Arhive oznaka: 1991

1991.

Početak odbrane

U minulom odbrambeno-otadžbinskom ratu Republike Srpske vođenom na prostorima prethodne SFRJ, odnosno BiH od 1991 do 14.12.1995. godine, područje opštine  Prnjavor nije bilo ugroženo borbenim dejstvima. Međutim, Prnjavorčani daju veliki doprinos u stvaranju Vojske Republike Srpske i odbrani nacionalnih ciljeva srpskog naroda kroz državu Republiku Srpsku. To je vrijeme kada se ljudski i materijalni potencijali stavljaju u službu odbrane srpskog naroda, u složenim nacionalnim i političkim uslovima koji su vladali na području bivše SFRJ-BiH.

područje opštine  Prnjavor nije bilo ugroženo borbenim djejstvima

graf-1naciNa prostoru opštine od 631m2 sa 47.055 stanovnika prema popisu iz 1991. godine 72% je srpskog stanovništva, muslimana 15%, Hrvata 4%, Jugoslovena 4 %i ostalih 6%[1]

graf2-polPregled prema polnoj strukturi stanovništva opštine Prnjavor 1991.godine

Pregled raspoređenog ljudstva u opštini Prnjavor početkom rata:

graf-2raspU ratne jedinice VRS i MUP-a mobilisano je tokom rata oko 6.000 boraca od oko 12.000 vojno sposobnih građana opštine, što čini 70,87% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine, što obuhvata zakonsku vojnu obavezu od 17 do 60 godina života, odnosno 25,50% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Mobilizacijom je obuhvaćeno preko  70 ratnih jedinica Vojske i MUP-a, a najviše u 1. Krajiški korpus i Vazduhoplovstvo i PVO.

mobilisano je tokom rata oko 6.000

Prnjavorski borci popunjavaju matičnu Prnjavorsku laku pješadijsku brigadu, Motajički 1. bataljon u sastavu 27. motorizovane brigade, većim dijelom Udarni bataljon „Vukovi sa Vučijaka“ Prnjavor zatim 16. Krajišku motorizovanu brigadu, 1. oklopnu brigadu, inžinjerijski puk i druge jedinice VRS, što je bilo veliko mobilizacijsko naprezanje stanovništva u toku rata sa preko 10-25%  angažovanog stanovništva u VRS, kao veliki procenat angažovanja ljudstva u istoriji ratovanja.

Pregled neraspoređenih vojnih obveznika u opštini Prnjavor 1991.godine

graf-3vo

4977 neraspoređenih  vojno sposobnih građana opštine, što čini 37,97% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine,  odnosno 14,39% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Pregled  stanja evidencije vojnih obveznika u opštini Prnjavor 1991.godine

raspoređeni

12060 ukupno u evidenciji VO Prnjavor  vojno sposobnih građana opštine, što čini 71,21% ukupnog muškog radnog stanovništva opštine od 15 do 64 godine,  odnosno 2,63% učešća stanovništva opštine po popisu iz 1991. godine.

Poslije pet godina rata, krajem rata 31.12.1995. godine, prema projeni opština broji 45995 stanovnika , a broj vojnih obveznika iznosi 11982 ili 26%. Ukupno rapoređenih sada je 5978, a u Vojsku Republike Srpske je 4382 pripadnika VRS, odnosno  53% od broja raspoređenih. Broj poginulih 361, a ranjenih 1214, što čini 1575 pripadnika koji su izbačeni iz stroja VRS, odnosno 35,94% u odnosu na broj raspoređenih u VRS ili 3,4% u odnosu na broj stanovnika.[2]

KM štaba TO opštine i Prnjavorske lake pješadijske brigade

KM štaba TO opštine i Prnjavorske lake pješadijske brigade

Zgrada Opštinskog štaba TO Prnjavor, kasnije komande Prnjavorske lake pješadijske brigade. U zgradi je bio smješten i opštinski sekretarijat za narodnu odbranu koji je izvršio mobilizaciju ratnih jedinica 18.9.1991. godine.

U pripremi za odbranu Republike Srpske političko rukovodstvo države oslanjalo se na političke stranke sa svim svojim ljudskim potencijalom koji je u to vrijeme bio impozantan i sa ogromnim moralom, zatim na vojsku, odnosno ustanove i materijalna sredstva bivše JNA koja se pod pritiskom povukla iz BiH, zatim dolaze referendumi  sva tri naroda u BiH  i oružani sukobi Srba i Muslimana, a kasnije Hrvata i Muslimana.

[1] Podaci  iz Strateškog plana  razvoja opštine Prnjavor za period 2003-2010.godine „Službeni glasnik opštine Prnjavor“, broj 2/2003. strana 33-36.

[2] Podaci  iz pregleda stanja v/o za 31.12.1995. godine, Sekretarijat MO Banja Luka

Prva dobrovoljačka jedinica VRS

Formiranje jedinice

Prvi udarni bataljon Prvog krajiškog korpusa „Vukovi sa Vučijaka“[1],[2] počinje pripreme 23. juna 1991. godine kada legendarni komandant „Vukova“ Veljko Milanković sa 23 dobrovoljca odlazi na višednevnu obuku u Srpsku Krajinu.[3]

zgrada-1910Veljko i opštinsko i rukovodstvo vladajuće stranke na vrijeme osjetili su odakle prijeti opasnost i preduzeli mjere organizovanja i zaštite opštine.[4]

Kada se Veljko vratio iz vojnog kampa koga je organizovao kapetan Dragan u Golubiću pokraj Knina, formirao je Vukove koji su tada bili dobrovoljačka jedinica odnosno prva srpska vojna jedinica na tadašnjem prostoru Bosne i Hercegovine.[5]

Štab „Vukova sa Vučijaka“, nova zgrada izrađena 2012.

Nakon uspješno završene borbene obuke počinju prve izuzetno opasne  akcije u zauzimanju repetitora na Kozari 1. avgusta, čime je omogućeno ponovno gledanje programa beogradske televizije. Zbog ove akcije, ali i zbog nekih većih interesa koji su bili vezani za tadašnju politiku, tadašnji predsjednik Predsjedništva BiH Alija Izetbegović  izdao je nalog JNA da uhapsi Milankovića.[6]

amblem JNA

amblem JNA

Pripadnici udarnog bataljona „Vukova sa Vučijaka“ po pozivu srpskog naroda 17. avgusta odlaze na svoj prvi borbeni zadatak kada sa 53 dobrovoljca iz Prnjavora i nekoliko iz čelinačke opštine[7], prelaze rijeku Savu u Zapadnu Slavoniju i pridružuju se svojoj braći u pomoć, gdje je situacija dosta teška. Koristeći hrabrost i sposobnost brzog manevra i iznenađenja prve borbe se vode u  Mlaki[8] 9.9.1991. godine uz aktivnu odbranu[9] a uz pomoć jedinca JNA iz pravca Struga tenkovima razbiše slabo naoružane Hrvate i uđoše u Okučane 25. avgusta,  a sredinom septembra sa pet dobrovoljaca iz Dubičke brigade uz artiljerijsko sadejstvo JNA oslobođena je Košutarica.

Slijedi prvi ulazak jedne srpske jedinice u uniformama milicije RS Krajine u Jasenovac,  zarobljena su dva tenka T-55 i OT. Odlazak u Ravne Kotare donosi još jednu pobjedu, a borbe u Medarima i Gornoj Trnovi vode se decembra 1991. godine, gdje dolazi do prvih stradanja.

PREGLED RATNOG PUTA RATNE JEDINICE „VUKOVA SA VUČIJAKA“ u 1991. -1992. GODINI, 118 dana

Pocetak dana rejon Opstina
23.6.1991 38 Golubić Benkovac
1.8.1991 2 Kozara K.Dubica
24.8.1991 1 Mlaka-Košutarica-Jasenovac Okučani
30.8.1991 1 Okučani Okučani
27.11.1991 1 G.Trnova Okučani
20.12.1991 1 Medari-M.Šagovina Nova Gradiška
14.4.1992 1 Pjevalovac Derventa
20.4.1992 72 Derventa Derventa
2.5.1992 1 Markovac Derventa

Šema ratnog puta „Vukovi sa Vučijaka

 

Reporteri lista „Naš zavičaj“ zabilježili su reportaže o  jedinici „Vukovi sa Vučijaka“ i komamdantu Veljki Milankoviću na  ratištu..

Vukovi s Vučijaka kao vidi Wikipedija sr i hr


 

 

 

 

 

[1] Imenovanje dodrovoljačkog odreda Vukovi sa Vučijaka sa komandantom Veljkom Milankovićem odlučeno je na položajima u s.Mlaka od strane Borivoja S.i  Mire Mlađenovića, vidi Sendić B. Stvaranje i razvoj SDS, str.129

[2] Miro Mlađenović, osnivać jedinice i načelnik štaba  do 11.10.1993. godine

[3] Ispraćeni ispred zgrade opštine Prnjavor.

[4] Intervju general Momir Talić, list „Glas boraca“ br.1 str.6

[5] D.Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.198

[6] D.Radičić: Hronologija događaja 1990-1995,2002.god. str.231

[7] ukupno 64 pripadnika jedinice „Vukovi sa Vučijaka“

[8] Borivoj Sendić, Od crvenog barjaka do dvoglavog orla-stvaranje i razvoj SDS-a,Banjaluka,2003.str.128

[9] „Glas borca „ broj 1 str.11

TO

Brojno stanje Odreda TO

Analiza brojnog stanja Odreda TO Prnjavor na zapadno-slavonskom ratištu 1991-1992. godine [1] 

  1. Broj boraca u Odredu TO Prnjavor

U 1991. godinu , istraživanjem je utvrđena popuna od 514 raspoređenih boraca odreda u sastavu 329. oklopne brigade Jugoslovenske vojske na zapadno-slavonskom ratištu u SR Hrvatskoj, što čine 99,1%  pripadnici muškog pola, što je razumljivo, jer su oni nosioci borbenih dejstava, a samo 0,9% odnosi se na ženski pol koji je raspoređen u sanitetsku jedinicu odreda. I u 1992. situacija je ista.

Prosječno brojno stanje 514 pripadnika, poginulo je 3 borca.

Pregled brojnog stanja 1991-1992:

Kategorija lica svega % % od formacije 343 v/O
oficira 27 4,99% 7,87%
podoficira 112 20,70% 32,65%
vojnika 402 74,31% 117,20%
ukupno 541 100,00% 157,73%

Daljim istraživanjem utvrđen je broj od 571 pripadnika odreda  raspoređenih po nižim jedinicama odreda sa unutrašnjim prekomandama u toku izvršavanja borbenog zadataka na zapadno-slavonskom ratištu (prošlo kroz jedinicu), zaključno sa 16.6.1992. godine

2. Broj boraca po polu v/o raspoređenih u odred

Pol Svega Prosjek StDev Var Min Mak %
Muški 536 29,05 6,75 45,56 18 58 99,08%
Ženski 5 25,60 5,27 27,80 20 33 0,92%
Ukupno 541 27 6,01 36,68 19 45,5 100,00%

U odred je mobilisano 541 lice, sa prosjekom starosti od 27 godina, standardna devijacija odstupanja od prosjeka starosti 6 godina, dok je varijansa svih vrijednosti prosjeka starost 36, 68 godina, najmlađi pripadnike sa 18 a najstariji pripadnik jedinice ima 58 godina. Učešće brojnog stanja odreda je  1,15% u odnosu na popis  stanovništva opštine u 1991. godini.

329.okbr JA- 1.okbr VRS

329.okbr JA- 1.okbr VRS

 

[1] Statistička analiza podataka rađena je iz baze podataka u accesu. Korišćenje računarskog programa za analizu podataka SPSS za brojno stanje odreda u tabelama u kojima je dato unakrsno tabeliranje prikazana je međuzavisnost različitih ispitivanih kategorijskih promenljivih. Detaljnijom analizom unakrsnih tabela, putem Hi-kvadrat testa  nezavisnosti, istražuje se veza između dve kategorijske promjenljive. Hi-kvadrat test poredi učestalost ili proporcije slučajeva opažene u svakoj od kategorija, sa vrijednostima koje bi bile očekivane da između dvije promjenljive nema nikakve veze.