvo vladajuće stranke na vrijeme osjetili su odakle prijeti opasnost i preduzeli mjere organizovanja i zaštite opštine.[4]

Kada se Veljko vratio iz vojnog kampa koga je organizovao kapetan Dragan u Golubiću pokraj Knina, formirao je Vukove koji su tada bili dobrovoljačka jedinica odnosno prva srpska vojna jedinica na tadašnjem prostoru Bosne i Hercegovine.[5]

Štab „Vukova sa Vučijaka“, nova zgrada izrađena 2012.

Nakon uspješno završene borbene obuke počinju prve izuzetno opasne  akcije u zauzimanju repetitora na Kozari 1. avgusta, čime je omogućeno ponovno gledanje programa beogradske televizije. Zbog ove akcije, ali i zbog nekih većih interesa koji su bili vezani za tadašnju politiku, tadašnji predsjednik Predsjedništva BiH Alija Izetbegović  izdao je nalog JNA da uhapsi Milankovića.[6]

amblem JNA

amblem JNA

Pripadnici udarnog bataljona „Vukova sa Vučijaka“ po pozivu srpskog naroda 17. avgusta odlaze na svoj prvi borbeni zadatak kada sa 53 dobrovoljca iz Prnjavora i nekoliko iz čelinačke opštine[7], prelaze rijeku Savu u Zapadnu Slavoniju i pridružuju se svojoj braći u pomoć, gdje je situacija dosta teška. Koristeći hrabrost i sposobnost brzog manevra i iznenađenja prve borbe se vode u  Mlaki[8] 9.9.1991. godine uz aktivnu odbranu[9] a uz pomoć jedinca JNA iz pravca Struga tenkovima razbiše slabo naoružane Hrvate i uđoše u Okučane 25. avgusta,  a sredinom septembra sa pet dobrovoljaca iz Dubičke brigade uz artiljerijsko sadejstvo JNA oslobođena je Košutarica.

Slijedi prvi ulazak jedne srpske jedinice u uniformama milicije RS Krajine u Jasenovac,  zarobljena su dva tenka T-55 i OT. Odlazak u Ravne Kotare donosi još jednu pobjedu, a borbe u Medarima i Gornoj Trnovi vode se decembra 1991. godine, gdje dolazi do prvih stradanja.

PREGLED RATNOG PUTA RATNE JEDINICE „VUKOVA SA VUČIJAKA“ u 1991. -1992. GODINI, 118 dana

Pocetak dana rejon Opstina
23.6.1991 38 Golubić Benkovac
1.8.1991 2 Kozara K.Dubica
24.8.1991 1 Mlaka-Košutarica-Jasenovac Okučani
30.8.1991 1 Okučani Okučani
27.11.1991 1 G.Trnova Okučani
20.12.1991 1 Medari-M.Šagovina Nova Gradiška
14.4.1992 1 Pjevalovac Derventa
20.4.1992 72 Derventa Derventa
2.5.1992 1 Markovac Derventa

Šema ratnog puta „Vukovi sa Vučijaka

 

Reporteri lista „Naš zavičaj“ zabilježili su reportaže o  jedinici „Vukovi sa Vučijaka“ i komamdantu Veljki Milankoviću na  ratištu..

Vukovi s Vučijaka kao vidi Wikipedija sr i hr


 

 

 

 

 

[1] Imenovanje dodrovoljačkog odreda Vukovi sa Vučijaka sa komandantom Veljkom Milankovićem odlučeno je na položajima u s.Mlaka od strane Borivoja S.i  Mire Mlađenovića, vidi Sendić B. Stvaranje i razvoj SDS, str.129

[2] Miro Mlađenović, osnivać jedinice i načelnik štaba  do 11.10.1993. godine

[3] Ispraćeni ispred zgrade opštine Prnjavor.

[4] Intervju general Momir Talić, list „Glas boraca“ br.1 str.6

[5] D.Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.198

[6] D.Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.231

[7] ukupno 64 pripadnika jedinice „Vukovi sa Vučijaka“

[8] Borivoj Sendić, Od crvenog barjaka do dvoglavog orla-stvaranje i razvoj SDS-a,Banjaluka,2003.str.128

[9] „Glas borca „ broj 1 str.11

TO

Brojno stanje Odreda TO

Analiza brojnog stanja Odreda TO Prnjavor na zapadno-slavonskom ratištu 1991-1992. godine [1] 

  1. Broj boraca u Odredu TO Prnjavor

U 1991. godinu , istraživanjem je utvrđena popuna od 514 raspoređenih boraca odreda u sastavu 329. oklopne brigade Jugoslovenske vojske na zapadno-slavonskom ratištu u SR Hrvatskoj, što čine 99,1%  pripadnici muškog pola, što je razumljivo, jer su oni nosioci borbenih dejstava, a samo 0,9% odnosi se na ženski pol koji je raspoređen u sanitetsku jedinicu odreda. I u 1992. situacija je ista.

Prosječno brojno stanje 514 pripadnika, poginulo je 3 borca.

Pregled brojnog stanja 1991-1992:

Kategorija lica svega % % od formacije 343 v/O
oficira 27 4,99% 7,87%
podoficira 112 20,70% 32,65%
vojnika 402 74,31% 117,20%
ukupno 541 100,00% 157,73%

Daljim istraživanjem utvrđen je broj od 571 pripadnika odreda  raspoređenih po nižim jedinicama odreda sa unutrašnjim prekomandama u toku izvršavanja borbenog zadataka na zapadno-slavonskom ratištu (prošlo kroz jedinicu), zaključno sa 16.6.1992. godine

2. Broj boraca po polu v/o raspoređenih u odred

Pol Svega Prosjek StDev Var Min Mak %
Muški 536 29,05 6,75 45,56 18 58 99,08%
Ženski 5 25,60 5,27 27,80 20 33 0,92%
Ukupno 541 27 6,01 36,68 19 45,5 100,00%

U odred je mobilisano 541 lice, sa prosjekom starosti od 27 godina, standardna devijacija odstupanja od prosjeka starosti 6 godina, dok je varijansa svih vrijednosti prosjeka starost 36, 68 godina, najmlađi pripadnike sa 18 a najstariji pripadnik jedinice ima 58 godina. Učešće brojnog stanja odreda je  1,15% u odnosu na popis  stanovništva opštine u 1991. godini.

329.okbr JA- 1.okbr VRS

329.okbr JA- 1.okbr VRS

 

[1] Statistička analiza podataka rađena je iz baze podataka u accesu. Korišćenje računarskog programa za analizu podataka SPSS za brojno stanje odreda u tabelama u kojima je dato unakrsno tabeliranje prikazana je međuzavisnost različitih ispitivanih kategorijskih promenljivih. Detaljnijom analizom unakrsnih tabela, putem Hi-kvadrat testa  nezavisnosti, istražuje se veza između dve kategorijske promjenljive. Hi-kvadrat test poredi učestalost ili proporcije slučajeva opažene u svakoj od kategorija, sa vrijednostima koje bi bile očekivane da između dvije promjenljive nema nikakve veze.